Ыдыктыг Библия: Иезекиил
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:41:22.740068+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. Иезекиил

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

Иезекиил

Иезекиил

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

Иезекиил медээчиниң ному

Киирилде

Бурганның бараалгакчызы Иезекиилди бистиң эрага чедир 597 чылда Вавилонче тудуп алгаш барган. Элээн каш чыл эрткенде, Дээрги-Чаяакчы Иезекиилди дамчыштыр Вавилонда туттуруушкунда турар база Иерусалимде артып калган израильчилерге Бодунуң сөзүн медеглеп эгелээн. Иезекиил Бурганның сөзүн барык бистиң эрага чедир 570 чылга дээр медеглеп келген. Ооң Бургандан келген хөй медээлери анаа эвес көстүүшкүннер болгаш тодаргай овур-хевирлиг хөделиишкиннер бооп илереп турган.

Иезекиил израиль чоннуң Бурганга чүдек-бужар бооп көстүр бачыттарын болгаш самыыраашкынын күштүү-биле сойгалап турган. Кижиниң сеткил-чүрээ биле сагыш-бодалының иштики чаартылгазының база кижи бүрүзүнүң бодунуң бачыттары дээш хуу харыысалгазының эргежок чугулазын ол негеп чораан. Иерусалимни вавилон аг-шериг 587-586 чч. узуткап каан соонда, Иезекиил бодунуң суртаалынга Бурган еврей чонну өлүмге туттурган байдалдан, үе эртерге, диргизип болур деп идегелдиң сөстерин немеп алган. Иезекиилдиң медеглелиниң чугула кезээн Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы болгаш Ооң өргээзи ээлеп турган.

Номну алды кезекке чарып боор: 1) Бурганның Иезекиилди Бодунуң сөзүн медеглээр ажыл-херекче кыйгырганы (1–3 эгелер); 2) чоннуң бачыттарын сойгалааны болгаш Иерусалимниң келир үедеги буураашкынын сагындырганы (4–24 эгелер); 3) израиль чонну дарлап турган болгаш ооң ынаныжын шынзытпаан кожа чоннарның келир үедеги кеземчезин чарлааны (25–32 эгелер); 4) Иерусалимниң буураашкынының соонда израиль чонну аргалааны болгаш аңаа чырык келир үени аазааны (33–37 эгелер); 5) Бурганның чонунуң бүгү дайзыннарының ойзу көргүскен илерээшкини болур Гог дугайында өттүр билген медеглел (38–39 эгелер); 6) катап тургустунган Бурганның өргээзи биле израиль черни тодарадып бижээни (40–48 эгелер). Номнуң бо сөөлгү кезээнде Бурганның өргээзиниң архитектуразы-биле харылзаалыг хөй чүүлдер еврей үндезин сөзүглелде эки билдинмес бооп турар.

1

Бурганның шимчеп чоруур дүжүлгези

(Иез. 10:7-20)

1^1Үженги чылдың[*] дөрт айның беште Кевар хемниң чанынга+ Иудеядан үндүр сывырткан улус аразынга турумда, дээр ажыттына берген+; мен Бурганның чоруткан көстүүшкүннерин көрүп турдум+. 2Ол айның беште (Иудеяның хааны Иехонияның туттурганының бешки чылы чоруп турган чүве)+
3меңээ, Вузийниң оглу, Бурганның бараалгакчызы Иезекиилге, халдей черде Кевар хемге Дээрги-Чаяакчыдан ажыдыышкын келген, аңаа Ооң холу мени башкарып эгелээн+.

4Мен топтап көөрүмге, соңгу чүктен күштүг хат-казыргы+, чырыкка бүргеткен улуг булут, кызаңнаан от диргелип кел чытты. 5Ол оттуң ортузунда чайынналчак кызыткан демир дег бир-ле чүве көзүлдү+ база дөрт дириг амытан ышкаш чүвелер турду+. Оларның хевир-шырайы кижилерге дөмей, 6чүгле кайызы-даа дөрт арынныг болгаш дөрт чалгынныг болду. 7Оларның буттары хөнү, а майыктары бызаа майыы дег болду, олар кылаңнааш хүлер дег чайынналып турду+. 8Олар чалгыннарының адаанда, дөрт талазында кижинии ышкаш холдарлыг болду. Дөртелээ арыннарлыг болгаш чалгыннарлыг, 9а чалгыннары бирээзи өскези-биле дегжип турду. Дириг амытаннарның кайызы-даа мурнунче дорт бар чыдар, шимчээшкин үезинде эргилбес болду. 10Оларның арын-шырайын көөрге, кайызы-даа мурнунда кижинии дег арынныг, оң талазында – арзылаңныы дег, а солагай талазында – буганыы дег, а артында – эзирнии дег арынныг чорду+. 11Оларның арыннары ындыг хевирлиг, а чалгыннары үстүнде херли берген; кайызының-даа ийи чалгыны өскелериниң чалгыннары-биле ийи талазында дегжип турар, өске ийи чалгын мага-бодун шып турар+. 12Оларның кайызы-даа мурнунче дорт шимчеп бар чыдар. Сүлде кайнаар баар-дыр, олар база ынаар, шимчээшкин үезинде эргилбейн, бар чыдар болду. 13Ол дириг амытаннар чалбыыштыг көстер, чырыткылар ышкаш хевирлиг чүвелер бооп көзүлдү. Оларның аразында от соксаал чок шимчеп, чалбыышталыр болду, чаңнык оон кызаңайнып-ла турду+. 14Дириг амытаннар ол-бо талаже дүрген шимчээрге, чаңныктың кызаңнааны дег чорду.

15Мен дириг амытаннарже топтап көргеш, черде оларның чанында дөрт дугуй көрүп кагдым. Дугуйларның бирээзи-ле бир амытан дужунда турар болду. 16Оларның хевири болгаш тургузуу мындыг: алдынналчак эртине даш ышкаш кылаңнажып турар+, дөртелээ шуут дөмей хевирлиг, дугуй бүрүзү өске дугуйнуң иштинде турар-даа дег тургузуглуг болду. 17Дугуйлар шимчеп үнгенде, кайызы-даа мурнунче дорт бар чыдар, шимчээшкин үезинде эргилбес чорду. 18Оларның куржаглары улуг бедик болгаш коргунчуг; шупту дөрт дугуйнуң куржаглары долгандыр карактар-биле шыва алдынган болду+.

19Кажан дириг амытаннар шимчеп чоруптарга, оларның чанында дугуйлар база кады шимчеп чоруптар; олар черден көдүрлүрге, дугуйлар база көдүрлүр болду. 20Сүлде кайнаар баар-дыр, олар база ынаар бар чыдар, а дугуйлар база олар-биле кады көдүрлүр турган, чүге дээрге оларның сүлдези дугуйларда болган. 21Кажан дириг амытаннар шимчеп чоруптарга, дугуйлар база кады шимчеп чоруптар; кажан демгилери доктаарга, болары база доктаар турган, а кажан дириг амытаннар черден көдүрлүрге, дугуйлар база кады көдүрлүр турган, чүге дээрге оларның сүлдези дугуйларда болган.

22Дириг амытаннарның баштарында кайгамчык чараш, кристалл дег кылаңнаан бопурук бир чүве бар болду+; ол чүве оларның үстүнде чаттылган чорду. 23Бопурук чүве адаанда оларның чалгыннары бирээзи өскезинче дорт херли берген; ол ышкаш кайызы-даа мага-бодун шыпкан ийи чалгынныг чорду. 24Дириг амытаннар шимчээрге, мен оларның чалгыннарының даажын дыңнап турдум, ол дааш шапкын агым сугнуң коолаанынга+, Күчүлүг Бурганның үнүнге, шериг турлагда дааш-шимээнге дөмей болду. Доктаагаш, олар чалгыннарын бадырып ап турду.

25Дириг амытаннар доктаагаш, чалгыннарын бадырып аарга, оларның баштарының кырында бопурук чүведен үн дыңналды. 26Оларның баштарында бопурук чүвениң кырында сапфир даштан кылган дүжүлгеге дөмей бир-ле чүве бар болду+, а ол дүжүлгеге дөмей чүвениң кырында кижи амытан дег хевирлиг бир Кижи саадап олурду+. 27-28Топтап көөрүмге, Ол белинден өрү чалбыышка бүргеткен чайынналчак кызыткан демир ышкаш, а белинден куду – бир-ле от ышкаш көзүлдү+. Ону долгандыр чайынналган чырык чаъс соонда булуттарда челээш ышкаш болду+.

2

Бурганның Иезекиилди кыйгырганы

2^1Дээрги-Чаяакчының өндүр чырык овур-хевири ынчаар көзүлдү. Ону көргеш, доңгая кээп дүжүп, хаваам черге дегзипкеш, Ооң чүве чугаалап турар үнүн дыңнап кагдым. Ол меңээ: «Кижи амытан+, бут кырынга туруп кел, Мен сээң-биле чугаалажырым ол-дур» – диди.

2Бурган меңээ чүве чугаалап турда, Ооң Сүлдези мени бүргепкеш+, бут кырынга тургузуп кагды. Ооң мээң-биле ам-даа чугаалажып турарын дыңнап кагдым. 3Ол мынча диди: «Кижи амытан, Мен сени израиль чонче, Меңээ удур тура халаан, чагырга билбес улусче айбылап чорудуп тур мен. Олар боттары-даа, оларның ада-өгбези-даа мырыңай бо хүнге чедир Меңээ удур үймээн үндүрүп келген улус болгай+. 4Мээң сени олче айбылап чорудуп турар чонум ыядыр арын чок база чөрүү чон чүве. Оларга: „Дээрги-Бурган-Чаяакчы ынча деп тур!“ – деп чугаалаар сен. 5Олар, үймээнчи чон болгаш, дыңнаар-дыңнавас-даа болза+, оларның аразынга Бурганның медээчизи турганын билип алзын+.

6А сен, кижи амытан, олардан база оларның чугаа-сөзүнден кортпа+. Олар сеңээ тенниг чадаң үнүш, шагар-оът дег-даа болур болза+, хоранныг курттар аразында чурттап турар дег-даа болур болзуңза, кортпа. Олар үймээнчи чон-даа болза, оларның чугаа-сөзүнден база ал-бодундан сүрээдеве. 7Үймээнчи чон болгаш, дыңнаар-дыңнавас-даа болза, оларга Мээң сөстеримни дамчыт. 8А сен, кижи амытан, Мээң чугаалаар чүвемни дыңна. Бо үймээнчи чон ышкаш тура халыва; аксың ажыткаш, Мээң сеңээ бээр чүвемни хүлээп ап, чивит».

9Ынчан менче сунган хол көрүп кагдым+; ол хол дүрүг-ном тудуп алган болду+. 10Дүрүгнү Ол мээң мурнумга чада тудупту; ооң артыы, иштии талаларында+ уё-човуур, ыы-сыы, качыгдалдың сөстерин бижээн болду.

3

3^1Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Кижи амытан, мурнуңда чүвени чивит, бо дүрүг-номну чивит, а ооң соонда израиль чонга барып медегле» – диди+.

2Мен аксым ажыдыптарымга, Ол меңээ демги дүрүгнү чиртипти.

3Ол меңээ: «Кижи амытан, Мээң берип турарым дүрүгнү чивит, ооң-биле бодуңну долдуруп ал» – диди. Мен ону чиптим, аксымга ол ары чигири дег амданныг болду. 4Ол меңээ оон мынча диди: «Кижи амытан, ам дораан израиль чонга баргаш, Мээң сөстеримни дамчыт. 5Сени билдинмес чугаа-дылдыг өске-бир чонче эвес, а израиль чонче айбылап чорудуп тур мен. 6Билдинмес чугаа-дылдыг, сөстерин сээң билип шыдавазың хөй санныг чоннарже сени айбылап чорутпайн тур мен. Бир эвес сени оларже чорудупкан болзумза, олар сени тооп дыңнаар-ла болгай. 7А израиль чон сени тооп дыңнаар хөңнү чок-тур, чүге дээрге олар хай-чагырга чок, чөрүү улус болгаш, Мени тооп дыңнаар хөңнү чок-тур. 8А Мен сени олардан дудак чок хедер, чөрүү, кадыг-быжыг кижи кылып каар мен+. 9Мен сени алмаз ышкаш кылдыр+, оттук-даштан кадыг-быжыг кылдыр кылып каар мен+. Олардан кортпа, үймээнчи чон мурнунга сүрээдеве».

10Оон Ол меңээ: «Кижи амытан, кичээнгейлиг дыңна, Мээң чугаалап турар бүгү сөстеримни ыяк сактып ал. 11Ам дораан сээң чонуңнуң чуртундан өскээр көжүрткен улузунга барып медегле. Олар дыңнаар-дыңнавас-даа болза+: „Дээрги-Чаяакчы ынча деп тур!“ – деп оларга чугаала» – диди.

12Ооң соонда Бурганның Сүлдези мени көдүрүптү+. Артымда: «Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы Ооң чурттаар черинге алгадып-йөрээтсин!» – деп турар, диңмирээшкин ышкаш аажок дыңзыг үн дыңнап кагдым. 13Ол ышкаш дириг амытаннарның бот-боттарынга дегжип турар чалгыннарының шимээни, оларның чанында дугуйларның токкуладыр дагжааны+ база чыжыраан диңмирээшкин дыңналды. 14Сүлде мени көдүргеш, өскээр аппарды. Мен муңгарап, сеткилим аажок хөлзеп чордум, Дээрги-Чаяакчының холу мени чайгылыш чок башкарып турду+. 15Кевар хемниң чанында+ Тел-Авив деп черже көжүрткен израильчилерже чедип келгеш, албааралга алзып, оларның аразынга чеди хонук турган мен+.

Бурганның чонну сагындырганы

(Иез. 33:1-9)

16Чеди хонук эрте бээрге, Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалады: 17«Кижи амытан, Мен сени израиль чоннуң доскуулчузу кылып кагдым+. Сен Мээң аксымдан үнген сөстерни дыңнап, оларны Мээң өмүнээмден баш бурунгаар сагындырар сен+. 18Мен кем-буруулуг кижиге: „Сен өлүп каар сен!“ – дээримге, ол кижи өлбезин дээш, бузуттуг оруундан чайлаарын айтып, сагындырбас болзуңза, кем-буруулуг кижи бодунуң бачыды дээш өлүп каар. А Мен сенден ооң өлүмү дээш харыы негээр мен. 19Ынчалза-даа сен кем-буруулуг кижини бодунуң бузуттуг оруундан чайлаар кылдыр сагындырарыңга-даа, тоовайн барган болза, бодунуң бачыды дээш өлүп каар, а сен амы-тыныңны камгалап аар сен+.

20А бир эвес чөптүг кижи бодунуң шынныг чоруундан ойталап, кем-буруулуг херек үүлгедир болза, Мен ооң мурнунга тептигер моондак салып каарымга, ол өлүп каар+. Сен ону баш бурунгаар сагындырбайн турган болганыңда, ол бодунуң бачыды дээш өлүп каар. Ооң кылып турган ачылыг херектеринче кичээнгей салбас мен, а сенден ооң өлүмү дээш харыы негээр мен. 21Ынчалза-даа сен чөптүг кижини, бачыт үүлгетпезин дээш, баш бурунгаар сагындырарыңга, ол кижи бачыт үүлгетпейн барган болза, амы-тынныг артар, чүге дээрге сагындырыгны тооп дыңнаан-дыр, а сен бодуңнуң амы-тыныңны камгалап аар сен».

Иезекиилдиң ыыттавас апарганы

22Дээрги-Чаяакчының холу мени аңаа башкарып эгеледи+. Ол меңээ: «Тургаш, оргулаашче чорувут+, Мен аңаа сээң-биле чугаалажыр мен» – диди.

23Мен туруп келгеш, оргулаашче чоруптум. Көөрүмге, ында Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы, Кевар хемниң чанынга көргеним ышкаш, көстүп турду; мен хаваам-биле черге дээп, доңгая кээп дүштүм+. 24Бурганның Сүлдези мени бүргей апкаш, бут кырынга тургузуп кагды. Бурган мээң-биле чугаалажып, мынча диди: «Бажыңыңга барып хагдынып ал. 25Кижи амытан, сээң-биле болур чүве бо-дур: сени хүлүп-шарып каарга, улусче үнүп шыдавас апаар сен+. 26Мен сээң дылыңны өгүңге чыпшындырып каарымга+, үн чок апаар сен, бо чон үймээнчи-даа болза, оларны сойгалап шыдавайн баар сен. 27А сээң-биле чугаалашканымда, аксыңны ажыдып турар мен+, сен чүгле ынчан оларга: „Дээрги-Бурган-Чаяакчы ынча деп тур!“ – дээр сен. Дыңнаксаан кижи дыңнап алзын, дыңнаар хөңнү чок кижи дыңнавазын, бо дээрге үймээнчи чон болбазыкпе».

4

Иерусалимниң бүзээлээшкинин баш бурунгаар медеглээни

4^1«Кижи амытан, тууйбудан ап алгаш, мурнуңга салгаш, аңаа Иерусалим хоорайны сиилбирлеп чуруп каг. 2Аңаа удур бүзээлелди өттүнүп кылып көр: бүзээлээшкин тудуглары тургузуп, ону дескиндир бүзээлел чалын оваала, аңаа удур турлаглардан таарыштыр тип, хана буза үстүрер чепсектерден долгандыр тургузуп каг+. 3Оон калбак демир тавактан алгаш, ону бодуң биле хоорайның аразынга демир хана дег тургускаш, хоорайже шиглей көр: хоорай бүзээлеттирген боор, сен ону бүзээлеп аар сен. Ол болза израиль чонга сагындырыг демдээ-дир.

4Солагай талаңче ийлендир чыдып алгаш, Израильдиң чонунуң кем-буруузун бодуңга хүлээп ал. Солагай быктыңга чеже хүн чыдар-дыр сен, оларның кем-буруузун ынча үеде бодуң чүктээр сен. 5Мен сеңээ, олар чеже чыл дургузунда кем-буруулуг херектер үүлгеткенил, бир чыл дээш бир хүннү доктаадып каан мен: израиль чоннуң кем-буруузун 390 хүн дургузунда чүктээр сен.

6Ону күүсеткениң соонда, ам оң талаңче ийлендир чыдып алгаш, Иудеяның чонунуң кем-буруузун дөртен хүн дургузунда чүктээр сен, бир чыл дээш-ле, бир хүн хуусааны сеңээ доктаадып каан мен+. 7Бүзээлеттирген Иерусалимче шиглей көргеш, холуңну олче аннып алгаш, аңаа удур өттүр билип медегле. 8Көр даан, Мен сени хүлүп-шарып тур мен, ынчангаш бүзээлээшкинниң хүннерин төндүрбээн шааңда+, бир таладан өске талаже аңдарлып шыдавас сен+.

9Кызыл-тас, арбай, чочак-тараа, чиңге-тараа болгаш ак-тараадан ап алгаш, чаңгыс саваже ургаш, бодуңга далганнардан быжырып ал. Бир талаңче ийленип алгаш чыдарың 390 хүн дургузунда ол далганнарны чиир сен. 10Хүннүң-не чиир чемиңни чээрби шекел[*] кылдыр деңзилеп алгаш, доктааткан үе-шакта чиир сен. 11Сугну база өйлеп, хүннүң-не бир гинниң алдының бири[*] хирени, доктааткан үе-шакта ижер сен. 12Арбай далганындан туткан далганнарны улус көрүп турда, кижи мыяан одааш, хаарып аар сен».

13Дээрги-Чаяакчы оон: «Израиль чон Меңээ үндүр сывыртадып алгаш, өске чоннар аразынга барып, арыг эвес аъш-чемни шак ынчаар чиир+» – дээн.

14Мен ынчан: «О, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Мен кажан-даа арыг эвес аъш-чем чип көрбээн мен+. Бодунуң өлүмү-биле өлген азы араатан аң үзерлеп каан дириг амытан эъдин+ аныяамдан бээр, амдыгаа чедир чип көрбээн мен. Бужартаан эът черле мээң аксымче кирбээн» – дээн мен.

15Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Дыңна, Мен сеңээ кижи мыяаның орнунга инек мыяа одааш, далган хаарарын чөпшээреп тур мен» – дээн. 16Оон Ол: «Кижи амытан, Мен Иерусалимде аъш-чем курлавырын узуткап каар мен+. Улус хлебти өйлеп, дүвүрел-биле чиир, сугну база өйлеп, муңгагдал-биле ижер+. 17Чүге дээрге оларга аъш-чем биле суг чедишпестей бээр. Олар бот-боттарынче аңгадап көржүр, боттарының кем-буруузу дээш эстип-хайлыр» – дээн.

5

Дүк демдээ

5^1«Кижи амытан, сал чүлүкчүзүнүң чидиг бижээн ап алгаш, бажың дүгү биле салыңны чүлүп каавыт. Деңзиден эккелгеш, бажың дүгүн база салыңны кезектей үлеп ал. 2Бүзээлээшкинниң үези төне бээрге+, дүгүңнүң үштүң бир кезиин хоорайның ортузунга өрттедивит; өске үштүң бир кезиин ап алгаш, хоорайны долгандыр бижек-биле хээй кезип каавыт; арткан үштүң бир кезиин хатка тарадывыт; Мен хылыжымны хынындан ужулгаш, ол дүктерже анныр мен+. 3Ынчалза-даа элээн каш дүктен ап алгаш, хевиң эдээнге бооп ал+. 4Ол дүктерниң чамдыызын ап алгаш, отче октап, өрттедивит. Оортан өөскээн от бүгү израиль чонче чалбыышталыр».

5Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Бо дээрге Иерусалим-дир! Мен ону чоннарның ортузунда тургузуп кагдым, ону долгандыр өске чурттар турар. 6Ынчалза-даа ол Мээң хоойлу-дүрүмнеримге удурланып, ону долгандыр чурттап турар чоннардан, чурттардан бузут-бактыг апарды+. Ол Мээң хоойлуларымдан ойталап, дүрүмнеримни сагывайн турду» – дээн.

7Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Силерни долгандыр чурттап турар өске чоннардан артык ужур-дүрүм чок чорук кылып турган-дыр силер; Мээң хоойлуларымны сагывас, дүрүмнеримни күүсетпес-тир силер; оон туржук, силерни долгандыр чурттап турар өске чоннарның корум-чурумун-даа сагывас-тыр силер» – деп чугаалаан.

8Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Көрдүң бе, Мен Бодум сеңээ удур апардым+; өске чоннар көрүп турда, сеңээ үндүрген шииткелимни күүседир мен. 9Сээң бүгү чүдек-бужар чүүлдериң дээш, ооң мурнунда кажан-даа кылбайн турганым, моон соңгаар-даа кылбазым чүвени сээң-биле кылыр мен+. 10Сенде бар адалар ажы-төлүнүң эъдин чиир+, а ажы-төл адаларының эъдин чиир. Мен сеңээ шииткел үндүргеш, чоннуң артынчызын бүгү хаттар-биле тарадып кааптар мен+» – дээн.

11Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Иерусалим, сен Мээң ыдыктыг өргээмни бодуңнуң чүдек-бужар чүүлдериң-биле, бужар-бак чаңчылдарың-биле бужартадып алган сен+. Ынчангаш дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+: сени узуткап каар мен, сеңээ ээ-хайыралыг болбас мен, сени кээргевес мен+ – деп медеглээн. – 12Сээң чонуңнуң үштүң бир кезии хамчык аарыг болгаш аш-чуттан сээң иштиңге өлүп каар; өске үштүң бир кезии сээң даштыңга дайын-чаадан кырлып каар, а арткан үштүң бир кезиин Мен хат-биле тарадып кааптар мен, хылыжымны хынындан ужулгаш, оларже анныр мен+. 13Ынчан Мээң килеңим бүрүнү-биле кыптыгып кааптар, оларга хорадааным намдаар, сеткилим ханар+. Ажынган сеткилим, хорадаан сагыжым оларже кыптыгарга, Дээрги-Чаяакчы Мээң чугаалап турганымны билип аарлар.

14Иерусалим, Мен сени ээн чер, сени долгандыр чурттап турар улустуң, сээң чаның-биле эрткен-дүшкен бүгү улустуң кочулаар чери кылып каар мен. 15Мен сеңээ үндүрген шииткелимни килеңнеп, хорадап база коргунчуг шаажылалдар кылып тургаш, күүседир мен; долгандыр чурттап турар чоннар сени кочулап, дорамчылаар, оларның мурнунга кеземчениң үлегер-чижээ база коргунчуг чүүл апаар сен+. Мен, Дээрги-Чаяакчы, ону чугааладым. 16Аш-чуттуң хайыра чок согуннарын сенче ыдып+, сени өлүрүп каар дээш адар мен. Сээң аштааныңны күштелдирип, аъш-чем курлавырын узуткап каар мен+. 17Мен сенче аш-чутту база аң-араатанны ыдар мен+, олар сээң ажы-төлүңнү чок кылып каар. Хамчык аарыг болгаш өлүм-чидим сени таварып эртер, Мен сенче дайын-чааны ыдар мен+. Мен, Дээрги-Чаяакчы, ону чугааладым».

6

Израильде дүрзү-бурганнарга мөгеер чорук кеземчеге онаажыр

6^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Израильдиң дагларынче углай көргеш, оларга удур медегле+. 3Мынча дээр сен: „Израильдиң даглары, Дээрги-Бурган-Чаяакчының силерге база тейлер, кашпалдар болгаш шынааларга чугаалаан бо сөстерин дыңнаңар! Көрүңер, Мен силерге удур дайын-чааны ыдып тур мен, кырыңарда мөгейиишкин кылыр бедик черлериңерни үреп бузар мен. 4Өргүл салыр бедигээштериңер биле ыдыктыг адагаштарыңар хоозураашкынга таваржып, үрегдеттирер+, өлүрткен улузуңарны Мен дүрзү-бурганнарыңар мурнунче октаптар мен. 5Израильчилерниң мөчү-сөөгүн оларның дүрзү-бурганнарының мурнунга салып каар мен+. Силерниң сөөктериңерни өргүл салыр бедигээштериңерни долгандыр тарадыр октаптар мен+. 6Силер кайда-даа чурттап турар болзуңарза, хоорайларыңарны хоозурадып, мөгейиишкин кылыр бедик черлериңерни үрегдеп кааптар; олар-биле кады өргүл салыр бедигээштериңер хоозураттырып, үрегдеттирер, дүрзү-бурганнарыңар чуура шаптыртып, узуткаттырар, ыдыктыг адагаштарыңар одура кестиртир, силерниң кылып турган бүгү чүүлүңер чиде бээр. 7Силерниң араңарга өлүрткен улус кээп дүжүп турар апаар, ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер.

8Ынчалза-даа чамдык улусту Мен хылыштан камгалап арттырар мен. Кажан силерни өске чер-чурттарже тарадып каарга, силерниң чамдыыңар чоннар аразынга дириг артар+. 9Дириг арткан улузуңар оларны тудуп аппарган өске чоннар аразынга Мени сактып кээр: оларның Менден ойталап, самыыраан чүректери, дүрзү-бурганнар соонче самыырап чүткүп турган карактары+ Мени кайы хире хомудатканын сактып, буруузун миннир. Олар үүлгеткен бузуттуг херектери дээш, чүдек-бужар чаңчылдары дээш, боттары боттарындан ческинер апаар+. 10Олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар; Мен оларже ындыг айыыл-халап ыдар бооп, хей черге кыжанып турбааным ол-дур“».

11Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Муңгарааныңдан адыштарың часканып, тепсенип, израиль чоннуң бүгү бужар-бак үүлгедиглеринге хамаарыштыр „Аа халак!“ деп көр, чүге дээрге олар дайын-чаа, аш-чут болгаш хамчык аарыгдан кырлып каар-дыр+. 12Ыракта улус хамчык аарыгдан, чоокта улус – дайын-чаадан өлүп каар, а дириг арткан, амы-тынын кадагалап алган улус аштап өлүр. Бодумнуң килеңимни оларга ынчаар көргүзер мен. 13Оларның өлүрткен улузунуң мөчү-сөөгү боттарының дүрзү-бурганнарының аразынга, өргүл салыр бедигээштерни долгандыр, бүгү бедик тейлер кырынга, бүгү даглар баштарынга, бүгү улуг хөлегелиг ыяштар адаанга, бүгү саглагар дубтар адаанга+ – боттарының дүрзү-бурганнарынга чаагай чыттыг чүүлдер кыпсып турганы чер бүрүзүнге кээп дүжерге, олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар. 14Мен оларже холумну аннып, оларның чурттап турар бүгү черлерин ээн кургаг ховудан Дивлатка чедир[*] ээн, хоозураан чер кылып каар мен. Олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар».

7

Израильдиң төнчүзү келген-дир

7^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, израиль черге Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: төнчү! Чер-чурттуң бүгү ужу-кыдыынга төнчү келген-дир!+
3Израиль, сээң төнчүң келген-дир, Мен ам сенче килеңимни ыдар мен. Үүлгеткен херектериң дээш, Мен сени шиидер мен, кылган бүгү чүдек-бужар чүүлдериң дээш кезедир мен. 4Мен сенче ээ-хайыралдыг көрүнмес мен, сени кээргевес мен+; үүлгеткен херектериң, кылган чүдек-бужар чүүлдериң бодуңче чүдүрлүр. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер».

5Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Айыыл соондан айыыл кел чыдыр! Көрүңер, айыыл кел чыдыр! 6Төнчү келген-дир! Төнчү чоокшулап, сеңээ удур көдүрлүп, бо келген-дир! 7Бо черниң чурттакчызы, өлүм сеңээ келген-дир. Үе келген, кеземче хүнү чоокшулаан; дагларны өөрүшкү эвес, дүвүрээзин хөме ап тур+. 8Удавайн Мен сени хорадаан сагыжым-биле бүргээр мен, килеңимни сеңээ көргүзер мен; сени үүлгеткен херектериң дээш шиидер мен, кылган бүгү чүдек-бужар чүүлдериң дээш кезедир мен. 9Мен сенче ээ-хайыралдыг көрүнмес мен, сени кээргевес мен+; үүлгеткен херектериң, кылган чүдек-бужар чүүлдериң бодуңче чүдүрлүр. Ынчан Мени кезедикчи Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер.

10Кеземче хүнү бо-дур! Ол хүн келген-дир! Өлүм келген-дир! Ол улустуң шыкпыыжы өзүп келген, улуургак чоруу улгадып өскен. 11Күчүлел бузуттуң шыкпыыжы бооп өзүп келген; олардан кым-даа артпас; оларның байлакшылындан, шимээн-даажындан база чаагай чоруундан чүү-даа артпас. 12Үе келген, кеземче хүнү чоокшулаан-дыр. Бир чүве садып алган кижи өөрүвезин, а садыпкан кижи хараадавазын, чүге дээрге Мээң килеңим мөөң израильчилерже кыптыгып турар. 13Черин садыпкан кижи чуртталгазының төнчүзүнге чедир ынаар ээп келбес+; бо көстүүшкүн мөөң израильчилерге хамааржыр, ол күш чок апарбас. Бодунуң бузудунуң ужун[*] оларның кайызы-даа амы-тынын камгалап шыдавас. 14Олар труба этсип, дайынга белеткенип турар, ынчалза-даа, кайызы-даа тулчуп үнмес, чүге дээрге Мээң килеңим оларның бүгү мөөңнежилгезинче кыптыгып турар.

15Хоорай даштында – дайын-чаа, хоорай иштинде – хамчык аарыг болгаш аш-чут+. Хову-шөлде турар кижи дайын-чаадан өлүп каар, хоорайда турар улусту аш-чут болгаш хамчык аарыг чиптер+. 16Дириг арткан улус камгаланыры-биле дагларже дезе бергеш, кашпалдарда көге-бугалар дег болур+; олар шупту, кайызы-даа бодунуң бузут-багы дээш, човууртаар. 17Оларның шуптузунуң холдары салдына бээр, дискектери, бырлаңнаан суг дег, сириңейни бээр+. 18Олар ынчан качыгдалдың самдар хевин кедип, сүрээделге алзыптар, ыятканындан шуптузунуң арыннары өңүн солуур, шуптузу баштарын чүлүттүрер+. 19Олар мөңгүнүн кудумчуже үндүр октаптар, алдынын, арыг эвес чүүл дег, херекке албас. Дээрги-Чаяакчының килеңнээн хүнүнде оларны алдыны-даа, мөңгүнү-даа камгалап шыдавас+. Олар ооң-биле аштаанын чидирип, хырнын тоттуруп шыдавас. Алдын-мөңгүнү оларга моондак болуп, бузут-бакче киирген болгай. 20Чоргаарланып турганы кайгамчык чараш каасталгаларындан олар чүдек-бужар дүрзү-бурганнар кылып алганнар. Ынчангаш каасталгаларны оларга хамаарыштыр арыг эвес кылып каар мен. 21Оларның байлаан хары улус холунга олча кылдыр, черниң каржы-бак улузунга ажык-кончаа кылдыр бериптер мен, ол улус демги байлакты бужартадып каар. 22Мен олардан хая көрнү бээр мен, хары улус Мээң эртине шыгжамырларымны бужартадып каар; үптекчилер ынаар киргеш, бужартадып каар.

23Кинчи-бектен белеткеп ал, чүге дээрге бо черни өлүрүкчү херектер долган-дыр, а найысылалды күчүлээшкин бүргээн-дир+. 24Мен эң каржы-бак чоннарны эккээр мен+, олар израильчилерниң бажыңнарын эжелеп аар. Мен күштүг израильчилерниң турамык чоруунуң төнчүзүн салыр мен, оларның ыдыктыг черлери бужартаттырар. 25Коргуушкун кел чыдар, улус тайбың дилээш, тыппайн баар. 26Халап соондан халап, багай медээ соондан багай медээ кээр+; улус Бурганның медээчизинден ажыдыышкыннарны хей-ле дилээр, Бурганның бараалгакчылары хоойлу-дүрүмнү суртаалдавайн баар, улуг назылыглар арга-сүме берип шыдавас. 27Хаан качыгдап ыглаар, ноян кижи аңгадаашкынга алзыптар, карачал чоннуң холу кортканындан сирилээр. Оларны үүлгеткен херектерин ёзугаар аажылаар мен, боттарының-на шиидип турарын ёзугаар шиидер мен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аарлар».

8

Бурганның өргээзинге дүрзү-бурганга мөгейиг

8^1Туттуруушкунувустуң алдыгы чылында, алды айның беште, кажан мен бажыңымга олурумда база Иудеяның баштыңнары мээң мурнумга олурда+, Дээрги-Бурган-Чаяакчының холу аңаа мени катап база башкарып эгелээн+. 2Мен көрүптеримге, кижиге дөмей, от-даа ышкаш бир-ле чүве көстүп келди. Ол чүве белинден куду от ышкаш көзүлдү, а белинден өрү чайынналчак кызыткан демир дег чырып көзүлдү+. 3Хол-даа ышкаш бир-ле чүве сунгаш+, Ол мени бажым дүгүнден тудуп алды. Оон Сүлде мени чер биле дээр аразынче көдүргеш+, Бурганның чоруткан көстүүшкүнүнге+ мени Иерусалимче, соңгу талаже угланган иштики хаалга чанынче эккелди+; ында Дээрги-Чаяакчының хүннээчел сагыжын оттурупкан дүрзү-бурган бар болду. 4Оон аңаа Израильдиң Бурганының өндүр чырыы меңээ көстүп келди. Ол оргулаашка көргеним ышкаш болду+. 5Бурган меңээ: «Кижи амытан, соңгу чүкче көрүп көр» – диди.

Мен соңгу чүкче углай көөрүмге, соңгу талада өргүл бедигээжиниң баарында хаалга чанында Бурганның хүннээчел сагыжын оттурупкан дүрзү-бурган көзүлдү. 6Бурган меңээ: «Кижи амытан, бо улустуң чүнү үүлгедип турарын көрүп тур сен бе? Мени Бодумнуң ыдыктыг өргээмден чайладыр дээш, израиль чон мында кайы хире коргунчуг, чүдек-бужар чүүлдер үүлгедип турар-дыр, көрдүң бе? Ындыг-даа болза, оон-даа дора чүдек-бужар чүүлдер көөр сен» – диди.

7Оон Бурган мени өргээниң мурнунда шөлче кирер черге эккелди. Мен көрүнгеш, ханада ойбак көрүп кагдым. 8Ол меңээ: «Кижи амытан, ханада ойбакты алгыдыр казывыт+» – деп чугаалады. Мен казыпкаш, бир-ле эжик көрүп кагдым.

9Оон Ол меңээ: «Киргеш, улустуң мында үүлгедип турар кончуг бак, чүдек-бужар чүүлдерин көр» – диди.

10Мен киргеш, көөрүмге, ханаларда долгандыр янзы-бүрү соястаарлар, арыг эвес дириг амытаннар дүрзүлери болгаш израиль чоннуң янзы-бүрү дүрзү-бурганнарын чуруп каан тур+. 11Оларның мурнунда израиль чоннуң чеден баштыңы турар, Шафанның оглу Иазания база оларның аразында турар болду. Олар шупту холунда айдызаар савалар туткан, а айдызаашкын өргүлүнүң ыжы булутталдыр көдүрлүп турду.

12Дээрги-Чаяакчы меңээ мынча диди: «Кижи амытан, израиль чоннуң баштыңнарының караңгыда, кайызы-даа бодунуң дүрзү-бурганынга мөгеер өрээлинде, чүнү кылып турарын көрүп тур сен бе? Олар: „Дээрги-Чаяакчы бисти көрбейн турар, Ол бо черни каапкан“ – дижир-дир+». 13Оон Ол: «Ындыг-даа болза, Сен улустуң үүлгедип турар оон-даа дора чүдек-бужар чүүлдерин көөр сен» – деп катап база чугаалады.

14Дээрги-Чаяакчы мени Бодунуң өргээзиниң соңгу талада хаалгазынче кирер черге эккелди. Көөрүмге, ында Таммуз бурган[*] дээш кажыыдап ыглашкан херээженнер олурар болду.

15Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Кижи амытан, көрүп тур сен бе? Ындыг-даа болза, оон-даа дора чүдек-бужар чүүлдер көөр сен» – диди. 16Оон Ол мени Дээрги-Чаяакчының өргээзиниң иштики шөлүнче киире берди+. Көөрүмге, Бурганның өргээзинче кирер эжик чанында, серилиг чер биле өргүл салыр бедигээш аразында+, чээрби беш шаа кижи бар болду. Олар ооргазын Дээрги-Чаяакчының өргээзинче көрүндүр, арыннарын чөөн чүкче көрүндүр туруп алгаш, чөөн чүкте үнген хүнге тейлеп турду+. 17Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Кижи амытан, көрүп тур сен бе? Мээң өргээмде үүлгедип турары дег чүдек-бужар чүүлдер кылыры Иудеяның чонунга четпес болганы ол бе? Олар оон эрткеш, чуртту күчүлел-биле долдуруп, Мээң килеңимни кедергей күштелдирип турар-дыр. Олар Мээң арнымче шыкпыыш аннып турар-дыр![*]
18Ынчангаш Мээң килеңим оларже кыптыгар; Мен оларже кээргел-биле көрүнмес мен, өршээвес мен+; олар Мээң шуут кулаамче-даа дуза дилеп алгыржыр болза, дыңнавас мен+» – диди.

9

Дүрзү-бурганнарга мөгеер улустуң өлүмү

9^1Ооң соонда Дээрги-Чаяакчы дыңзыг үн-биле кыйгырды: «Хоорайны кезедир даалгалыг улус, холуңарга өлүм чепсээн туткаш, бээр келиңер!»

2Мен соңгу талаже көрүнген Үстүкү хаалгадан+ кел чыдар алды кижини көрүп кагдым; кайызы-даа холунда узуткаашкын чепсээ туткан болду. Олар-биле кады лён хеп кеткен, курунда бижээчи кижиниң херекселдерин астып алган бир кижи бар болду+. Келгеш, олар өргүл салыр хүлер бедигээш чанынга туруп алдылар.

3Оон Израильдиң Бурганының өндүр чырыы кырынга турганы херувимден[*] дүшкеш, Бурганның өргээзиниң эргининче чоруй барды. Дээрги-Чаяакчы демги лён хеп кеткен, курунда бижээчиниң херекселдерин астып алган кижини кыйгырып алгаш, 4аңаа: «Иерусалим хоорайны таварып эрте бер, ында үүлгеттинип турар бүгү чүдек-бужар чүүлдер дээш качыгдап, ыглашкан улустуң+ хавактарын демдектеп каг+» – деп чугаалады.

5А алды кижиге Ол меңээ дыңналдыр мынча диди: «Бо кижиниң соондан хоорайны таварып эрткеш, улусту кам-хайыра чок, өршээл чок өлүрүңер+. 6Кырганнарны-даа, аныяк оол-кысты-даа, чаш уругларны-даа, херээженнерни-даа узуткаңар+, чүгле демдектеп каан улустуң чаңгызынга-даа дегбеңер+. Мээң ыдыктыг өргээмден эгелеп алыңар». Ынчангаш олар Бурганның өргээзиниң мурнунда турган баштыңнардан эгелеп алдылар.

7Бурган алды кижиге: «Мээң өргээмни бужартадып, ооң мурнунда чаттылган шөлдерни өлүрткен улус-биле долдуруп калыңар! Үнүп чоруңар!» – деп дужаады.

Олар үнгеш, хоорайда улусту өлүрүп эгеледи. 8Кажан израильчилерни өлүрүп турда, мен чааскаан арткаш, хаваамны черге дегзип, мөгейгеш: «О, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Таанда-ла Сен, Иерусалимче килеңиң кыптыгып, израиль чоннуң бүгү артынчызын узуткап каар сен бе?!» – деп алгыра аарак айтырдым+.

9Ол меңээ: «Израиль болгаш Иудеяның бузут-багы канчаар-даа аажок улуг-дур, бо черни хан хөме алган-дыр+, хоорайны кемниг херектер бүргээн-дир. Улус: „Дээрги-Чаяакчы бо черни каапкан-дыр, Ол көрбейн турар-дыр“ – деп тур+. 10Ынчангаш Мен оларже ээ-хайыралдыг көрүнмес мен, оларны кээргевес мен+; оларның боттарының чедип алган чүвезин боттарының бажынче халдадыр мен+» – деп харыылады.

11Ынчан лён хеп кеткен, курунда бижээчиниң херекселдерин астып алган кижи дедир келгеш: «Сен меңээ канчаар дужааган сен, ынчаар күүсеттим» – деп айыткады.

10

Дээрги-Чаяакчының Бодунуң өргээзинден чорупканы

(Иез. 1:4-28)

10^1Оон көөрүмге, херувимнерниң баштарында бопурук чүве кырында сапфир даштан кылган дүжүлге ышкаш бир чүве көстүп турду. 2Дээрги-Чаяакчы лён хеп кеткен кижиге+: «Херувимнерниң адаанда дугуйлар аразынче кире бергеш, оларның аразында чалбыыштыг көстерден адыш долдур ап алгаш, хоорайже октавыт» – диди.

Мен көрүп турумда, демги кижи ынаар кире берди. 3А херувимнер, ол кижи кире бээрге, Бурганның өргээзиниң мурнуу чүкче көрүнген талазынга турганнар; өргээниң иштики шөлүн булут бүргеп турган+. 4Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы херувимниң кырындан көдүрүлгеш, Бурганның өргээзиниң эргининиң кырынче көже берген. Бурганның өргээзин булут бүргей апкан, а иштики шөлдү Дээрги-Чаяакчының чайынналчак чырыы шыва апкан. 5Херувимнерниң чалгыннарының даажы өргээниң даштыкы шөлүнге безин Күчүлүг Бурганның чугаалап турар үнү ышкаш дыңналып турган. 6Кажан Ол лён хеп кеткен кижиге: «Дугуйлар аразында, херувимнер аразында отту ап ал» – дээрге, демги кижи оларның аразынче киргеш, дугуй чанынга туруп алды.

7Ынчан херувимнерниң бирээзи оларның аразында отче холун сунгаш, ону ап алгаш, лён хеп кеткен кижиниң холунче салып каарга, демгизи ап алгаш, үне берди. 8(Херувимнерниң чалгыннарының адаанда кижи холдары ышкаш чүвелер көстүп турду.)

9Көөрүмге, херувимнерниң чанында дөрт дугуй бар болду; бир дугуй-ла бир херувимниң чанында турду, дугуйлар алдынналчак эртине даш ышкаш көзүлдү. 10Дугуйлар дөртелээ, дугуй бүрүзү өскезиниң иштинде турар-даа дег, бир дөмей көстүр болду. 11Дугуйлар шимчеп үнүпкенде, дөрт таланың кайызынче-даа шиглей шимчеп үнүп болур, шимчээшкин үезинде эргилбес болдулар. Херувимнерниң бажы кайнаар угланган болдур, дугуйлар ынаар бар чыдар, шимчээшкин үезинде эргилбес болдулар. 12Херувимнерниң бүгү мага-боттары, ооргалары, холдары болгаш чалгыннары, боттарының дугуйлары ышкаш, долгандыр карактар-биле долдур шыптынган болду+. 13Дугуйларны тырыкылар[*] деп адаарын кулаам-биле дыңнадым. 14Бир херувим-не дөрт арынныг болду: бирги арын – херувимнии, ийигизи – кижинии, үшкүзү – арзылаңныы, дөрткүзү – эзирнии.

15Херувимнер көдүрлүп келди. Кевар хемниң чанынга+ меңээ көзүлген дириг амытаннар ол болду. 16Херувимнер шимчеп чоруптарга, оларның чанында дугуйлар база кады шимчеп чоруптар турган; а кажан херувимнер черден көдүрлүр дээш чалгыннарын далбайтыптарга, дугуйлар база оларның чанынга аңгыланмайн артып каар турган. 17Кажан херувимнер доктаай бээрге, дугуйлар база доктаар, а херувимнер көдүрлүрге, дугуйлар база олар-биле кады көдүрлүр болду, чүге дээрге дириг амытаннарның сүлдези дугуйларда болган.

18Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы Бурганның өргээзиниң эргининден ырап чоруткаш, херувимнерниң кырынга доктаады. 19Мен көрүп турумда, херувимнер чалгыннарын далбаңнаткаш, черден көдүрлү берди; олар шимчеп чоруптарга, дугуйлар база олар-биле кады чорупту+. Олар оон Дээрги-Чаяакчының өргээзиниң чөөн хаалгазынче кирер чер чанынга доктаады, а Израильдиң Бурганының өндүр чырыы оларның кырынга туруп алды.

20Кевар хем чанынга Израильдиң Бурганының адаанга көргеним дириг амытаннар ол болду. Херувимнер бо ышкажыл деп билип каапкан мен. 21Оларның кайызы-даа дөрт арынныг болгаш дөрт чалгынныг, а чалгыннарының адаанда кижинии ышкаш холдарлыг болду. 22Херувимнерниң арыннары Кевар хем чанынга көргеним арыннар ышкаш көзүлдү; оларның кайызы-даа мурнунче дорт шимчеп бар чытты.

11

Паш биле эът

11^1Бурганның Сүлдези мени көдүргеш+, Дээрги-Чаяакчының өргээзиниң чөөн чүкче көрүнген хаалгазынга эккелди+. Көөрүмге, хаалгаже кирер чер чанында чээрби беш кижи турар болду+. Оларның аразында чоннуң нояннары болур Азурнуң оглу Иазанияны, Ванеяның оглу Фалтияны көрдүм.

2Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Кижи амытан, бузуттуг бодалдар бодап, хоорайда багай арга-сүме берип турар улус бо-дур. 3Олар: „Бажыңнар тудар таарымчалыг үе удавас чедип кээр эвес чүве бе? Бо хоорай паш дег, бис – ында эът дег бис[*]“ – дижип турар-дыр. 4Ынчангаш сен оларга удур өттүр билип медегле, барып, медегле, кижи амытан» – дээн.

5Ооң соонда Дээрги-Чаяакчының Сүлдези менче бадып кээрге, Ол меңээ: «Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: израиль чон, силерниң бодап турар чүвеңер бо ышкажыл; Мен силерниң бодалыңарга чүү кирип турарын билир мен. 6Силер бо хоорайга хөй улусту өлүрген силер, ооң кудумчуларынга мөчү-сөөктү оваалап каан силер» – дээн+. 7Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Хоорай иштинде оваалай салып каан өлүрткен улузуңар дээрге эът-тир, а бо хоорай – паш-тыр; а силерни Мен оон үндүр сывырыптар мен. 8Силер дайын-чаадан коргуп турар силер, а Мен силерже дайын-чаа ыдар мен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 9Мен силерни хоорайдан үндүр сывырыпкаш, хары улус холунга хүлээдип бээр мен, силерге онаашкан шииткелди үндүрер мен. 10Дайын-чаадан өлүр силер. Мен силерни Израильдиң девискээринге шиидер мен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер. 11Иерусалим силерге паш болбас, а силер ооң иштинде эът болбас силер; Мен силерни Израильдиң девискээринге шиидер мен. 12Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер; Мээң дүрүмнеримни сагывайн, Мээң хоойлуларымны күүсетпейн, силерни долгандыр чурттап турар чоннарның чаңчылдарын сагып чурттап турган-дыр силер».

13Мен өттүр билип медеглеп турар арамда, Ванеяның оглу Фалтия өлүп калган. Мен дискектенгеш, хаваамны черге дегзип: «О, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Израиль чоннуң артынчызын төнчүзүнге чедир чок кылыр деп бардың бе?» – деп алгыра аарак айтырдым+.

Бурган Израильди катап тургузар

14Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 15«Кижи амытан, бодуңнуң ха-дуңмаңны, төрел чонуңну, сээң-биле кады туттуруушкунга турган улусту, бүгү израиль чонну бодап көр. Иерусалимде чурттап турар улус оларның дугайында: „Олар Дээрги-Чаяакчыдан ырап чоруй барган-дыр, бо черни ээлээр кылдыр оларга эвес, а биске берип каан-дыр“ – дижип турар-дыр.

16Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: оларны өске чоннар аразынче ырадыр чорудупкан-даа болзумза база өске чурттарже тарадыпкан-даа болзумза, өргээмниң орнунга Мен Бодум оларга элээн үеде ыдыктыг чер болур мен+.

17Оон Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан бо чүвезин база дамчыт: Мен силерни өске чоннардан чыып, тарадып каапканым чурттардан дедир чандырар мен, израиль черни силерге эгидип бээр мен+.

18Мээң улузум чанып келгеш, мында турар бүгү бак, чүдек-бужар чүүлдерни чайладып кааптар. 19Мен оларга чаңгыс аай чүректи хайырлап+, оларны чаа сүлде-биле бүргээр мен; оларның дашталган чүрээн ап каапкаш, чымчак чүректи бээр мен+. 20Ынчан олар Мээң дүрүмнеримни сагыыр, Мээң хоойлуларымны барымдаалап, күүседир; олар Мээң чонум болур, а Мен – оларның Бурганы болур мен+. 21А сеткил-чүрээ боттарының чүдек-бужар, бак чүүлдеринге алыскан улустуң чедип алган чүвезин оларның бажынче халдадыр мен+». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Бурганның өндүр чырыының Иерусалимни каапкаш барганы

22Оон Израильдиң Бурганының өндүр чырыынга бүргеткен херувимнер чалгыннарын далбайтыпкаш, ужуп үнүпкен, дугуйлар база оларның чанында чораан+. 23Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы хоорай кырындан көдүрлүп чоруткаш, ооң чөөн талазында даг кырынга доктаай берген+. 24Оон көстүүшкүнге Бурганның Сүлдези мени көдүргеш+, халдей черде чурттадып каан израильчилерже аппарган. Ооң соонда мээң көрүп турган көстүүшкүнүм чиде берген. 25Мен бо черже көжүрткен израильчилерге Дээрги-Чаяакчының меңээ көргүскен бүгү чүвезин чугаалап берген мен.

12

Бүгү чоннуң туттурарының демдээ

12^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, сен үймээнчилер аразында чурттап турар-дыр сен. Олар көөр карактыг-даа болза, көрбес-тир, дыңнаар кулактыг-даа болза, дыңнавас-тыр+, чүге дээрге үймээнчи чон-дур. 3Ынчангаш, кижи амытан, туттуруушкунга таваржып, өскээр көжерде хереглээр чүү-хөөңнү белеткеп алгаш, хүндүс, улус көрүп турда, көжүп үнүвүт. Ам турар чериңден өске черже, олар көрүп турда, чорувут. Олар, үймээнчилер-даа болза, угаап билип каарлары чадавас+. 4Хүндүс, олар көрүп турда, өскээр көжерде хереглээр чүү-хөөңнү дашкаар үндүргеш, бодуң кежээ, олар көрүп турда, өскээр көжеринче албадаткан улус дег, үнүп кел. 5Олар көрүп турда, бажыңыңның ханазын ойбактааш+, чүү-хөөңнү оон үндүре бер. 6Олар көрүп турда, чүү-хөөңнү чүктээш, караңгыда дашкаар үне бер. Чер-чуртту көрбес дээш, арның дуглап аар сен. Мен сени израиль чонга сагындырыг демдээ кылып каан болгай мен».

7Мен Бурганның дужааганын ёзугаар кылдым. Туттургаш, өскээр көжерде хереглээр чүү-хөөмнү хүндүс дашкаар үндүрүп кааш, кежээ хананы холум-биле ойбактааш, бүгү улус көрүп турда, чүү-хөөмнү чүктээш, караңгыда дашкаар үне бердим.

8Эртен меңээ Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 9«Кижи амытан, бо үймээнчи израиль чон сенден: „Чүнү канчап тур сен?“ – деп айтырды бе?+
10Оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: бо дээрге Иерусалимде чагырып турар кижиге+ база ында чурттап турар бүгү израиль чонга баш бурунгаар медээ-дир. 11Оларга: „Мен силерге сагындырыг демдээ-дир мен: ам кылып турар чүвем иерусалимчилер-биле база болур – олар туттуруп алгаш, шөлүлгеже чоруптар“ – деп чугаала. 12Оларның аразында турар чагырыкчы база чүү-хөөзүн чүктээш, караңгыда үнүп чоруптар. Ону үндүре бээр дээш, хананы дежер апаар. Ол арнын дуглап аар, ынчангаш чер-чуртту көрбес. 13Мен олче Бодумнуң четкимни чада салыр мен, ол Мээң дузаамга туттунар+. Мен чагырыкчыны Вавилон күрүнеже, халдей черже аппаар мен, ынчалза-даа ол ону көрбес[*]. Оон ол аңаа өлүп каар. 14Ону хүрээлээн бүгү улусту – ооң дузалакчыларын база шериглерин бүгү хаттар-биле тарадып кааптар мен+, хылыжымны хынындан ужулгаш, оларже анныр мен. 15Ынчан оларны өске чоннар аразынга тоо быдарадып, хары чурттарже тарадыр октаптарымга, Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аарлар+.

16Ынчалза-даа Мен оларның чамдыызын дайын-чаа, аш-чут болгаш хамчык аарыгдан камгалаар мен+, олар боттарының чеде бээри өске чоннар улузунга чүдек-бужар үүлгедиглериниң дугайында чугаалап берзин. Ынчан бүгү улус Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар».

17Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 18«Кижи амытан, чемненип тура, сүрээде, суксун ижип тура, кортканыңдан сириле. 19Чурттуң чонунга Дээрги-Бурган-Чаяакчының Иерусалимниң болгаш израиль черниң чурттакчыларының дугайында чугаалаан чүвезин дамчыт: олар аъш-чемин дүвүрел-биле чип, суксунун коргуушкун-биле ижер+, чүге дээрге чер бодунуң чурттакчыларының каржы-дошкунундан бүгү элбекшилин ышкынып аар. 20Чурттакчылыг хоорайлар хоозураар, чурт ээнзирээр. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер».

Бурганның сөзү ыяап бүдер

21Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 22«Кижи амытан, чүге израиль черде „Үе эртип турар, а өттүр билген медеглел бүрүзү бүтпес-тир“+ деп үлегер домак бар апарганыл?+
23Улуска Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: Мен ол үлегер домакты күш чок болдурар мен, ону Израильге моон соңгаар чугаалавайн баар. Оларга мону база дамчыдар сен: өттүр билген медеглел бүрүзүнүң бүдер үези чоокшулаан-дыр. 24Израиль чонга ам меге көстүүшкүннер болгаш хоозун ажыдыышкыннар турбас болгай+. 25Мен, Дээрги-Чаяакчы, чугаалаар мен; Мээң чугаалаан сөзүм саадал чок күүсеттинер+. Үймээнчи чон, Мен сөзүмнү чугаалааш, силерниң назыныңарда-ла күүседир мен». Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

26Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 27«Кижи амытан, израиль чон: „Иезекиилдиң көрген көстүүшкүнү хөй хүннер эртерге, бүдер, ол ырак келир үе дугайында өттүр билип медеглээн-дир“ – деп тур+. 28Ынчангаш оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: Мээң сөстеримниң чаңгызының-даа күүсеттинери ам соңгаарлавас, Мээң чугаалап турар бүгү чүвем бүдер». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

13

Бурганның меге медээчилерни шииткени

13^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Израильдиң ам өттүр билип медеглеп турар медээчилеринге удур медегле. Боттарының даап бодаанын ёзугаар медеглээр ол медээчилерге+: „Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнаңар!“ – деп чугаала. 3Оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: боттарының бодалдарын эдерип, чүнү-даа көрбейн барган мугулай медээчилер ат болур! 4Израиль, сээң медээчилериң бузундулар аразында шөө-бөрүлер дег-дир. 5Медээчилер, ханада ойбактарда турбайн турар-дыр силер+ база Дээрги-Чаяакчының шииткел хүнүнде израиль чон тулчуушкунга чайгылыш чок туржур кылдыр, оларны дуглай хана тутпайн турар-дыр силер[*]. 6Силерниң көрген көстүүшкүннериңер меге, чугаалаан ажыдыышкыннарыңар шын эвес+; Дээрги-Чаяакчы силерни айбылап чорутпайн турда-ла, „Дээрги-Чаяакчының медеглээн сөзү бо-дур“ деп чугаалап+, сөзүңер бүдерин манап турар-дыр силер. 7Көрген көстүүшкүннериңер хоозун-меге эвес деп бе? Мен чугаалаваан-даа болзумза, „Дээрги-Чаяакчының медеглээн сөзү бо-дур“ дижип, шын эвес ажыдыышкыннар чугаалап турбаан силер бе?»

8Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Силерниң хоозун-меге сөстериңер дээш, шын эвес көстүүшкүннериңер дээш, Мен ам силерге удур апардым+ – деп медеглээн. – 9Хоозун-меге көстүүшкүннер көрүп, шын эвес ажыдыышкыннар медээлеп турар медээчилерже Мээң холум көдүрлүр. Олар ам Мээң чонумнуң чөвүлелинге киришпес, израильчилерниң чизе-даңзызынче киир бижитпес база израиль черже дедир чанмас+. Ынчан Мени Дээрги-Бурган-Чаяакчы деп билип аар силер+. 10Ол медээчилер Мээң чонумну шын оруктан астыктырып, амыр-тайбың чок турда-ла, „Амыр-тайбың-дыр“ дээр-дир+ база чон быжыг эвес хана тудуп турда, ону чугай-биле чаап турар-дыр. 11Ынчангаш хананы чугай-биле чаап турар улуска ооң буступ дүжерин чугаала. Суггур чаъс кудар, улуг долу чаар, кедергей шуурган көдүрлүр+, 12хана оон буступ дүжер. Ынчан улус силерден: „Ону чаап турган чугайыңар кайыл?“ – деп айтыра бербес бе?»

13Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен килеңней бергеш, кедергей шуурган көдүрер мен, хорадаарымга, суггур чаъс кудуп, улуг долу чаггаш, хананы бүрүнү-биле узуткап кааптар. 14Чугай-биле чаап кааныңар хананы үреп бускаш, чер-биле деңнештир таптап кааптарымга, ооң таваа көстүп кээр. Хана буступ дүжерге, силер база ооң-биле кады өлүп каар силер. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер+. 15Ханаже база ону чугай-биле чаап турар улусче килеңим ынчаар кыптыгар. „Хана-даа, ону чугайлап турган улус-даа ам чок“ – деп, силерге чугаалаар мен. 16Амыр-тайбың чок турда-ла, Иерусалимге амыр-тайбың доктаар деп ажыдыышкыннар медеглеп турган Израильдиң медээчилери чок апаар». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

17«А ам, кижи амытан, чонуңда боттарының даап бодап алганын ёзугаар өттүр билип медеглеп турар херээженнерже көрүп көр. Оларга удур медеглеп, 18Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: бүгү улустуң холдарынга[*] сугар билектээштер даарап база узуну аңгы-аңгы баш шывыглары кылып, кижилерниң амы-тынын илби-шиди-биле дузактап турар херээженнер, ат болур силер! Таанда-ла Мээң чонумнуң аразынга кижи амы-тыны дузактап тургаш, боттарыңарның амы-тыныңарны камгалап аар бодадыңар бе? 19Силер каш адыш ишти арбай дээш база каш кескинди хлеб дээш+, Мээң чонумнуң аразынга Мени бак атка киирип, мегеңерни тооп дыңнап турар Мээң чонумну дуурайлап, өлбес ужурлуг улусту өлүмге онаап, амылыг артпас ужурлуг улусту амы-тынныг арттырып каар-дыр силер».

20Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен силерниң кижилер амы-тыны тудуп ап, дузактап турарыңар илби-шидилиг билектээштериңерге удур мен. Оларны холуңардан ушта тырткаш, тудуп ап турарыңар улусту, дузакка кирген куштар дег, хостап салыр мен. 21Силерниң баштарыңар шывыгларын ора тырткаш, Бодумнуң чонумну силерниң холуңардан адырар мен, ол ам силерниң олча-тывыжыңар болбас. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер. 22Чөптүг-шынныг кижилерниң сеткил-хөңнүн аартырын күзевейн турумда-ла, боттарыңарның мегеңер-биле оларның сеткил-чүрээн муңгараткан силер, кем-буруулуг улусту бузут-бактыг оруктарындан ойталавас кылдыр деткип+, оларга амы-тынын камгалап аар арга бербейн турар силер+. 23Ол бүгү дээш, силер моон соңгаар хоозун-меге көстүүшкүннериңер көрбес силер+, илби-шидиңер кылбас силер. Мен Бодумнуң чонумну силерниң холуңардан адырар мен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер».

14

Дүрзү-бурганга мөгеер чорукту шииткени

14^1Израильдиң баштыңнарының чамдыызы меңээ келгеш, мурнумга олуруп алды+. 2Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 3«Кижи амытан, бо дээрге дүрзү-бурганнарын боттарының чүрээнче сиңирип, бачыдын боттарының мурнунга тептиге бээр моондак кылдыр салып алган улус-тур. Канчап оларга Менден чүве айтырарын чөпшээрээр мен?+
4Олар-биле чугаалашкаш, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: бир эвес израиль чондан кандыг-бир кижи дүрзү-бурганнарын бодунуң чүрээнге сиңирип, бачыдын бодунуң мурнунга тептиге бээр моондак кылдыр салып алгаш, ооң соонда Бурганның медээчизинге кээр болза, Мен, Дээрги-Чаяакчы, ооң хөй дүрзү-бурганнары дээш аңаа таптыг харыылаар мен! 5Израиль чон дүрзү-бурганнар дээш Мени каапкан-даа болза, оларның сеткил-чүрээн Бодумче ээлдирип аар мен.

6Ынчангаш израиль чонга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: Менче эглип келиңер, дүрзү-бурганнарыңардан ойталап, чүдек-бужар чүүлдериңерден өскээр көрнүңер!+

7Бир эвес израиль чондан кандыг-бир кижи азы Израильде чурттап турар даштыкы улустуң кайы-бирээзи Мени каапкаш, дүрзү-бурганнарын бодунуң чүрээнге сиңирип, бачыдын бодунуң мурнунга тептиге бээр моондак кылдыр салып алгаш, ооң соонда Бурганның медээчизинге кээп, ону дамчыштыр Менден чүве айтырар болза, Мен, Дээрги-Чаяакчы, аңаа Бодум таптыг харыы бээр мен. 8Мен ол кижиге удур апаар мен, ону өскелерге үлегер-чижек, кочу-шоот кылып каар мен+. Ону Бодумнуң чонумнуң аразынга амылыг арттырбас мен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер+.

9А бир эвес Бурганның медээчизи бодун дуурайлаттырып алгаш, өттүр билип медеглей берген болза, ону Мен, Дээрги-Чаяакчы, дуурайлап кааным+ ол-дур[*]; Мен ол медээчиже холум аннып, ону Мээң израиль чонумнуң аразынга артпас кылдыр узуткап каар мен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер. 10Улус боттарының кем-буруузун чүктээр – медээчиден сүме айтырган кижиниң-даа, медээчиниң бодунуң-даа алыр кеземчези бир дөмей болур. 11Израиль чон моон соңгаар Менден өскээр барбазын дээш база оон ыңай янзы-бүрү бачыттары-биле боттарын бужартатпазын дээш, ындыг болур. Ынчан олар Мээң чонум апаар, а Мен оларның Бурганы болур мен+». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Израиль чондан хөй эвес улус шииткелден чайлаар

12Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 13«Кижи амытан, кандыг-бир чурт Менден кара сагыштыы-биле ойталап, Меңээ удур бачыт үүлгедирге, Мен холумну ынаар аннып, ында аъш-чем курлавырын узуткап каарын шиитпирлээн дижик мен+; ынаар аш-чут ыдып, ында турар улусту, мал-маганны чок кылып каар дээн дижик мен+. 14Бир эвес ол чуртта Ной, Даниил болгаш Иов+ деп үш кижи бар-даа турган болза, олар боттарының чөптүү-шынныы-биле чүгле боттарының амы-тынын камгалап аар ийик – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 15Азы Мен бо чуртче, ону хоозурадыр дээш, черлик аң-араатаннар ыдыптарымга, ол чурттакчы чок арткан дижик. Аң-араатанныг боорга, кым-даа ону таварып эртип шыдавас ийик. 16Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн, – демги үш кижи ол черге турган болза, олар боттарының оглу-кызын безин камгалап ап шыдавас ийик. Олар чүгле боттары камгалал алыр, а чер ээнзиреп каар турган. 17Азы Мен бо чуртче хылыш ыткаш: „Хылыш, бо черни таварып эрткеш, ында турар улусту, мал-маганны узуткап каг!“ – дээн дижик мен+. 18Дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн, – демги үш кижи ол черге турган-даа болза, оглу-кызын камгалап ап шыдавас, а чүгле боттары камгалал алыр ийик. 19Азы Мен бо чуртче хамчык аарыг ыткаш, улусту-даа, мал-маганны-даа узуткаар дээш килеңим олче кыптыгып, өлүрүүшкүн кылган дижик мен. 20Дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн, – Ной, Даниил болгаш Иов олар ол черге турган-даа болза, оглу-кызын камгалап ап шыдавас, а чүгле боттары чөптүг-шынныындан камгалал алыр ийик».

21Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Кажан Мен Иерусалимде улусту, мал-маганны узуткап каар дээш, олче дөрт шаажылал: дайын-чаа, аш-чут, аң-араатан болгаш хамчык аарыг ыдыптар болзумза+, кайы хире берге боор деп! 22Ындыг-даа болза, Иерусалимге дириг арткан улус турар+, оларның оон үндүре бээр оглу-кызы турар. Олар силерге кээрге, оларның багай аажы-чаңын, үүлгедип турар херектерин көргеш, Мээң Иерусалимче бүгү айыыл-халапты чүге ытканымны билип ап, оожургаар силер. 23Оларның аажы-чаңын, үүлгедиглерин көргеш, оожургаар силер, чүге дээрге Иерусалимге көргүскен кеземчемни Мээң хей черге кылбаанымны билип аар силер». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

15

Ажык чок будук

15^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан:

2«Кижи амытан, виноград сывының будуу+
арга-арыгда бүгү ыяштарның будуктарындан чүзү-биле дээредээрил?

3Виноград сывының будуун херектиг чүве кылыр дээш кезер ийик бе?

Оон оода кандыг-бир эт-херексел азар өрген кылыр ийик бе?

4Кажан ону оттулар дээш отче октаптарга,
от ооң ийи ужун чипкен,
а ортузу хөмүрлени берген соонда,
ол будук ам кандыг-бир чүве кылырынга тааржыр бе?

5Ол будук бүдүн тургаш, чүнү-даа кылырынга таарышпаан болза,
ону от чиптерге, өрттенип калган соонда,
ол ам кандыг-бир чүве кылырынга тааржыр бе?»

6Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Арга-арыгда ыяштар аразындан виноград сывының будуун
отка чиртир кылдыр берипкеним дег+,

Иерусалимниң чурттакчыларын база отка чиртир мен.

7Мен оларга удур апаар мен.

Олар оттан үнүп келген-даа болза,
чалбыыш оларны оон дөмей-ле сыырыптар.

Кажан Мен оларга удур апаарымга,
силер Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер.

8Өскерликчи болганы дээш,

Мен оларның черин хоозурадып каар мен».

Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

16

Израиль чон ашаанга шынчы эвес херээжен ышкаш

16^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Иерусалимниң чонунга ооң чүдек-бужар чүүлдерин айтып көр+. 3Сен Иерусалимге Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: сээң дазыл-дөзүң болгаш төрээн чериң – ханаан чер; сээң адаң – амор кижи, а иең – хет херээжен турган+. 4Төрүттүнген хүнүңде сээң хиниңниң ужун шарываан, сени дус чажып, арыглаваан, суг-биле чугбаан, чөргекке орааваан. 5Ол бүгүнүң бирээзин кым-даа сеңээ өршээлдиг сагыжындан кылып бербээн, кым-даа сенче кээргел-биле көрүнмээн. Харын сени ажык шөлче үндүр октапкан, төрүттүнген хүнүңде улус сээң амы-тыныңны херекке албаан.

6Мен сээң чаның-биле эртип бар чыткаш+, ханыңда былчажып, тепкиленип чыдарыңны көрүп каан мен. Ханыңга былчажып чыдырыңда, „Амы-тынныг артар сен!“ дээн мен, „Өлбес сен!“ дээн мен. 7Сени, хову-шөлдүң чечээ дег, өстүрүп каан мен. Сен өзүп келгеш, узап, кайгамчык чараш апарган сен; эмиглериң борбайып, бажың дүгү узай берген, ынчалза-даа чанагаш, шыптынмаан хевээр арткан сен.

8Чаның-биле катап база эртип бар чыткаш, Мен сени көрүп каан мен: ынакшыыр үең келген болган. Мен сени чалгыным адаанга кызып ап+, чанагажыңны чажыра шуглап каан мен. Сеңээ даңгыраам бергеш, сээң-биле керээ чарып алган мен. Сен Мээңии апарган сен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 9Мен сээң ханыңны суг-биле чуггаш, мага-бодуңну чаагай чыттыг үс-биле чаап каан мен. 10Мен сеңээ угулзалап даараан тон кедиргеш, будуңга чаражы кончуг идик кедирип каан мен. Сээң бажыңны чуга лён-биле шыпкаш, торгу думаалай кедирип каан мен. 11Оон сени каасталгалар-биле шимеп кагдым: билектериңге билектээштер суккаш, мойнуңга каас илчирбежигештер азып кагдым; 12кулааңга сыргалар, думчууңга сырга суп кагдым+, бажыңга каас-чараш дээрбек бөрт кедирдим. 13Алдын-мөңгүн-биле каастанып алдың, чуга лён, торгу болгаш угулзалыг пөстерден даараан хептер кедип турдуң, аъш-чемиң – эң эки далган, ары чигири болгаш олива үзү турду+. Сен кайгамчык чараш апарып, кадын кижиниң өндүр-чаагайын чедип алдың. 14Чараш-каазың дээш, чоннар аразынга алдар-адың нептерей берген, чүге дээрге сеңээ Мээң бергеним кайгамчык чараш каасталга, хевиң ачызында чараш-каазың тулган апарган болгай». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

15«А оон сен бодуңнуң чараш-каазыңга идегээш, ат-алдарыңны ажыглап, самыырап эгеледиң+. Чаның-биле эрткен кижи бүрүзү-биле самыын чорук кылып, кым-биле-даа холбажыптар турдуң+. 16Хевиңниң чамдыызын ап алгаш, бедик тейлерге бурганнарга мөгейиишкин кылыр каасталгалыг черлер туткаш, аңаа самыырап турдуң; ындыг чорук кажан-даа турбас ужурлуг. 17Сеңээ бергеним, Мээң алдын-мөңгүнүмден кылган кайгамчык чараш каасталгаларың ап алгаш, бодуңга эр көжээ-дүрзүлер кылып ап, олар-биле самыырап турдуң+. 18Бодуңнуң угулзалыг тоннарың ап алгаш, ол көжээ-дүрзүлерге кедирип кагдың, оларның мурнунга Меңээ хамааржыр олива үзүн, чаагай чыттыг чүүлдерни салып турдуң. 19Мээң сеңээ берген аъш-чемимни: сени чемгерип турганым эң эки далган-тараа, олива үзү болгаш ары чигирин бодуңнуң дүрзү-бурганнарыңга берип+, чаагай чыттыг өргүл кылдыр өрттедип турдуң. Бүгү чүве ынчаар болуп турду». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

20«Сен Меңээ төрүп берген оглу-кызыңны ап алгаш, дүрзү-бурганнарга өргүл кылдыр чиртип турдуң. Сээң самыыраашкының чедишпес болганы ол бе? 21Мээң ажы-төлүмнү өлүргеш, дүрзү-бурганнарга өргүп турдуң+. 22Чүдек-бужар чаңчылдарың база самыыраашкының кедереп турда, аныяк шааңны – чанагаш, шыптынмаан, ханыңда былчажып, тепкиленип чытканыңны сагынмадың.

23Ат болур сен! – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Ол бүгү бузуттуг үүлгедиглериң соонда, 24бодуңга бедигээштер кылып ап, шөл бүрүзүнге бурганнарга мөгейиишкин кылыр черлер тудуп алдың. 25Булуң бүрүзүнге бурганнарга мөгейиишкин кылыр черлер тудуп алгаш, бодуңнуң чараш-каазыңны бужартадып, чаның-биле эрткен кижи бүрүзүнге чыдып берип, самыыраашкының кедереп турду+. 26Сен египетчилер-биле, эрзээ кончуг кожаларың-биле самыырааш+, Мээң килеңим кыптыктырып, самыыраарың кедереп турду. 27Көр даан, Мен сенче холум аннып, сеңээ доктаадып каан девискээрни кызырып кагдым. Мен сени бужар аажы-чаңыңдан ыядып човай берген дайзыннарың – филистимнерге кара туразында аажылаар кылдыр хүлээдип бердим. 28Сен ассирийлер-биле база самыырап турдуң+, ынчалза-даа ол база сеңээ чедишпес болду, ханар деп чүве билбес болдуң. 29Халдей чер – садыгжылар чурту-биле самыыраарың кедерээн+, ынчалза-даа ол база сеңээ чедишпес болду.

30Дөстүнмес самыын херээжен ышкаш, ол бүгүнү үүлгедип туруңда, сээң чүрээң кайы хире могап-турупкан ирги! – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 31Булуң бүрүзүнге бедигээштер кылып ап, шөл бүрүзүнге бурганнарга мөгейиишкин кылыр черлер тудуп ап тургаш, сен анаа яңган херээженге дөмей эвес болдуң, чүге дээрге төлевир албайн турдуң. 32Сен болза бодунуң ашаанга өскерлип, өске ашактарже туралаан херээжен дег болдуң+. 33Бүгү яңган херээженнер төлевир алыр болгай, а сен хандыкшааннарыңга бодуң белектер сөңнеп, олар сээң-биле самыыраар дээш, кайыын-даа болза кээр кылдыр, оларны садып ап турдуң+. 34Сээң самыыраашкының өске херээженнернии ышкаш эвес болду: сени кым-даа сүрүп маңнавады, сен бодуң хандыкшааннарыңга төлевир берип турдуң, а сеңээ кым-даа төлевир бербеди. Ындыг чорууң-биле сен өскелерге дөмей эвес болдуң».

35Ынчангаш, самыыраан Израиль, Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңна! 36Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Акша-мөңгүнүңнү хандыкшааннарың дээш чарып[*], шалдаңыңны оларга көргүзүп, олар-биле база бүгү чүдек-бужар дүрзү-бурганнарың-биле самыырааның дээш, ажы-төлүңнүң ханын төп, оларны дүрзү-бурганнарга өргүп турганың дээш, 37Мен сээң таалап-ханып турганың бүгү хандыкшааннарыңны – ам ынакшып турарың-даа улусту, ам көөр хөңнүң чок-даа улусту кады чыыптар мен. Оларны чер болгандан сеңээ удур чыггаш+, сени оларның мурнунга шалдаңнаар мен, олар сээң бужарыңны көрүп каар+. 38Мен сеңээ ашаанга өскерилген херээженнерге дег база кижи өлүрген улуска дег кеземче онаар мен+; хүннээнимден хорадап, килеңнээш, сээң ханың төгер мен. 39Сени бодуңнуң хандыкшааннарыңга хүлээдип бээримге, олар сээң бедигээштериңни узуткап, бурганнарга мөгейиишкин кылыр черлериңни үреп бузуп каар; олар сээң хевиңни ушта тырткаш, чаражы кончуг каасталгаларыңны хунаап алгаш+, сени шыптынмаан, чанагаш кылдыр арттырып каар+. 40Олар сеңээ удур хөй улус чыып эккелгеш, сени даштар-биле соп, хылыштар-биле одура шаап каар+. 41Олар сээң бажыңнарыңны өрттедип+, сеңээ үндүрген шииткелди хөй күрүнелер көрүп турда, күүседир. Мен сээң самыыраашкыныңның төнчүзүн салыр мен+, сен моон соңгаар хандыкшааннарыңга төлевир бербес сен.

42Ооң соонда Мээң сеңээ удур килеңим намдай бээр+, хорадаан сагыжым сенден чайлай бээр. Мен оожургап, сенче оон ыңай килеңневес мен. 43Аныяк шааңны сагынмайн барганың дээш, ол бүгү-биле мени килеңнедип келгениң дээш, чедип алган чүвеңни бодуңнуң бажыңче халдадыр мен. Бодуңнуң өске чүдек-бужар чаңчылдарыңга самыыраашкынны чүге немеп алдың?» – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн.

Иерусалим кожа чурттардан дора

44«Чугаазынга үлегер домактар+ ажыглаар улус сээң дугайыңда: „Авазы кандыгыл, уруу база ындыг болур“ – деп боор. 45Сен бодуңнуң аваңның ёзулуг уруу сен, а ол ашаандан база ажы-төлүнден ойталаан болгай, сен – угба-дуңмаларың ышкаш сен, а олар ашактарын база ажы-төлүн каапкан болгай. Силерниң иеңер хет херээжен, а адаңар – амор кижи+. 46Сээң угбаң – Самария; ол бодунуң уруглары-биле[*] сээң соңгу талаңга чурттап турган. А дуңмаң Содом бодунуң уруглары-биле сээң мурнуу талаңга чурттап турган+. 47Сен чүгле оларның оруктарын эдерип, чүдек-бужар чаңчылдарын үлегерлеп ап турган эвес, а оон-даа дора бооп, бодуңнуң бүгү оруктарыңга олардан артык будалган сен+. 48Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+: Содом дуңмаң база ооң уруглары сээң база сээң уругларыңның үүлгедип турганы бузуттуг херектерни үүлгедип көрбээннер – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. –

49Содом дуңмаңның база ооң уругларының кем-буруузу бо-дур: олар улуургап, эмин эрттир тодуп, амыр-шөлээн чурттап тургаш+, ядыы-түреңги, чединмес улуска дуза катпааннар. 50Олар менээргенип, Мээң мурнумга чүдек-бужар херектер үүлгедип турган+. Ону көргеш, Мен олардан ойталаан мен. 51А Самария сээң бачыттарыңның чартыы хире безин бачыт үүлгетпээн. Сен оларны чүдек-бужар чаңчылдарың-биле ажып каапкан сен, үүлгедип турган чүдек-бужар херектериңни көөрге, сээң угба-дуңмаң актыг ышкаш көстүр-дүр+. 52Бак адың эдилээр сен, а угба-дуңмаңның байдалын экижидип каан-дыр сен[*]: бачыттарың оларныындан бужар болгаш, олар сенден актыг бооп көстүр-дүр. Ыятканыңдан арның кыссын, бодуңнуң бак адыңны эдилээр сен, чүге дээрге сээң чаныңга угба-дуңмаң актыг бооп көстүр-дүр.

53Ынчалза-даа Мен Содомга база ооң уругларынга эки чолду эгидер мен, Самарияга база ооң уругларынга эки чолду эгидер мен. Оларга ышкаш, сеңээ база эки чолду эгидер мен+. 54Сен ынчан бодуңнуң бак адыңны эдилеп, үүлгеткен бүгү чүвеңден ыядып човаар сен, угба-дуңмаң сени көргеш, аргалал алыр. 55Сээң угба-дуңмаң – Содом болгаш ооң уруглары база Самария болгаш ооң уруглары биеэги байдалынче эглип кээр, сен база бодуңнуң уругларың-биле кады биеэги байдалыңче эглип кээр сен. 56Улуургап турган үеңде Содом дуңмаң сеңээ кочуланчыг болган[*]. 57Сээң үүлгеткен бузут-багың көстү бербээнде, ындыг турду. А ам сен бодуң арамей чонга[*] болгаш ооң бүгү кожаларынга база филистим чонга – сени бак көрүп турар долгандыр хүрээлээн бүгү улуска – кочулал апарган-дыр сен. 58Бодуңнуң самыыраашкының дээш, чүдек-бужар чаңчылдарың дээш кеземчени чүктээр сен». Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

59Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен сени кылган үүлгедииң ёзугаар аажылаар мен, сен даңгырааңны тоовайн барып, чагыг-керээмни үрээн-дир сен. 60Ынчанмыже Мен аныяаңда сээң-биле чарган чагыг-керээмни утпас мен+, сээң-биле мөңге чагыг-керээни чарар мен+. 61Кажан Мен сээң угба-дуңмаңны, улуун-даа, бичезин-даа, ап алгаш, уругларың дег кылдыр сеңээ хүлээдип бээримге, эрткен оруктарың сактып келгеш, ыядып човаар сен+. Ол бүгү Мээң сээң-биле чарган чагыг-керээмниң кезээ эвес-даа болза, Мен ынчаар кылыр мен. 62Сээң-биле чарган чагыг-керээм катап база күштүг апаар, ынчан сен Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар сен+. 63Ынчан сээң үүлгеткен бүгү херектериңни арыглап каарымга, ону утпайн сактып, ыядып човаар база ыятканыңдан моон соңгаар аксың безин ажыдып шыдавас сен». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

17

Виноград сывы болгаш ийи эзир

17^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, израиль чонга тывызык ыдып, бо угаадыглыг чугааны дамчыт. 3Оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт:

Улуг далбагар чалгыннарлыг, селбегер шокар эзир

Ливан сынга ужуп келген+.
Ол бир пөштүң бажын сегирип алгаш,
4ооң эң үстүнде чиирбейни сыккаш,
ханаан черже[*] эккеп, садыгжылар хоорайынга салып каан.

5Эзир ол черниң бир үрезинин ап алгаш,
үнүш үнүүчел хөрзүнге, улуг суг чанынга олуртуп каарга+,
тал дег өзүп келген.

6Үрезин өзүп үнгеш, саглагар, чавыс виноград сывы апарган+.

Ооң будуктары эзирже ээгип турган,
а дазылдары олуртуп каан черинге артып калган.

Үрезин ынчалдыр виноград сывы апарып,
адырланып, будук-бүрүленип, тарай берген.

7Улуг далбагар чалгыннарлыг селбегер өске эзир база турган.

Демги виноград сывы бодунуң дазылдарын олуртуп каан черинден
ийиги эзирже шөйүп, ону суггарып, ажаар кылдыр,
будуктарын олче хере сунуп тур-ла!

8Сыпты эки шөлге, улуг суг чанынга олуртуп каан,
ынчангаш ол будукталып, чимизин берип,
улуг-чаагай сып апарып шыдаар турган.

9Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт:

Ол сып чедиишкинниг болур бе?

Бирги эзир ону дазылы-биле тура тырткаш,
чимистерин үзе тыртып кааптарга, ол кадып калбас бе?

Ооң бүгү чаш будуктары кадып каар,
ону дазылы-биле тура тыртарда,
өндүр улуг күштүң-даа, хөй шеригниң-даа херээ чок.

10Олуртуп каан-даа болза, ол чедиишкинниг болур бе?

Чөөн чүктүң изиг хады олче үрүптери билек, шуут кадып калбас бе?

Өзүп турган черинге кадып калбас бе?+»

11Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 12«Үймээнчи чонга: „Бо бүгүнүң чүү деп уткалыын билбезиңер ол бе?“ – деп чугаала. Оларга мону дамчыт: Вавилоннуң хааны Иерусалимге келгеш, Иудеяның хаанын, ооң нояннарын тудуп алгаш, Вавилонче кады аппарганын көргүскени ол-дур+. 13Вавилоннуң хааны Иудеяның хаанының хан төрелинден өске кижини шилип алгаш+, ооң-биле керээ чарып, даңгырак-биле хүлээндирип алган. Ол оон чурттуң баштың улузун база эдертип аппарган – 14күрүне бажын чөпшүл доңгайтып, ооң соонда көдүрлүп шыдавайн баргаш, чүгле демги керээни сагып амыдыраар кылдыр аппарган. 15Ынчалза-даа Иерусалимде чаа хаан Вавилоннуң хаанынга удур тура халыырын оралдажып+, аъттар болгаш хөй шериг дилеп аар дээш, бодунуң элчиннерин Египетче чорудупкан. Ол хаан чедиишкинниг болур бе? Ынчап турар кижи дириг артар бе? Керээ үрээш, ол дириг артар бе?

16Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн, – ол хаан Вавилонга, ону дүжүлгеге олурткан хаанның черинге өлүп каар; ол хаан Вавилоннуң хаанынга берген даңгыраан үреп, ооң-биле чарган керээзин күш чок болдурган болгай. 17Кажан Вавилоннуң хаанының аг-шерии бүзээлел чалдары кылып, бүзээлел суургалары тудуп+, хөй улусту кыргып-хыдыыры-биле белеткени бээрге, күштүг аг-шериглиг, хөй чоннуг фараон ол дайынга Иудеяның хаанынга дуза катпас+. 18Бодунуң даңгыраан үрээни дээш, керээни күш чок болдурганы дээш, аазаашкын кылып, хол тудушкаш, дөмей-ле бо бүгүнү үүлгеткени дээш, ол хаан дириг артпас».

19Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен: ол хаан Мээң мурнумга берген даңгыраан, Мээң мурнумга чарган керээзин үрээн болгай; Мен ооң үүлгедиин бодунуң-на бажынче халдадыр мен. 20Мен олче Бодумнуң четкимни чада салыр мен+, ол Мээң дузаамга туттуруп аар. Ооң Меңээ удур кылган өскерликчи чоруу дээш, ону Вавилонга эккеп шиидер мен. 21Ооң дескен дайынчылары хылышка шаштырып аар, а дириг арткан улузун бүгү хаттар-биле тарадып кааптар мен+. Ынчан Дээрги-Чаяакчы Мээң мону чугаалаанымны билип аар силер».

22Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Мен Бодум ол пөштүң шыпшык бажындан чиирбей ап алгаш,
олуртуп каар мен;
пөштүң үстүкү будуктарындан чымчак чиирбей сып алгаш,
өндүр бедик дагга олуртуп каар мен.

23Мен ону Израильдиң бедик даанга олуртуп каарымга+,
ол улгадып өскеш, тооруун бээр, улуг-чаагай пөш апаар,
янзы-бүрү чалгынныг куштар аңаа уя тудуп ап,
ооң будуктарының чаглаанга чурттай бээр+.

24Мен, Дээрги-Чаяакчы, бедик ыяшты чавыс, а чавыс ыяшты бедик кылдыр
кылып турарымны арыгда бүгү ыяштар билип алзын.

Мен ногаан ыяшты кургадып,
а кургаг ыяшты чечектелдирип каар мен+.

Мен, Дээрги-Чаяакчы, чугаалаан сөзүмнү күүседир мен».

18

Бачыт дээш хуу харыысалга

(Иез. 33:10-20)

18^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Чүге силер израиль черге „Адалары шаңгыр кат чип турган, а ажы-төлүнүң дижи кагжаан+“ дээн үлегер домакты ажыглап турар силер?+
3Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн, – израиль черге улус моон соңгаар ол үлегер домакты чугаалавас апаар. 4Билип алыңар, бүгү улустуң амы-тыны Меңээ хамааржыр: адазының-даа, оглунуң-даа амы-тыны Мээң эргемде болур. Бачыт үүлгеткен кижи боду өлүп каар+.

5Кандыг-бир кижи актыг-шынныг бооп, шынныг база чөптүг чорук кылып чоруур дижик. 6Ындыг кижи израиль чоннуң дүрзү-бурганнарынга мөргүвес, дагларга ол бурганнарга өргээн аъш-чемни чивес+, өске кижи кадайы-биле самыыравас+, бодунуң кадайының ай демдээ көөр үезинде ооң-биле чоокшулашпас+; 7кымны-даа кызып-кыйбас, бодунга өрелиг кижиниң арттырып каан долаазын эгидип бээр+, улус үптевес, бодунуң аъш-чемин аштаан кижиге бээр, хевин чанагаш кижиге кедирер; 8акша-мөңгүннү хөө алыр дээш чегдирбес, хуузун хавырбас+, бодунуң холун кемниг херек кылырындан тыртып чоруур, чаргылдашкан улусту чөптүү-биле шиидер; 9Мээң хоойлуларымны сагыыр болгаш айтыышкыннарымны чүткүлдүү-биле күүседир. Ындыг кижи чөптүг-шынныг боор база ыяап-ла амылыг артар+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. –

10-11А бир эвес ол кижиниң оглу дээрбечи ийикпе, азы өлүрүкчү кижи апарган, азы ачазының шуут кылбайн чорааны өске-даа ындыг янзылыг үүлгедиглер кылыр: дагларга дүрзү-бурганнарга өргээн аъш-чемни чиир, өске кижиниң кадайы-биле самыыраар; 12ядыы-түреңги улусту кызып-кыяр, улус үптээр, бодунга өрелиг кижиниң арттырып каан долаазын эгитпес, дүрзү-бурганнарга мөгеер, чүдек-бужар чүүлдер үүлгедир; 13акша-мөңгүннү хөө алыр дээш чегдирер, хуузун хавырар кижи дижик. Ындыг кижи амы-тынныг артар бе? Чок! Үүлгеткен бүгү чүдек-бужар чүүлдери дээш, ол ыяап-ла өлүп каар, бодунуң өлүмү дээш боду буруулуг болур+.

14Ол багай кижи оолдуг болган дижик. Ооң оглу ачазының үүлгеткен бүгү бачыттарын көрүп, билгеш, ачазы дег эвес: 15израиль чоннуң дүрзү-бурганнарынга мөгейбес, дагларга ол бурганнарга өргээн аъш-чемни чивес, өске кижиниң кадайы-биле самыыравас; 16кымны-даа кызып-кыйбас, бодунга өрелиг кижиден долаа негевес, улус үптевес, бодунуң аъш-чемин аштаан кижиге бээр, хевин чанагаш кижиге кедирер; 17ядыы кижиге кызагдал кылырындан бодунуң холун тыртып аар, акша-мөңгүннү хөө алыр дээш чегдирбес, хуузун хавырбас, Мээң айтыышкыннарымны күүседип, хоойлуларымны сагып турар болган дижик. Ол оол адазының бачыдының ужун өлбес; ол ыяап-ла амы-тынныг артар. 18А ооң адазы бодунуң кем-буруузу дээш өлүп каар, чүге дээрге ол кижи улусту кызып-кыйып, ха-дуңмазын үптеп, бодунуң чонунуң аразынга бузут-бактыг чүве үүлгедип турган-дыр.

19А силер: „Чүге оглу адазының кем-буруузун чүктевезил?“ – деп айтырар-дыр силер+. Чүге дээрге оглу чөптүг база шынныг чорук кылып, Мээң бүгү дүрүмнеримни чүткүлдүү-биле сагып чоруур-дур. Ол ыяап-ла амы-тынныг артар. 20Бачыт үүлгеткен кижи боду өлүп каар; оглу адазының буруузун чүктевес, адазы база оглунуң буруузун чүктевес+. Чөптүг кижиниң шынныг чоруу ооң бодунуу бооп артар, бузуттуг-бак кижиниң кем-буруузу база ооң бодунуу бооп артар+.

21Кем-буруулуг-даа кижи, бир эвес бодунуң үүлгеткени бүгү бачыттарындан ойталаар болза, Мээң бүгү дүрүмнеримни сагып, чөптүг-шынныг чорук кылыр болза, ыяап-ла амы-тынныг артар, өлүп калбас. 22Ооң үүлгеткен бүгү кемниг херектериниң чаңгызын-даа аңаа сагындырбас мен; ол кижи ам бодунуң кылып турар чөптүг-шынныг херектериниң ачызында амы-тынныг артар. 23Таанда-ла кем-буруулуг кижиниң өлүмүн көргеш, Мээң сеткилим ханар деп бе? – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Ооң бодунуң оруктарындан ойталап, амы-тынныг артып каарын күзеп турар эвес мен бе?+

24А бир эвес чөптүг кижи бодунуң шынныг чоруундан ойталап, кемниг херек үүлгедир болза, бузуттуг-бак кижиниң үүлгедип турар бүгү чүдек-бужар чүүлдерин база кылыр болза, ол кижи амы-тынныг артар деп бе? Чок! Ооң кылган буянныг херектериниң чаңгызы-даа Мээң сагыжымга кирбес. Бодунуң кара сагыштыы дээш, үүлгеткен бачыттары дээш, ол кижи өлүп каар+.

25А силер: „Дээргиниң оруу шынныг эвес“ – дээр-дир силер. Израиль чон, дыңна! Мээң оруум канчап шынныг эвес болду? Силерниң оруктарыңар харын шынныг эвес болбаан деп бе?

26Бир эвес чөптүг кижи бодунуң шынныг чоруундан ойталап, кемниг херектер үүлгедир болза, ол дээш өлүп каар; бодунуң үүлгеткен кем-буруузу дээш өлүп каар. 27А бир эвес бузут-бактыг кижи бодунуң үүлгедип турганы кем-буруузундан ойталап, шынныг база чөптүг чорук кылыр болза, бодунуң амы-тынын камгалап аар. 28Ол кижи бодунуң үүлгедип турганы бүгү кемниг херектерин көрүп кааш, олардан ойталап, бузут үүлгедирин соксадыр болза, амы-тынныг артар, өлүп калбас.

29А израиль чон: „Дээрги-Чаяакчының оруу шынныг эвес!“ – дээр-дир. Израиль чон, Мээң оруктарым канчап шынныг эвес болду? Силерниң оруктарыңар харын меге эвес деп бе? 30Ынчангаш, израиль чон, Мен силерниң кайыңарны-даа бодунуң оруктары дээш шиидер мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Бачыдыңар минниңер! Бүгү кемниг херектериңерден ойталаңар, бузудуңар силерге моондак апарбас болзун+. 31Үүлгедип турар бүгү бачыттарыңарны артыңарга кааптыңар, сеткил-чүрээңерни, сүлдеңерни чаартып алыңар+; израиль чон, чүге өлүр ужурлуг сен? 32Кымның-даа болза өлүмүн көргеш, Мээң сеткилим ханмас – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Бачыдыңар билингеш, амы-тынныг артып калыңар!»

19

Иудеяның хааннары дээш ыы-сыы

19^1«Иезекиил, израиль чоннуң чагырыкчылары дээш качыгдал ырызын ырла. 2Мынча деп чугаала:

„Сээң аваң[*] арзылаңнар аразында кайгамчык кыс арзылаң турган+.

Ол аныяк арзылаңнар аразынга амыр-шөлээн чурттап, чаш төлдерин доруктуруп алган.

3Ава бодунуң арзылаңчыгаштарының бирээзин эмзирип өстүрүп каарга,
ол аныяк арзылаң апарып, олча тудуп өөренип алгаш, кижилер чип эгелээн.

4Өске чоннар ооң дугайында дыңнап каан;
ол араатан оларның оңгарынче кире берген+.

Олар ону демир-биле илбектеп алгаш, египет черже аппарган.

5Авазы бодунуң манаашкыны хей барганын, идегели бүтпээнин көрүп кааш,
өске оглун аныяк арзылаң кылдыр өстүрүп алган+.

6Ол аныяк арзылаң өске арзылаңнар аразынга чимзенип чоруп тургаш,
олча тудуп өөренип алгаш, база кижилер чип эгелээн.

7Ол арзылаң кижилер ордуларын үреп бузуп[*],
хоорайларын хоозурадып турган;
ол черде бүгү чурттакчы чон ооң ырланырындан коргар апарган.

8Ынчан чоок-кавы девискээрлерниң чоннары аңаа удур үнгеш,
четкизин чада салыптарга+, араатан оларның оңгарынче кире берген.

9Олар ооң мойнунче ыяш дөңгү суп, демир-биле илбектеп алгаш,

Вавилоннуң хаанынче аппарган.

Арзылаңның ырланганы Израильдиң дагларынга
ооң соонда дыңналбазын дээш, кара-бажыңнап кааннар.

10Сээң аваң шөлде[*] суг чанында тарып олурткан виноград сывы дег,
суггаттың элбээнден өзүүчел, будуккур апарган+.

11Ооң будуктары быжыгып, чагырыкчының мергези апарган,
ооң уну шыргай будук-бүрү аразынга бедидир көдүрүлген.

Ол бодунуң бедии-биле база эңдерик чаш будуктары-биле онзаланып көстүп турган.

12Ынчалза-даа ол сып килең-биле тура тырттыргаш, черже октадыпкан;
өрттендир чиир хат ону кургадыпкан+,
ооң чимистерин үзе тыртып каапкан;
быжыг будуктары кадып калган, оларны от чипкен.

13Ам ону ээн кургаг ховуже, кадып калган,
кагып-суксаан черже солуй олуртуп каан.

14Ооң унундан от үнгеш, будук, чимизин чипкен.

Ам ында чагырыкчының мергези боорунга тааржыр быжыг будуктар артпаан“».

Бо дээрге качыгдал ырызы-дыр, ооң-биле ажыын ажып, ыглап-сыктазыннар.

20

Үймээнчи израиль чон

20^1Туттуруушкунувустуң чедиги чылының беш айның онда израиль чоннуң баштыңнарының чамдыызы Дээрги-Чаяакчыдан чүве айтырар дээш, мээң мурнумга кээп олуруп алган+.

2Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 3«Кижи амытан, Израильдиң баштыңнары-биле чугаалажып, оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: силер Менден чүве айтырып келдиңер бе?+ Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+: силерге харыы бербес мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 4Кижи амытан, оларны шиидеринге белен сен бе? Шиидеринге белен сен бе?+ Ындыг болза, оларга ада-өгбезиниң чүдек-бужар чүүлдерин айтып+, 5Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин оларга дамчыт: Израильди шилип алганым хүнде Мен Иаковтуң салгалы болур чонга даңгырак берип, Египетке оларга Бодумну ажыткан мен. Даңгырак берип, оларга: „Мен – Дээрги-Чаяакчы, Бурганыңар-дыр мен“ – деп чугаалаан мен+. 6Ол хүн оларны Египеттен үндүргеш, Мээң оларга көрүп бергеним, сүт биле ары чигири агып чыдар байлак, бүгү черлерниң эң каазы болур черже чедире бээрин аазаан мен+. 7Оларга: „Чарашсынып магадаар чүдек-бужар дүрзүлериңерден шуптуңар ойталаңар, Египеттиң дүрзү-бурганнары-биле бодуңарны бужартатпаңар+. Мен – Дээрги-Чаяакчы, Бурганыңар-дыр мен“ – деп чугаалаан мен.

8Ынчалза-даа олар Меңээ удур тура халышкаш, Мени тооп дыңнавайн барганнар; кайызы-даа чарашсынып магадаары чүдек-бужар дүрзүлеринден ойталавайн барган, Египеттиң дүрзү-бурганнарын кагбаан. Мен ынчан килеңимни оларже кыптыктырарымны, хорадаан сагыжымны египет черге оларга удур ыдарымны шиитпирлээн мен. 9Ындыг-даа болза, Мен Бодумнуң адымны бодааш+, ол ат оларның аразында израильчилерниң чурттап турары чоннар мурнунга баксыравазын дээш, ынчаар кылбаан мен. Мен ол чоннар көрүп турда, израильчилерге Бодумну ажыдып, оларны египет черден үндүре берген болгай мен.

10Мен израильчилерни Египеттен үндүре бергеш, ээн кургаг ховуга эккелген мен+. 11Оларга Бодумнуң айтыышкыннарымны берип, хоойлуларымны чарлаан мен, чүге дээрге ол хоойлуларны күүседип турар кижи оларның ачызында амылыг артар+. 12Бистиң аравыста харылзааның демдээ кылдыр, оларны Мен, Дээрги-Чаяакчы, ыдыктап турарымны билип алзын дээш+, Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин оларга берген мен+.

13Ынчалза-даа израиль чон ээн кургаг ховуга Меңээ удур тура халышкан: Мээң айтыышкыннарымны сагываан, хоойлуларымны хүлээп көрбээн – а ол хоойлуларны күүседип турар кижи оларның ачызында амы-тынныг артар; олар Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин дыка-ла бужартаткан+. Ынчангаш Мен ээн кургаг ховуга килеңимни оларже кыптыктырарымны, оларны узуткап каарымны шиитпирлээн мен+. 14Ындыг-даа болза, Мен Бодумнуң адымны бодааш, израильчилерни Египеттен үндүрүп турумда, көрүп турган чоннар мурнунга адым баксыравазын дээш, ынчанмаан мен. 15Харын-даа Мен оларга белеткеп кааным сүт болгаш ары чигири агып чыдар байлак черже, бүгү черлерниң эң каазы болур черже оларны киирбезимни ээн кургаг ховуга даңгыраглаан мен+. 16Чүге дээрге олар Мээң хоойлуларымны хүлээп көрбээн, Мээң айтыышкыннарымны сагываан болгаш Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин бужартадып турган; оларның сеткил-чүрээ боттарының дүрзү-бурганнарынга бердинген турган+. 17Ынчалза-даа Мен оларже кээргел-биле көрүп, чок кылбайн барган мен, оларны ээн кургаг ховуга узуткап кагбаан мен.

18Мен ээн кургаг ховуга оларның ажы-төлүнге: „Ада-өгбеңерниң дүрүмнерин эдербеңер, оларның доктаалдарын сагываңар+, боттарыңарны оларның дүрзү-бурганнары-биле бужартатпаңар+. 19Мен, Дээрги-Чаяакчы – – силерниң Бурганыңар-дыр мен; Мээң айтыышкыннарымны сагыңар, Мээң дүрүмнеримни чүткүлдүү-биле күүседиңер+. 20Бистиң аравыста харылзааның демдээ кылдыр Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин ыдыктыг деп көрүңер+. Мени Дээрги-Чаяакчы, Бурганыңар деп билип алыр силер“ – дээн мен.

21Ынчалза-даа оларның ажы-төлү база Меңээ удур үймээн үндүрген+: Мээң айтыышкыннарымны сагывастаан, Мээң хоойлуларымны күүседир дээш чүткүвестээн – а ол хоойлуларны күүседип турар кижи оларның ачызында амы-тынныг артар болгай; олар Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин бужартадып турганнар. Ынчангаш Мен ээн кургаг ховуга килеңимни оларже кыптыктырарымны, хорадаан сагыжымны оларга удур ыдарымны шиитпирлээн мен. 22Ынчалза-даа Мен холумну узуткаашкындан тыртып, Бодумнуң адым дээш, израильчилерни Египеттен үндүрүп турумда, көрүп турган чоннар мурнунга адым баксыравазын дээш, ынчанмаан мен. 23Мен ол ышкаш ээн кургаг ховуга оларны өске чоннар аразынга тоо быдарадып, хары чурттарже тарадып кааптарымны даңгыраглаан мен+. 24Чүге дээрге олар Мээң хоойлуларымны күүсетпейн, айтыышкыннарымны хүлээп көрбейн турган; Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин бужартадып, боттарының ада-өгбезиниң дүрзү-бурганнарын чарашсынып магадап турганнар. 25Ынчангаш Мен оларга багай дүрүмнерни база оларның амы-тынын камгалап шыдавас хоойлуларны эдерерин чөпшээрээн мен+. 26Оларга боттарының өргүл салыышкыннарын дамчыштыр бужартаарын, дун оолдарын өргүүрүн чөпшээрээн мен+ – оларны хоозурадыр дээш, Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип алзыннар дээш ынчалдым+.

27Ынчангаш, кижи амытан, израиль чон-биле чугаалажып, Дээрги-Бурган-Чаяакчының оларга чугаалаан чүвезин дамчыт: ада-өгбеңерниң Меңээ удур кара сагыш сеткип, Мени бак сөглеп турганы мындыг база болган. 28Мен оларны бээр бооп даңгыраглаан черимче эккелдим. А олар бедик тей азы улуг хөлегелиг ыяш көрүп кааш-ла, аңаа өргүлдер кылып, Мээң килеңим оттурар өргүл белектери салып, чаагай чыттыг чүүлдер кыпсып, арага өргүлдери чажып турду+. 29Мен олардан: „Бо чүү ындыг бедик черже барып турарыңар ол?“ – деп айтырган мен. (Ол бедик черни амдыгаа чедир Бама[*] деп адап турар.)

30Ынчангаш израиль чонга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыдар сен: ада-өгбеңерниң үлегер-чижээ-биле боттарыңарны бужартадып, оларның чүдек-бужар дүрзү-бурганнары-биле самыыраар силер бе? 31Өргүл белектерин эккеп, ажы-төлүңерни өргүп, от өттүр эрттирип турарыңар дээрге-ле боттарыңарны бүгү дүрзү-бурганнарыңар-биле биеэги хевээр бужартадып турарыңар ол-дур+. Израиль чон, Менден чүве айтырып кээп шыдаар бис деп бодап тур силер бе?+ Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+: силерге харыы бербес мен! 32Силер: „Бүгү өске чоннар ышкаш, өске чер чурттуг аймактар ышкаш, ыяш биле дашка бараан болур бис+“ – дээр-дир силер. Ынчалза-даа силерниң угаан-бодалыңарга кирген ол чүве канчап-даа боттанмас.

33Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Силерни күштүг холум, күчү-күжүм болгаш кыптыккан килеңим-биле чагырар мен+. 34Силерни күштүг холум, күчү-күжүм болгаш кыптыккан килеңим-биле тарадып чорудупканым өске чоннар аразындан, хары чурттардан үндүре бергеш, чыып эккээр мен+. 35Мен силерни өске чоннарга хамааржыр ээн кургаг ховуже эккелгеш+, силер-биле удур-дедир көржүп алгаш, чаргылдажыр мен. 36Силерниң ада-өгбеңер-биле египет черде ээн кургаг ховуга чаргылдажып турганым дег+, силер-биле база чаргылдажыр мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 37Мен силерни Бодумнуң шыкпыыжым-биле хай деп чагырар мен, чагыг-керээмниң кинчизи-биле бектээр мен. 38Мен силерден үймээнчи, Меңээ удур тура халаан улусту аңгылаар мен. Ам турар черинден Мен оларны үндүре берзимзе-даа, олар израиль черже кирбес+. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер.

39Израиль чон, силерниң дугайыңарда Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча деп турар-дыр: боттарыңарның дүрзү-бурганнарыңарга бараан болуп барыңар-ла! Ынчалза-даа моон соңгаар Мени тооп дыңнаар силер, Мээң ыдыктыг адымны өргүлдериңер болгаш дүрзү-бурганнарыңар-биле бужартадып шыдавас силер+. 40Чүге дээрге Мээң ыдыктыг даамга, Израильдиң бедик даанга+ бүгү израиль чон, чер кырында чеже санныг болдур, Меңээ бараан болур – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Чонумну Мен аңаа хүлээп аар мен; силерниң өргүлдериңерни, баштайгы дүжүдүңерни бүгү ыдыктыг өргүлдериңер-биле кады аңаа негеп аар мен. 41Силерни өске чоннар аразындан үндүре бергеш, силерни тарадып каапканым чурттардан чыып эккелгеш+, ол чоннар көрүп турда, силерниң араңарга Бодумнуң ыдыктыымны көргүскеш+, силерни чаагай чыттыг өргүл дег кылдыр хүлээп аар мен. 42Силерни израиль черже – силерниң ада-өгбеңерге бээр бооп даңгыраглаан черимче+ – киире бээримге, Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер. 43Аңаа боттарыңарны бужартадып турган бүгү оруктарыңар болгаш херектериңерни сактып кээр силер, үүлгедип турган бузут-багыңар ужун боттарыңардан ческинер силер+. 44Израиль чон, кажан Мен, бузут-бактыг оруктарыңар болгаш самыыргай херектериңер бар-даа болза+, Бодумнуң адым дээш, силерге эки чүүл кылырымга, Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Мурнуу чүкке отту кыпсыры

45Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 46«Кижи амытан, мурнуу чүкче шиглей көрүнгеш, мурнуу чүкте черлерге удур медегле, Негевтиң арга-эзиминге удур өттүр билип медегле. 47Негевтиң арга-эзиминге Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан сөзүн дамчыт: көр даан, Мен сээң иштиңге от кыпсыр деп тур мен+, ол от сээң ногаан-даа, кургаг-даа бүгү ыяштарыңны чиптер+, чалынналган чалбыыш өшпес, мурнуу чүктен эгелээш, соңгу чүкке чедир бүгү улустуң арыннары аңаа чиртип аар+. 48Кижи бүрүзү Мээң, Дээрги-Чаяакчының, ону өрттеткенимни көрүп каар, ол чалбыыш черле өшпес+».

49Мен ынчан: «О, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Улус меңээ: „Ол медээчи чүгле тывызык чугаалар-биле чугаалап туруп берди“ – деп тур» – дээн мен+.

21

Бурганның хынындан ужулган хылыжы

21^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Иерусалимче шиглей көрүнгеш, ыдыктыг черлерге удур медегле, израиль черге удур өттүр билип медегле+. 3Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт: Мен сеңээ удур апардым. Хылыжымны хынындан ужулгаш+, сээң чөптүг-даа, бузуттуг-даа улузуңну узуткап каар мен+. 4Чөптүг-шынныг-даа, бузуттуг-даа улусту узуткап каар болганымда, Мээң хылыжым мурнуу чүктен эгелээш, соңгу чүкке чедир бүгү улуска удур көдүрлүр+. 5Кижи бүрүзү Дээрги-Чаяакчы Мээң хылыжымны хынындан ужулганымны, ол ам хынче дедир кирбезин билип аар.

6А сен, кижи амытан, човуурта! Улус мурнунга сеткил-чүрээң кедергей кударап, сарынналып човуурта! 7Кажан олар: „Чүге човууртап тур сен?“ – деп айтырарга+, „Дыңналып келген медээден“ – деп харыылаар сен. Чүрек бүрүзү кортканындан шапкыланыр, холдар салдына бээр, сагыш-сеткил бүрүзү харыксырап каар, дискек бүрүзү, бырлаңнаан суг дег, сирилээр+. Медээлээн халап албан боттаныр». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

8Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 9«Кижи амытан, өттүр билип медеглеп, Дээргиниң чугаалаан чүвезин дамчыт:

Хылыш – чидидип, кылайтыр чүлгүп каан хылыш бар;+

10кыргып-хыдызын дээш чидидип,
чаңнык ышкаш кызаңназын дээш, кылайтыр чүлгүп каан хылыш бар.

Канчап өөрүүр бис? Мээң ажы-төлүм кандыг-даа кеземчени тоовас-тыр![*]

11Ол хылышты дайзын тудуп аар кылдыр кылайтыр чүлгүп каан,
ону узуткакчыга тутсур дээш чидидип, кылайтыр чүлгүп каан.

12Кижи амытан, човууртап, ишкирнип ыгла,
чүге дээрге ол хылыш Мээң чонумга, Израильдиң бүгү нояннарынга удур көдүрлүр;
оларны Мээң чонум-биле кады кыргыдып-хыдытсын дээш хылышка каап бээр;
ынчангаш качыгдалдан бажың шаштын.

13Шылгалда ыяап-ла кээр:

а бир эвес улус кеземчени тоовас болза, канчаарыл?

Ындыг чүве турбас ужурлуг!»

Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

14«Кижи амытан, өттүр билип медегле,
хорадааның илередип, адыштарың часкан.

Хылыш хөй катап соксун – ол дээрге улусту узуткаар,
өндүр улуг кыргып-хыдыышкын кылыр хылыш-тыр,
оларны бүгү чүктен өттүр шанчар хылыш-тыр.

15Оларның чүректери кортканындан шапкыланыр, кырдырган улус хөй болур.

Хылыштың бизин Мен бүгү хаалгаларга үстүртүп каар мен.

Ол боор! Чаңнык ышкаш кызаңнаан,
кыргып-хыдызын дээш чидидип каан хылыш ол-дур!

16Хылыш, оң талаңче шаш-ла! Солагай талаңче сок-ла!

Бизиң углаан черже шаш-ла!

17Мен база адыш часкап, килеңим хандырар мен.

Мен, Дээрги-Чаяакчы, ону чугааладым».

18Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 19«Кижи амытан, Вавилоннуң хаанының хылыжы чоруп болгу дег ийи оруктан даап бодап, чуруп ал; олар ийилээн чаңгыс черден үнүпсүн. Оруктарның эгезинге аңгы хоорайларже айыткан орук демдээн тургузуп каг. 20Хылыштың чоруп болгу дег оруктарын даап бодап, чуруп ал: бир орук аммон чоннуң найысылал хоорайы Равваже+, өске орук – Иудеяже, быжыглалдыг Иерусалимче барзын. 21Чүге дээрге Вавилоннуң хааны ийи оруктуң белдиринге, адырланып чарлыр черинге доктаагаш, төлге кылыр-дыр. Хаан согуннарын силгип-чайып, ап чорааны дүрзү-бурганнардан айтырып, өргээн малының баарын шинчип көөр-дүр. 22Ооң холунче „Иерусалимче“ деп айыткан төлге кирер-дир – ол аңаа дайынчы алгы үндүрүп, кыргып-хыдыышкынче кыйгырар, хана буза үстүрер чепсектер тургузар, хоорайны дескиндир чалдар кылыр, бүзээлел суургалары тудар+. 23Берген даңгырактар ужун иудейлерге ол төлге мегелеп турар ышкаш боор, ынчалза-даа хаан оларның кем-буруузун сагындыргаш, оларны тудуп алгаш баарын шиитпирлээр».

24Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Бир-тээ, силер ажык үймээн үндүрүп, ооң-биле кем-буруулууңарны сагындырып, кылып турар бүгү херектериңер-биле бачыттарыңарны ажыдып турар болганыңарда, ол бүгүнү боттарыңар сагындырганыңар дээш, дайзын силерни тудуп алгаш баар» – деп чугаалаан.

25-26«А сен, Израильдиң бужар-бак чагырыкчызы+, шииттирер хүнүң келген-дир, бүрүн кеземче көөр шагың четкен-дир+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы чугаалаан. – Бажыңда оваадайың – дүжүлге демдеглээн бөргүң уштуп салып каг. Моон соңгаар ооң мурнунда турганы дег болбас: базындырганнар көдүрлүр, бедээннер базындырар+. 27Узуткаашкын, узуткаашкын, узуткаашкын! Ынчалза-даа узуткаар эргелиг кижи келбээн шаанда, ындыг чүве болбас[*]».

Аммон чонга удур өттүр билген медеглел

28«Кижи амытан, өттүр билип медеглеп, Дээрги-Бурган-Чаяакчының аммон чонга+ болгаш ооң бак сөглээшкиннеринге хамаарыштыр чугаалаан чүвезин дамчыт:

Хылыш, кыргып-хыдызын дээш хынындан ужулган,
узутказын дээш, чаңнык ышкаш кызаңназын дээш,
кылайтыр чүлгүп каан хылыш бо-дур!

29Аммон чон, сеңээ хоозун көстүүшкүннер, меге төлгелер дуза катпас+;
шииттирер хүнү үнген, бүрүн кеземче көөр шагы келген
бужар-бак улустуң боскун хылыш-биле одура кезер.

30Хылышты хынынче дедир сугайн бе?![*]

Сени төрүттүнген чериңге, чаяаттынган чериңге+
шиидер мен, аммон чон!
31Мээң хорадаан сагыжым сенче кыптыгар,
килеңимниң чалбыыжын сенче хадыдар мен,
араатанзыг, өлүрүүшкүн кылып мергежээн улустуң холунга
сени хүлээдип бээр мен.

32Отка чемиш боор сен, сээң ханың черни шыва аптар,
сээң дугайыңда сактыышкын артпас+.

Мен, Дээрги-Чаяакчы, ону чугааладым».

22

Иерусалимниң хөй бачыттары

22^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, сен ханга борашкан хоорайны шиидеринге белен сен бе? Сен ону шиидеринге белен сен бе?+ Ындыг болза, ооң үүлгеткен бүгү чүдек-бужар чүүлдерин айтыр сен+. 3Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт: о, бодунуң иштинге хан төгүүшкүнү кылып, кеземчени бодунче халдадып турар, кылып алган дүрзү-бурганнары-биле бодун бужартадып турар хоорай! 4Сен төккен ханың дээш кем-буруулуг апарган сен, кылып алган дүрзү-бурганнарың-биле бодуңну бужартаткан сен; кеземче алыр үеңни чоокшуладып алган сен, назының төнчүзү келген-дир. Ол бүгү дээш, Мен сени өске чоннарга бак сөглеттирип, бүгү чурттарга кочу-шоот кылып каар мен+. 5О, адын баксырадып алган, дүржок чоруу-биле сурагжаан хоорай, сенден ырак улус чоокта улус-биле кады сени дорамчылаар.

6Иерусалим, Израильдиң чагырыкчылары сеңээ тургаш, кайызы-даа бодунуң шыдаар шаа-биле улустуң ханын төп турар. 7Сээң иштиңде кижилер ада-иезин куду көрүп+, даштыкы улусту бастып, өскүстерни база дулгуяк херээженнерни кызагдап турар+. 8Сен Мээң ыдыктыг чүүлдеримни херекке албайн, Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин бужартадып тур сен+. 9Нүгүлчүлер сеңээ тургаш, өске улустуң ханын төп турар+; сээң чурттакчыларың дагларга дүрзү-бурганнарга өргээн аъш-чем чип+, сээң иштиңге бужар-бак чүүлдер кылып турар. 10Сенде турар чамдык улус ачазының орун-дөжээн бужартадыр-дыр+, өскелери – ай демдээ көрүп, арыг эвес турган кадайы-биле албадал кылып холбажыр-дыр. 11Чамдык улус өске кижи кадайы-биле бужар харылзаа тудар-дыр+, база чамдыктары боттарының кеннин ыят чогу-биле бужартадыр-дыр, өске-бир кижи бодунуң-на ачазының уруу болур угбазы азы дуңмазы-биле албадал кылып холбажыр-дыр+. 12Чурттакчыларың хээли алгаш, өске кижи ханы төгер-дир+; сен болза хөөзүн алыр дээш, хуу хавырып аар дээш акша-мөңгүн чегдирип, өске кижиден ажык-кончаа түрүдүп алыр-дыр сен+. А Мени уттупкан-дыр сен». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

13«Көр даан, Мен сээң былаап тургаш чедип алганың олча-ажыың дээш база бодуңнуң чонуң аразынга төккениң хан дээш хорадап, сенче чудуруум аннып тур мен. 14Мээң сеңээ удур хөделип үнер үемде, эрес-дидим бооп артар сен бе, сээң холдарың ынчан салдына бербес бе? Мен, Дээрги-Чаяакчы, ону чугаалаан мен, кылыр-даа мен. 15Мен сени өске чоннар аразынга тоо быдарадып, хары чурттарга тарадып кааптар мен+; сенде турар чүдек-бужар чүүлдерниң төнчүзүн салыр мен. 16Сен бодуңну өске чоннар мурнунга бак атка киирер сен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар сен»[*].

17Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 18«Кижи амытан, израильчилер Меңээ багай холуксаа дег апарган; олар шупту эзилдирер суугуга артып каар чес, коргулчун, демир болгаш ак-коргулчун дег – мөңгүннүң багай холуксаазы дег+». 19Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Силер шупту багай холуксаа дег апарган болганыңарда, Мен силерни Иерусалимге чыыптар мен. 20Эзилдирер суугуже мөңгүн, чес, демир, коргулчун болгаш ак-коргулчунну кады суккаш, от кыпсып, чалбыышты үргеш, оларны эргизери дег, Мен база килеңим кыптыккаш, силерни чыып, хоорайга арттыргаш, эзилдирер мен. 21Силерни чыггаш, хорадаан сагыжымның одун силерже үреримге, аңаа эстип каар силер. 22Эзилдирер суугуга мөңгүннүң эстири дег, силер база аңаа эстип каар силер. Ынчан Мээң, Дээрги-Чаяакчының, килеңимниң силерже кыптыкканын билип аар силер».

23Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 24«Кижи амытан, бо черге: „Хирлиг-дир сен, килең хүнүнде чаъс-биле суггартпаан-дыр сен+“ – деп чугаала. 25Ында турар Бурганның медээчилери[*] сүлчээлиг-дир+, олар олчазын үзе-чаза тыртып, ырланган арзылаң ышкаш-тыр+; олар улусту узуткап, эт-хөреңги болгаш эртине-байлакты хунаап ап, бо черде дулгуяк херээженнерни көвүдедип турар-дыр. 26Ында Бурганның бараалгакчылары Мээң хоойлумну үреп, ыдыктыг чүүлдеримни бужартадып турар-дыр+; олар ыдыктыг чүүлдү ыдыктыг эвес чүүлден аңгылавайн, арыг база арыг эвес чүүлдүң аразында ылгал барын айытпайн турар-дыр+; олар Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин канчаар сагып турарынче сагыш салбас-тыр+. Ынчангаш Мен оларның аразында бужартаашкынга таваржып турар-дыр мен. 27Ол черниң нояннары олчазын туткулаан бөрүлер дег-дир; олар хан төп, ажык-кончаа алыр дээш кижи өлүрүп турар-дыр+. 28А ында турар Бурганның медээчилери нояннарның бүгү ындыг херектерин хоозун көстүүшкүннер болгаш меге өттүр билген медеглелдери-биле, чугайлаан дег, агартыр чаап, шынны чажырып турар. Олар Дээрги-Чаяакчы ынча дивээн-даа болза, „Дээрги-Бурган-Чаяакчы ынча дээн“ деп медеглээр-дир+. 29Черниң чурттакчылары бот-боттарын дарлап, үптеп, ядыы-түреңги улусту кызагдап, даштыкы улусту бастып, оларга чөптүг шииткел көргүспейн турар.

30Мен, чуртту чок кылып каарын күзевейн, чоннуң аразындан хананы дуй туруптар, Мээң мурнумга чуртка болчуп, ойбак черлерге барып туруп аар кижи дилеп турдум+, ынчалза-даа тыппадым[*]. 31Ам Мен оларже килеңим кыптыгып, хорадаан сагыжымның оду-биле оларны узуткап каар мен, чедип алган чүвезин боттарының баштарынче халдадыр мен+». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

23

Самыыраан угбашкылар

23^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, чаңгыс иеден төрүттүнген ийи угбашкы турган-дыр. 3Олар аныяандан-на Египетке самыын-садып турганнар+; аңаа оларның эр кижи дегбээн эмиглерин нугуп, эмииниң допшуларын бырыштыр суйбап каапкан. 4Угбазын Огола деп, а дуңмазын Оголива деп адаар чүве-дир. Олар Мээң кадайларым апаргаш, ажы-төлдү божуп берип турган. Огола дээрге Самария-дыр, а Оголива – Иерусалим-дир.

5Огола Мээң кадайым тургаш-ла, катап база самыын-садып эгелээн. Ол бодунуң хандыкшаан эрлеринче, ассирий дайынчыларже, туралап, холбажырын күзей берген+ – 6каас-коя хептиг эрлерже, тус чер чагырыкчыларынче, шериг баштыңнарынче туралап, холбажырын күзей берген – олар шупту чараш эрлер, аъттыг шеригжилер турган. 7Огола Ассирияның шилиттинген улузу-биле самыын-садып, холбажырын күзээн бүгү улузунуң дүрзү-бурганнары-биле бодун бужартадып турган. 8Ол Египетке-ле эгелеп алган самыыраашкынын черле кагбаан; ынчан ол аныяк турда, хандыкшааннары ооң-биле удуп, эр кижи дегбээн эмииниң допшуларын бырыштыр суйбап, туралаан сагыжы-биле ону бүргеп турган болгай. 9Ынчангаш Мен Оголаны ооң хандыкшааннарының – туралаары ассирийлерниң – холунга хүлээдип берген мен+. 10Олар ону шалдаңнааш, ооң оглу-кызын тудуп алгаш, бодун хылыш-биле шанчып кааннар. Ону шаажылаан соонда, ооң ады херээженнер аразынга баксырай берген.

11Ооң дуңмазы, Оголива, ол бүгүнү көрүп турза-даа, туралаар, самыын-садар талазы-биле угбазындан артык апарган+. 12Ол база-ла ассирийлерже – тус чер чагырыкчыларынче, шериг баштыңнарынче, каас-коя кеттинген дайынчыларже, аъттыг шеригжилерже, бүгү чараш эрлерже туралап, холбажырын күзеп турган+. 13Ооң база-ла бодун бужартадып алганын көрген мен; угбашкылар ийилээн чаңгыс орук-биле бар чыткан.

14Оголива оон-даа артык самыын-садар чорукка алыскан. Ол ханада сиилбирлээн эр улустуң – кызыл будук-биле+ чураан халдейлерниң дүрзүлерин көрүп каан+. 15Олар белинде курларлыг, бажында каас-коя бөрттерлиг, шупту вавилон шериг баштыңнарынга, халдей черниң чурттакчыларынга дөмей улус болган. 16Оларны көрүп каан дораан-на, Оголива туралап, күзей бергеш, халдейлерни кыйгыртып, оларның черинче элчиннер ыдыпкан. 17Вавилончулар ооң эр улус-биле хандыкшыыр орун-дөжээнге кээп, ооң-биле самыырап, ону бужартадып кааннар+. Оларны дамчыштыр бужартай бергеш, Оголива чүдексинип, олардан хая көрнү берген. 18Кажан ол самыыраашкынга ажыы-биле алзып, шалдаңын ажыдып эгелээрге, бир шагда ооң угбазындан чүдексинип, хая көрнү бергеним дег, Мен оон база чүдексинип, хая көрнү берген мен. 19А ооң самыыраары дам барып, Египетке самыын-садып турган чалыы шаан сактып келген+. 20Ол аңаа элчигеннии дег эр сүрүлүг, аскырлар ышкаш төктүүчел үрелиг хандыкшааннарын күзеп турган. 21Ол аныяк шааның самыыраашкынын, египетчилер ооң эмииниң допшуларын суйбап, аныяк эмиглерин нугуп турган үени сактып келген».

22Ынчангаш, Оголива, Дээрги-Бурган-Чаяакчы сеңээ чугаалап тур: «Чүдексинип, хая көрнү берген хандыкшааннарыңны сеңээ удурландырар мен, оларны чер болгандан сеңээ удур ыдар мен+: 23вавилончуларны, бүгү халдейлерни, Пекод+, Шоа болгаш Коа деп девискээрлерден улусту, бүгү ассирийлерни, бүгү ол чараш эрлерни, тус чер чагырыкчыларын, шериг баштыңнарын, дээди дүжүметтерни, дайынчыларны, бүгү аъттыг шеригжилерни эккеп, ыдар мен. 24Олар сенче чепсектиг[*], аъттарлыг, дайынчы тергелерлиг, дыка хөй чоннуг үнүпкеш, сени бүгү таладан бүзээлеп, чыдаларлыг, дозуг-камгалалдарлыг, куяк бөрттерлиг туруп аар. Мен сени шиидер эргени оларга бээр мен, олар сени боттарының дүрүм-хоойлузун ёзугаар шиидер+. 25Мен Бодумнуң хүннээчел сагыжымны сеңээ удур углаптарымга, олар сеңээ хорадап, бак аажылаар: думчууң, кулактарыңны одура кезип кааптар, сээң дириг арткан улузуң хылыштан кырлып каар. Олар сээң оглу-кызыңны тудуп аппаар, дириг арткан улузуңну от чиптер. 26Олар сээң хевиңни ушта тыртып, каасталгаларыңны хунаап аар+. 27Мен сээң Египеттен өттүнүп эккелген самыыраашкын, будулуушкунуңнуң төнчүзүн салыр мен+, сен ам ол улусту дилевес сен, Египетти сагынмас сен».

28Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен сени бодуңнуң көөр хөңнүң чок улузуңнуң, олардан чүдексинип, хая көрнү берген улузуңнуң холунга хүлээдип тур мен. 29Олар сени ала караа-биле көрбестеп, ажыл-биле чедип алган бүгү чүвеңни хунаап аар. Олар сени шалдаң, чанагаш арттырып каар, сээң бужар чанагажың, самыыраашкын, будулуушкунуң ажыттына бээр. 30Чоннар-биле самыырап, оларның дүрзү-бурганнары-биле бодуңну бужартатканың дээш+, ол бүгү сээң-биле болур. 31Сен бодуңнуң угбаңның оруун эдерген сен, ол дээш, ооң кеземчезиниң дашказын+ сээң холуңга тутсур мен».

32Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Угбаңның дашказындан ижер сен,
улуг-даа, алгыг-даа дашка-дыр;
кочуладып, бак атка кирер сен,
дашканың ишкири кончуг-дур.
33Эрттир эзирип, муңгагдалга алзыр сен;
сээң Самария угбаңның дашказы
өлүм биле хоозураашкынның дашказы-дыр.
34Сен ону пактап, дүвүнге чедир ижер сен+,
ооң бузундуларын хемдиир сен,
эмиг-төжүңнү үзерлээр сен.
Мен ону чугааладым».

Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

35Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Сен Мени уттуп, Мени артыңче октапкан болганыңда+, бодуңнуң кем-бурууң, самыыраашкыныңны чүктээр апаар сен» – деп чугаалаан.

36Дээрги-Чаяакчы меңээ мынча дээн: «Кижи амытан, Огола биле Оголиваны шиидеринге белен сен бе?+ Ындыг болза, оларга чүдек-бужар херектерин айтып бер. 37Чүге дээрге олар ашак-кадай улустуң шынчы чоруун үреп турган-дыр, оларның холдары ханга борашкан-дыр+. Олар боттарының дүрзү-бурганнары-биле самыырап, Меңээ төрүп берген ажы-төлүн безин дүрзү-бурганнарынга чемиш кылдыр от өттүр эрттирип турганнар+. 38Оон ыңай ол-ла үеде олар Меңээ мындыг чүве база кылганнар: Мээң ыдыктыг черимни бужартадып+, Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин үреп турганнар+. 39Ажы-төлүн дүрзү-бурганнарга эккеп өргүп турган үезинде безин олар Мээң ыдыктыг черимче кирип, ону ооң-биле бужартадып турганнар. Олар Мээң өргээм иштинге ынчанганнар!+

40Угбашкылар, силер оон туржук ырак черлерде турар эр кижилер сүрдүрүп, элчилер ыдарыңарга, ол эрлер чедип кээп турган; силер олар дээш чунуп, карааңар кирбиин будуп, каасталгаларыңар кедип ап турдуңар+. 41Каас-коя орун-дөжекке олуруп ап, ооң мурнунда ширээге аъш-чем салып, ынаар Меңээ хамааржыр чаагай чыттыг чүүлдер биле олива үзүн салып турдуңар.

42Угбашкыларның турар черинден сиилең мөөң чоннуң алгы-кышкызы үнүп турду. Карачал чон аразынга ээн кургаг ховудан эзирик улус чедип кээр болду. Олар демги ийи угбашкының холунга билектээштер, а бажынга – каас-коя дээрбектелчек каасталгалар кедирип турду. 43Мен ынчан оларның самыыраашкындан харыксырап калган бирээзиниң дугайында: „Аңаа самыын-садар херээженге дег хамаарылга көргүссүн, чүге дээрге ол ылап-ла ындыг-дыр“ – деп чугааладым. 44Ол улус, яңган кадайлар-биле дег, угбашкылар-биле холбажып кээп-ле турган; олар Огола биле Оголивага самыын-садар кадайларга дег кээп турган.

45Чөптүг улус ол херээженнерни шиидер; ашаанга өскерилгени дээш база хан төккени дээш оларны шиидер+, чүге дээрге олар ашаанга өскерлип турар-дыр база оларның холдары ханга борашкан-дыр».

46Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Угбашкыларга удур мөөң чондан чыггаш, оларны коргуушкун биле үптээшкинге хүлээдип берзин. 47Мөөң чон оларны даштар-биле соп, хылыштар-биле кезе шаап өлүрзүн+; оларның оглу-кызы өлүртүп алзын, а бажыңнары өрттеттирзин+. 48Бо чуртта самыыраашкынның төнчүзүн ынчаар салыр мен+, бүгү херээженнер кичээнип, демги угбашкылар ышкаш херектер кылбайн баар. 49Олар самыыраашкынын боттары чүктээр, дүрзү-бурганнарынга мөгейип, бачыттар үүлгеткени дээш кеземче көөр. Ынчан Мени Дээрги-Бурган-Чаяакчы деп билип аар силер+».

24

Пашта хайынган эът дугайында чугаа

24^1Туттуруушкунувустуң тоску чылының он айның онда Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, шак бо хүннү, бөгүнгү хүннү, демдеглеп бижип ал: чогум-на бо хүн Вавилоннуң хааны Иерусалимни бүзээлепкен-дир+. 3Бо үймээнчи чонга оюскан уткалыг чугаадан чугаалап бер. Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин оларга дамчыт:

Отка паштан салгаш, сугдан кудуп каг+.

4Аңаа эъттен, эки дээн борбак эъттер:

дөңмек биле өжүнден дүлүп каг,
эки дээн сөөктерден база паш долдур дүлүп каг.

5Хойларның шилиндээн шилип ал;
паш адаанга ыяштан салып[*], хайындырывыт;
дүлген сөөктер ылбырадыр хайынзын».

6Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Ханга борашкан хоорай+,
сивиртинмес кылдыр каргакталган паш дег хоорай ат болур!

Ону куругладып, борбак эъттерни, шилилге кылбайн,
оон үндүр октаңар-ла!
7Хоорайның чурттакчыларының төккен ханын
тас хаяже көзүлдүр төпкен;
ханны довурак-биле шыптына бээр черже төкпээн-дир+.

8Өжээн негээр килеңим кыптыксын дээш,

Мен ол ханны чажыртынмас кылдыр тас хаяга арттырып каан мен».

9Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Ханга борашкан хоорай ат болур!+
Мен Бодум хөй ыяшты одагга чыый салыр мен+.
10Ыяштан немей салып, отту кывыс,
эътти ылбырадыр хайындыр,
амдан киирер холуксаадан холуй былга[*],
сөөктер төндүр хып калзын.
11Паш куруглап каарга, ону көсче салып каг –
ол изий берип, ооң чези кыза берзин,
иштинде хири эзилгеш, бүгү каргаа төндүр хып калзын.

12Чок, бүгү оралдажыышкыннар хей болган-дыр:

кылын каргак читпес-тир,
от дузазы-биле-даа адырылбас-тыр+.

13Иерусалим, сээң самыыраашкының сени бужартаткан-дыр.

Мен сени арыглаар дээш чеже-даа оралдажырымга, арыгланмас-тыр сен,
ынчангаш ам Мээң сеңээ хорадаан сагыжым оожургаваан шаанда,
моон-даа соңгаар арыгланып шыдавас сен.

14Мен, Дээрги-Чаяакчы, мону чугаалап тур мен: сеңээ кеземче онаар үе келген-дир, Мен ону боттандырар мен. Соксавас мен, өршээл, кээргел көргүспес мен+. Сен бодуңнуң оруктарың болгаш херектериң ёзугаар шииттирер сен». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Иезекиилдиң кадайының чок апарганы

15Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 16«Кижи амытан, карааңның огу дег эргим кижиңге хенертен дээпкеш, сенден хунаап аппаар мен; ынчалза-даа кажыыдава, ыглап-сыктава, карааң чажын төкпе+. 17Өлген кижи дээш ыыт чок човууртап, ыглап-сыктава; качыгдалдың демдээ кылдыр бажың дүгүн часпа, кызыл-даван кылаштава, сегелиң дуглава, ажыг-шүжүүң үлежип келген улустуң аъш-чемин чиве+».

18Эртен мен чон-биле чугаалашкан мен, а кежээ кадайым чок апарган. Даартазында эртен Дээрги-Чаяакчының меңээ дужааганын ёзугаар кылган мен. 19Улус ынчан: «Сээң кажыыдавайн турарың кандыг ужур-уткалыгыл, чугаалап көрем?» – деп айтырган+.

20Мен оларга мынча деп харыылаан мен: «Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан. 21Дээрги-Бурган-Чаяакчы израиль чонга чугаалаан чүвезин дамчыдарын айыткан: Мен Бодумнуң ыдыктыг черимни – силерниң чоргаарланып турарыңар быжыг өргээни, сеткилиңерниң өөрүшкү-маңнайын, карааңар огунуң таалалын – бужартадыр деп тур мен. А каапкаш барган оглу-кызыңар хылыштан кырлып каар+. 22Мээң кылып турганым ышкаш кылдыр силер база кылыр силер: качыгдалдан сегелиңер дуглавас, ажыг-шүжүүңер үлежип келген улустуң аъш-чемин чивес силер; 23бажыңар дүгүн часпас, кызыл-даван кылаштавас силер; кажыыдап ыглап-сыктавас силер; ынчалза-даа боттарыңарның бачыттарыңар дээш эстип-хайлып+, бот-боттарыңар мурнунга улуг тынар силер. 24Иезекиил силерге сагындырыг демдээ болур: силер база ооң кылып турганы ышкаш кылыр силер. Кажан ол бүгү бүде бээрге, Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер+.

25Кижи амытан, кажан Мен оларның алдарлыг быжыг өргээзин – өөрүшкүзүнүң үнер дөзүн, карааның огунуң таалалын база оларның сеткилин өөртүп турган оглу-кызын хунаап аарым хүнде, 26оортан сеңээ амы-тынныг үнген улустуң бирээзи медээлер чугаалап чедип кээр+. 27Ол хүн сен катап база үнүң үнүп, шак ол амы-тынныг үнген кижи-биле чугаалажып, ооң соонда ыыт чок болбас сен+. Чонга сагындырыг демдээ болур сен, ынчан олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар».

25

Израиль-биле кожа чоннар дугайында

25^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, аммон чонче көрүнгеш, оларга удур өттүр билип медегле+. 3Оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының сөзүн дыңнаарын айтып, Ооң чугаалаан чүвезин дамчыт: силер Мээң ыдыктыг өргээмни – кажан ол бужартаткан турда; израиль черни – ол хоозураан турда; иудей чонну – ол туттургаш, өскээр көжүп чорупкан турда, кочулап, хыыңар ханып турган силер+. 4Ол дээш, Мен силерни чөөн чүктүң аймактарының холунга чагыртыр кылдыр хүлээдир мен. Олар силерниң чериңерни ээлеп, турлагланып доктаагаш, чадырлар тип аар; олар силерниң чимизиңер чип, сүдүңер ижер. 5Мен Равва хоорайны+ теве оъттаар чер, аммон черни – хой кажаазы кылып каар мен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер».

6Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Аммон чон, сээң адыш часкап, тепсенип, израиль черни кедергей бак көрүп, хыың ханып турганың дээш, 7Мен сенче холум аннып+, сени өске чоннарга, үптеп алзын дээш, бериптер мен; сени чоннар санынче кирбес кылдыр узуткаар мен, чурттар санынче кирбес кылдыр чок кылып каар мен; сени чылча шавар мен. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар сен» – деп чугаалаан.

8Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Моав биле Сеирниң: „Иудей чон өске бүгү чоннар ышкаш апарды“ – деп турары дээш, 9Мен Моавтың кызыгаарын кошкадыр мен+. Моавтың кызыгаарда хоорайлары Бет-Иешимот, Ваал-Меон болгаш Кириатаимден+ – бо чурттуң чараш-каазындан эгелеп, ооң кызыгаарын дайзынга ажыдып бээр мен. 10-11Аммон чон-биле кады Мен Моавты чөөн чүктүң аймактарынга чагыртыр кылдыр хүлээдир мен. Ынчангаш аммон чоннуң ады уттундура бээр+, Моавты база шиидер мен. Ынчан олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар».

12Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Эдом чон иудей чондан өжээн негээш+, улуг кем-буруулуг болган-дыр» – деп чугаалаан. 13Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен Эдомче холумну аннып, ооң улузун болгаш мал-маганын узуткап, ээн кургаг хову кылып каар мен+; теман черден эгелээш+, дедан черге чедир+ бүгү улус хылыштан кырлып каар. 14Бодумнуң израиль чонумнуң холу-биле Эдомдан өжээн негээр мен; израильчилер ону Мээң килеңим болгаш хорадаан сагыжым ёзугаар бак аажылаарга, Эдом Мээң өжээн негээшкиним кандыг боорун билип аар». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

15Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Филистимнер өжээргек улус турган; олар сеткилинде өжээнинден, кажан кезээде хөңнү чогундан дайзынын узуткаар деп турган» – дээн. 16Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы: «Мен холумну филистимнерже аннып, керет аймакты, далай эриинде артып калган улусту узуткаар мен+. 17Мен олардан аажок улуг өжээн негээшкини кылып, оларны хорадаан сагыжымдан кезедир мен. Олардан өжээн негеп аарымга, Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аарлар» – деп чугаалаан.

26

Тир ортулук дугайында

26^1Туттуруушкунувустуң он бирги чылында, бир айның бирээде Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Тир хоорай+ Иерусалимни кочулап, хыы ханып: „Көрүңер даан, хөй чоннарның садыглап турган хоорайының хаалгазы үрелип калды, ол чоннар ам менче көрнүп кээр-дир. Ол хоорай хоозураан-дыр, а мен ажык-кончаалыг болур мен“ – деп чугаалааны дээш, 3Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

„Көрдүң бе, Тир, Мен сеңээ удур апардым,
далайның чалгыгларын көдүрери дег,
Мен сеңээ удур хөй чоннарны көдүрер мен.

4Олар сээң ханаңны үреп, суургаларыңны бузуп кааптар;

Мен сээң довурааңны үндүр ширбип, сени тас хая кылып каар мен.

5Сен чүгле далай ортузунда четкилер септээр чер болур сен+,
чүге дээрге Мен ынча деп тур мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. –

Сени өске чоннар үптеп кааптар,

6а сеңээ чагырткан эрикте турар хоорайжыгаштар хылышка узуткаттырар.

Ынчан Тир Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+“».

7Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Көр даан, Тир, Мен сеңээ удур соңгу чүктен Вавилоннуң хааны Навуходоносорну+,
хааннарның хаанын+, аъттары, дайынчы тергелери, аъттыг шеригжилери болгаш
хөй санныг аг-шерии-биле кады эккээр деп тур мен.

8Ол сеңээ чагырткан, эрикте турар хоорайжыгаштарны
хылыш-биле кыргып-хыдыыр,
сеңээ удур бүзээлел суургалары тудар,
бүзээлел чалы оваалаар, дозуг-камгалалдар тургузар+.

9Ол сээң ханаларыңны чепсээ-биле буза үстүрер,
сээң суургаларыңны кускун-хаайлар-биле үрегдээр+.

10Ооң аъттары дыка хөй болгаш,
оларның доюлдурган довурак-доозуну сени шыва аптар.

Кажан ол сээң хаалгаңче, ханаларын деже шаап каан хоорайже дег, кирип кээрге,
сээң ханаларың ооң дайынчы аъттарының,
тергелериниң даажындан сириңейни бээр.

11Навуходоносор бодунуң аъттарының дуюу-биле
сээң кудумчуларыңны таптаар.

Ол сээң чурттакчыларыңны хылыш-биле кыргып-хыдыыр,
күчүлүг адагаштарыңны черже дүжүр октаптар.

12Сээң бай-байлааң үптеттирер, барааннарың оорлаттырар,
ханаларың бустурар, каас-коя бажыңнарың үрегдеттирер,
а даштарың, ыяштарың болгаш довурааңны сугже дүжүр октаптар.

13Мен сээң шимээн-дааштыг ырларыңның төнчүзүн салыр мен,
чадаганнарың үннери дыңналбастай бээр+.
14Мен сени тас хая кылып каар мен,
чүгле четкилер септээр чер апаар сен+;
кажан-даа катап туттунмас сен,
чүге дээрге Мен, Дээрги-Чаяакчы, ынча деп тур мен».

Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

15Дээрги-Бурган-Чаяакчы Тирге мынча дээн: «Сээң буураашкының шимээн-даажындан, кажан сээң улузуңну кыргып-хыдый бээрге, балыглатканнарың човууртаарга+, далай эрииниң чурттакчылары сириңейни бербес бе? 16Ынчан далай эриинде чурттарның бүгү чагырыкчылары дүжүлгелеринден дүшкеш, каас-коя тоннарын уштуп октап, угулзалап даараан хептерин ужулгаш+, коргуушкунну хеп дег кеткеш, черге оруп аар. Олар бичии-даа када соксавайн сирилеп, сээң үүлең дээш коргуп-сүртээрлер+. 17Олар сен дээш кажыыдал ырын ырлап, сеңээ+:

„Далайжылар чурттаан алдарлыг хоорай, канчап өлүп калдың!

Сен бодуң-даа, чурттакчыларың-даа далайга күштүг чордуңар,
бүгү далай эриин коргудуп турдуңар.

18Ам, сээң буураан хүнүңде, далай эрииниң чурттары сириңейнип турар;
далайда ортулуктар сээң өлүмүң дээш коргуп-сүртеп турар“ – дээр-дир».

19Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Кажан Мен сени, ам кым-даа чурттавайн турар хоорайлар ышкаш, хоозураан хоорай кылып каарымга, кажан Мен дүп чок далайны сээң кырыңче көдүрүптеримге, улуг суг сени хөме аптарга, 20ынчан Мен сени өлүглер оранынче дүже берген улус-биле, шагда-ла чиде берген чон-биле таварыштырып каар мен, сени алдыы оранга, үе-дүптүң бузундуларының аразынга, өлүглер оранынче дүже берген улус-биле кады чурттадып каар мен, сен оон ээп келбес сен+. А Мен дириглер оранынга+ алдаржыыр мен[*]. 21Мен сенче коргунчуг төнчү ыдар мен, сен чок апаар сен+. Улус сени дилээш-даа, кажан шагда тыппас». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

27

Тир дээш ыы-сыы

27^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Тир хоорай дээш кажыыдал ырын ырла+. 3Далайның хаалгазында туруп алган, хөй ортулуктарда, хөй чоннар-биле садыглажылга кылган Тирге Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт:

Тир! „Мен кайгамчык чараш-каас мен!“ – деп тур сен.

4Ажык далайда чурттап турар корабль дег-дир сен;
тудугжуларың сээң чараш-каазыңны тергиин деңнелге чедирип каан.

5Олар сээң бүгү манзаларыңны Сенир сынның шивизинден чазап кылган+;
мачталарың кылыр дээш Ливан сынның пөжүн кескен.

6Эшкииштериңни Васан черниң дуб ыяжындан чазаан+;
корабльды китт чоннуң[*] ортулуктарындан эккелген
быжыг самшит ыяш-биле кылгаш, чаан сөөгү-биле шап каан.

7Парустарыңны Египетке угулзалап аргаан лёндан даараан,
ол парустар сээң тугуң турган.

Сээң чаглак-шывыгларыңны элиса чоннуң ортулуктарындан эккелген
көк болгаш кызыл-хүрең өңнүг пөстерден даараан.

8Сидон болгаш Арвад+ хоорайларның чурттакчылары – сээң эжикчилериң.

Тир, сээң мерген угаанныгларың кораблыңны башкарар улус турган.

9Сеңээ Гевал хоорайның билдилиг баштыңнары эжиндирип,
септелге ажылдары кылып турган+.

Далайның бүгү корабльдары, оларның далайжылары сеңээ бараан солчуп кээп турду.

10Персия, Лидия болгаш Ливиядан+ келген улус
сээң шерииңде хөлезилеттинген дайынчылар бооп,
дозуг-камгалалдар биле куяк бөрттерни сээң ханаларыңга азып турду;
олар сени өндүр улуг кылдыр кылып кагды.

11Арвадтың чурттакчылары сээң бодуңнуң шерииң-биле кады
ханаларыңга сени долгандыр турду,

Гамадтың улузу сээң суургаларыңга турду.

Олар сээң ханаларыңда дозуг-камгалалдарын[*] долгандыр аскылап алган.

Сээң чараш-каазыңны олар тергиин деңнелге чедирди.

12Янзы-бүрү байлакшылың эгээртинмес боорга, Фарсис хоорай сээң-биле садыглажып+, барааннарың орнунга мөңгүн, демир, коргулчун болгаш ак-коргулчун берип турган. 13Иаван, Тувал болгаш Мешех+ сээң-биле садыглажып, барааннарың орнунга кулдар болгаш хүлер эт-сеп берип турган. 14Тогарма аймак+ сээң барааннарың орнунга аъттар, дайынчы аъттар база элчигеннер берип турган. 15Деданның улузу+ база сээң-биле садыглажылга кылып турган; далай эрииниң хөй чурттары сээң-биле бараан солчуп, төлевир кылдыр сеңээ чаан сөөгү болгаш кара ыяш чедирип берип турган. 16Садыглажыр чүвең эңдерик боорга, арамей чон сээң-биле садыглажып, барааннарың орнунга эртине даштар, каас-коя пөстер, угулзалап даараан кылыглар, чуга лён, кораллдар болгаш рубиннер берип турган. 17Иудея биле Израиль сээң-биле садыглажып, барааның орнунга Миннит деп черден+ кызыл-тас, чигирзиг аъш-чем, ары чигири, олива үзү болгаш чаагай чыттыг чукту берип турган.

18Садыглажыр чүвең эңдерик, янзы-бүрү байлакшылың эгээртинмес боорга, Дамаск хоорай+ сээң-биле хелбон черниң арагазы болгаш ак дүгү-биле садыглажып турган. 19Узал чурттуг гректер болгаш даннар сээң барааның садып ап, оларның орнунга соп кылган демир, кассия ыяштың чугу+ болгаш чаагай амданныг кулузун берип турган. 20Дедан аймак сеңээ аът мунарда ажыглаар чавынчактар садып турган. 21Аравия болгаш кедар аймактың+ бүгү нояннары сээң садып алыкчыларың бооп, сеңээ хураганнар, кошкарлар болгаш хуналар садып турган. 22Шева+ биле Раама чурттуг садыгжылар сээң-биле садыглажып, барааның орнунга янзы-бүрү эң эки-чаагай чыттыг чүүлдер, эртине даштар болгаш алдын берип турган. 23Харран, Хане болгаш Эден+ хоорайлардан садыгжылар, Шева, Ассур болгаш Хилмад чурттуг садыгжылар база сээң-биле садыглажып турган. 24Олар сээң-биле улуг үнелиг хептер, көк өңнүг болгаш угулзалап даараан пөстер, өң-баазын хевистер база дыңзыг хендир аргамчылар-биле садыглажып турган. 25Фарсистиң улуг корабльдары+ сээң садыглап турар барааныңны дажыглап турган.

Сен, корабль дег, дүп чок далай кырынга аар чүък-биле чүдүрнүп аарыңга,

26эжикчилериң сени ажык далайже үндүре бээр.

А чөөн чүктүң хады сени далай ортузунга буза шааптар+.

27Сээң байлакшылың, эт-хөреңгиң, барааның,
сээң далайжыларың, башкарыкчыларың, ойбактар дуглап турган улузуң,
садыгжыларың, бүгү дайынчыларың, корабльга турган мөөң улус –
дөгере сээң буступ дүшкен хүнүңде далайның дүп чок суунче дүже бээр.

28Сээң башкарыкчыларыңның алгы-кышкызындан
чоок-кавы черлер сырбаш кынныр.

29Корабльдан бүгү эжикчилер, далайжылар, башкарыкчылар
дүже шуражы бергеш, эрикке туруп алыр+.

30Олар сен дээш ишкирнип ыглап, ажыың ажып хараадаар
база качыгдалдан бажын доозун-довурак-биле бызап, хүлге боражып аар+.

31Олар сен дээш качыгдап, бажын чүлүдүп, самдар хеп кедип аар;
сеткил-чүрээ кажыыдап, сээң ажыың ажып ыглажыр.

32Олар качыгдал ыры ырлажыр:

„Далай ортузунга узуткаттырып алган Тир ышкаш кым барыл?+

33Далайлап сээң барааның кээп турган үеде
хөй санныг чоннарны тоттуруп турдуң;
эгээртинмес байлакшылың-биле, садыың-биле
чер-делегейниң хааннарын байыдып турдуң+.

34А ам сени ханы сугларда далай буза шаап каан-дыр;
сээң барааның болгаш мөөң улузуң сугга дүшкен-дир“.

35Далай эрииниң бүгү чурттакчыларын сээң салым-хууң коргудар,
оларның хааннары сириңейнип, арыннары хуула бээр+.

36Өске чоннарның садыгжылары кочулап сыгырар+;
сен коргунчуг төнчүге таваржыр сен,
моон соңгаар кажан-даа турбас сен+».

28

Тирниң хаанының буураашкыны

28^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Тирниң+ чагырыкчызынга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт:

Улуургак чорууңга алзып: „Мен – бурган мен+.

Далай ортузунда, бурганның дүжүлгезинде саадап олур мен“ – дээр-дир сен.

Бурганның мерген угааны-биле сээң угааның дөмей деп бодаар-даа болзуңза,
сен дээрге Бурган эвес, а кижи-дир сен.
3Даниилден мерген угаанныг сен,
сеңээ билдинмес чажыт чүве-даа кайда боор!+

4Мерген угаанныыңдан, угаан-сарыылдыыңдан бай-шыдалдыг апарып,
шыгжамырларыңны алдын-мөңгүн-биле долдуруп алган сен+.

5Садыглажып билириңден, улуг угаанныыңдан бай-шыдалдыың дам барган,
бай-байлааң дээш эмин эрттир улуургай берген сен».

6Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Бодуңнуң угааныңны Бурганның мерген угааны-биле дөмейлээниң дээш,

7Мен сенче өске черлер улузун, чоннарның эң түрлүүн ыдар деп тур мен+;
олар сээң мерген угаан, чараш-каазыңче
хынындан ужулган хылыштарын аннып, сени бужартадып каар.

8Олар сени тамыже киирер,
далай ортузунга хылыш-биле шаштырткан кижи ышкаш өлүртүп каар сен.

9Бодуңнуң шаажылакчың холунга бурган эвес,
анаа кижи болур болганыңда,
өлүрүкчүң мурнунга: „Мен – бурган мен!“ – деп катап-катап чугаалаар сен бе?

10Сен кыртыжадып демдектетпээн хейниң+ өлүмү-биле
даштыкы улустуң холундан өлүр сен,
чүге дээрге Мен ону чугааладым».

Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

11Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан:

12«Кижи амытан, Тирниң хааны дээш кажыыдал ырын ырлап, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт:

Сен – болбаазыраңгай чоруктуң дээди демдээ сен,
кедергей мерген угаанныг сен, тулган чараш-каас сен+.

13Сен Эдемге – Бурганның сесерлиинге турдуң+.

Сени янзы-бүрү эртине даштар:

рубин, топаз, алмаз, хризолит, оникс, яшма,
сапфир, бирюза болгаш изумруд каастап турган+.

Оларны алдын-биле хоолап, сиилбирлээш[*],
сээң чаяаттынган хүнүңде сеңээ белеткеп каан болган.

14Сени күчүлүг херувимниң+ камгалалының адаанга арттырып каан мен[*].

Сен Бурганның ыдыктыг даанга туруп,
оттуг даштар аразынга чоруп турдуң.

15Чаяаттынган хүнүңден эгелээш, бодуңнуң оруктарыңга кем чок бооп келдиң.

Ынчалза-даа ооң соонда кем-буруулуг апардың.

16Сээң садыыңның хемчээли улгаткан тудум,
ишти-хөңнүң баксырап, күчүлел база бачыт үүлгедип алдың.

Мен сени, бужар кижини дег, Бурганның даандан дүжүр октаптым;
камгалакчы херувим сени оттуг даштар аразындан үндүр сывырыпты.

17Чараш-каазыңдан улуургай бердиң,
магалыг чаагайыңдан мерген угааныңны чок кылып алдың.

Ынчангаш Мен сени черге чыдар кылдыр октаптар мен,
хааннар сени көргеш, кочулап шоотсун.

18Бодуңнуң шынчы эвес садыглажыышкының-биле эңдерик кем-буруу кылып,
ыдыктыг черлериңни бужартадып алдың.

Ынчангаш Мен сени чиир отту бодуңнуң иштиңден өөскүдүп үндүрер мен;
сени чер кырынга сенче көрүп турар бүгү улуска көзүлдүр
хүл кылдыр хуулдурар мен.

19Сени билир бүгү чоннарны сээң салым-хууң коргудуптар.

Сен коргунчуг төнчүге таваржыр сен,
моон соңгаар кажан шагда турбас сен+».

Сидон хоорай дугайында

20Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 21«Кижи амытан, Сидонче шиглей көрүнгеш, аңаа удур өттүр билип медегле+. 22Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт:

Сидон, Мен сеңээ удур апардым,
Мен сээң чонуң аразынга алдаржыыр мен.
Сеңээ үндүрген шииткелди күүседип,
чурттакчыларың аразынга ыдыктыымны көргүзеримге,
улус Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар.

23Мен сенче хамчык аарыгны,
сээң кудумчуларыңче – кыргып-хыдыышкынны ыдар мен+.

Сээң чурттакчыларың аразынга кайыын-даа шанчып турар хылышка өлүрткеннер
кээп дүжүп турар апаар.

Олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар.

24Израиль чон моон соңгаар, теннери-биле шиштеп балыглаар бок үнүштер ышкаш+,
ону куду көөр кожаларлыг болбас.

Олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+».

25Оон Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Израиль чонну тарадып чорудупканым өске чоннардан чыып алгаш+, ол чоннар көрүп турда, израильчилерниң аразынга Бодумнуң ыдыктыымны көргүзер мен+. Олар Мээң чалчам Иаковка бергеним черге – боттарының черинге чурттаар. 26Израильчилер ол черге айыыл чок чурттап+, бажыңнар тудуп аар болгаш виноград тарып олуртуп аар+. Олар айыыл чок чурттаар, а оларга бак чүве күзээр кожаларын Мен шиидер мен. Олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы, оларның Бурганы деп билип аар».

29

Египет дугайында

29^1Туттуруушкунувустуң онгу чылының он айның он ийиде Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Египеттиң хааны фараонче шиглей көрүнгеш, аңаа база бүгү Египетке удур өттүр билип медегле+. 3Аңаа Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт:

Египеттиң хааны фараон – бодунуң хемнеринде шөлээн чыдар улуг амырга-моос+,

Мен сеңээ удур апардым.

„Нил хем мээңии, ону бодумнуу кылдыр чаяап алган мен“ – деп турар-дыр сен.

4Мен сээң чаактарың өттүр тыртпа сугар мен+,
хемнериңде балык-байлаңны казырыыңга чыпшырып каар мен.

Сени бодуңнуң хемнериңден казырыыңда чыпшынган балык-биле кады ушта тыртар мен+.

5Мен сени база сээң хемнериңден туткан бүгү балыкты
ээн кургаг ховуже октаптар мен.

Сен ажык шөлге кээп дүжер сен –
кым-даа сени ап келбес, ажаап кагбас.

Мен сени черниң аң-араатанынга,
дээрниң куштарынга чемиш кылдыр бериптер мен+.

6Ынчан Египеттиң бүгү чурттакчылары

Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+.

Египет, сен израиль чонга кулузун дег чиңге даянгыыш бооп турдуң+.

7Кажан олар сенден туттунарга, чартыландыр чарлып,
оларның экти-холун балыглап турдуң;
сеңээ чөленирге, сыйлып,
оларның буттарын туруштуг эвес кылып турдуң».

8Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен сенче хылыш ыдып, чурттакчыларыңны-даа, мал-маганыңны-даа кыргып-хыдыыр деп тур мен+. 9Египет чер ээнзиреп, хоозурап каар. Ынчан улузуң Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар. Чүге дээрге сен: „Нил хем мээңии-дир, ону мен чаяап кагдым“ – дээн-дир сен. 10Ынчангаш Мен сеңээ, сээң хемнериңге удур апардым. Египет черни соңгу чүкте Мигдол хоорайдан эгелээш, мурнуу чүкте Сиена хоорайга+, мырыңай Эфиопияның кызыгаарынга чедир хоозураан ээн кургаг хову кылып каар мен. 11Кижи-даа, мал-маган-даа буду ону базып эртпес, дөртен чыл дургузунда аңаа кым-даа чурттавас. 12Мен египет черни хоозураан черлер аразынга ээн хову кылып каар мен, ооң хоорайлары ээнзирээн хоорайлар аразынга дөртен чыл дургузунда чурттакчы чок бооп артар+. Мен египетчилерни өске чоннар аразынга тоо быдарадып, хары чурттарже тарадып кааптар мен+».

13Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Дөртен чыл эрте бээрге, Мен египетчилерни тарадып каапканым чоннар аразындан катап база чыып аар мен+. 14Оларга эки чолду эгиткеш+, Патрос деп черже[*], оларның ада-өгбезиниң черинче дедир чандырар мен. Олар аңаа кошкак күрүнелиг болур. 15Күрүнелерниң эң кошкаа бооп, бодун өске чоннардан кажан-даа өрү көдүрүп шыдавас. Мен оларны моон соңгаар өске чоннарны чагырып шыдавас кылдыр кошкадып каар мен. 16Египет израиль чонга база катап чөленгииш болбас. Израильчилер оон дуза дилээни-биле бачыт үүлгеткенин сагындырып артар. Олар ынчан Мени Дээрги-Бурган-Чаяакчы деп билип аар+».

Египетти Вавилоннуң эжелеп аары

17Туттуруушкунувустуң чээрби чедиги чылында, бир айның бирээде Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 18«Кижи амытан, Вавилоннуң хааны Навуходоносор бодунуң аг-шериин Тир хоорай-биле демисештирип, шыладыр ажылдадып каапкан: оларның шуптузунуң бажы тазарып, эгиннери өйдүрткен, ынчанмыже ол хаан-даа, ооң шериглери-даа кылган ажылдары дээш Тирден олча-тывыш албаан». 19Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен Вавилоннуң хааны Навуходоносорга египет черни бээр деп тур мен+, ол ооң эртине-байлаан чаалап аар. Ол ону бодунуң аг-шериинге төлевир кылдыр үптеп-тонаар. 20Мен аңаа египет черни кылган ажыл-херээ дээш бээр мен, чүге дээрге ол аг-шерии-биле Меңээ ажылдап берип турган-дыр – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 21Мен ол хүн израиль чоннуң күжүн немеп, сеңээ ооң аразынга өттүр билип медеглээрин хайырлаар мен. Олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар».

30

Египетти шиидер хүн

30^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, өттүр билип медеглеп, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт:

„О, качыгдал хүнү!“ деп ишкирнип ыглаңар!

3Шииткел хүнү чоокшулаан-дыр,

Дээрги-Чаяакчының шииткелиниң хүнү, бүргег хүн,
чоннарны шиидер үе чоокшулаан-дыр+.

4Египетче хылыш халдап кээр+, Эфиопия коргуушкунга алзыптар,

Египетке өлүрткеннер кээп дүжүп эгелээр,
ооң байлаан хунаап аар база ооң үндезиннерин үреп каар.

5Эфиопия, Ливия, Лидия+, бүгү Аравия,
Хув болгаш эвилелчи чурттуң чону
египетчилер-биле кады хылышка кырдырып аар».

6Дээрги-Чаяакчы мынча дээн: «Египеттиң деткикчилери кырлып каар, ооң турамык күчү-күжү чиде бээр. Мигдол хоорайдан эгелээш, Сиена хоорайга чедир+ ооң чурттакчылары хылышка шаштырып, кээп дүжүп турар апаар – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 7Египет хоозураан черлер аразынга ээн хову апаар, ооң хоорайлары ээнзирээн хоорайлар санынче кирер+. 8Кажан Мен Египетче от ыдыптарымга, ооң бүгү дузалакчылары чылча шаптырып аар. Олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+.

9Ол хүн Мээң төлээлерим сагыш амыр Эфиопияны коргудар дээш корабльдарга эжиндирип үнүптер. Египеттиң өлүр хүнүнде эфиоптар коргуушкунга алзыптар; ол хүн ам келген-дир».

10Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен Египеттиң мөөң чонун Вавилоннуң хааны Навуходоносорнуң холу-биле узуткап каар мен+. 11Ол хаанны база ооң аг-шериин – чоннар аразында эң түрлүг чонну – бо черни чок кылыр дээш эккээр мен; олар боттарының хылыштарын Египетке удур хынындан уштуп, өлүрткен улус-биле черни долдуруп каар. 12Мен Нилдиң адырларын кургадып+, чуртту каржы-бак улустуң холунга хүлээдир мен; даштыкы улустуң холу-биле чуртту база ону долдуруп турар бүгү чүвени хоозурадыр мен. Мен, Дээрги-Чаяакчы, ону чугааладым».

13Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен Египеттиң дүрзү-бурганнарын узуткаар мен+, Мемфис хоорайда+ хоозун дүрзүлерни чок кылыр мен. Египетке моон соңгаар чагырыкчы турбас, ол чер коргуушкунга алзыптар. 14Мен Патрос девискээрни+ хоозурадып, Цоан хоорайже+ от ыдып, Фивы хоорайга+ шииткел онаар мен. 15Бодумнуң хорадаан сагыжымны Син хоорайже – Египеттиң шивээзинче ыдып, Фивы хоорайның мөөң чонун кыргып-хыдыыр мен. 16Египетче от ыдар мен, Син хоорай хинчектенип сирилээр. Дайзын Фивыны эжелеп аар, чырык хүндүс Мемфисче халдап кээр. 17Илиополь+ болгаш Бубаст хоорайларда аныяк оолдар хылышка шаштырып өлүртүр, а арткан чурттакчыларны тудуп алгаш баар. 18Кажан Мен Тафнис хоорайга+ Египеттиң чагыргазын буурадып каарымга, аңаа хүндүс бүлүртүң апаар, ооң турамык күчү-күжү чиде бээр. Ону булут дуглаар, ооң уругларын тудуп алгаш баар. 19Мен Египетке ындыг шииткел онаар мен, олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+».

Фараоннуң күжүнүң суларааны

20Туттуруушкунувустуң он бирги чылының бир айның чедиде Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 21«Кижи амытан, Мен Египеттиң хааны фараоннуң күштүг холун сый шаап кагдым; ону экиртип, балыын шарываан, ол хаан күш кирип, хылыжын тудуп шыдаар кылдыр эмнептер шарыг тывылбаан+».

22Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен Египеттиң хааны фараонга удур апардым; Мен ооң холдарының ийилдирзин – кадыын-даа, сыйыын-даа – сый шаап, холунда туткан хылыжын ушта шааптар мен. 23Мен египетчилерни өске чоннар аразынга тоо быдарадып, хары черлерже тарадып кааптар мен+. 24Вавилоннуң хаанының холдарын күштүг кылып, Бодумнуң хылыжымны ооң холунга тутсуп каар мен, а фараоннуң холдарын сый шаап каар мен. Фараон Вавилоннуң хаанының мурнунга, өлүмнүг балыглаткан кижи дег, кедергей човууртаар. 25Вавилоннуң хаанының холдарын күш киирер мен, а фараоннуң холдары кошкап каар. Бодумнуң хылыжымны Вавилоннуң хаанының холунга тутсуп бээримге, ол ону египет черже аннырга, улус Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар. 26Мен египетчилерни өске чоннар аразынга тоо быдарадып, хары черлерже тарадып кааптар мен; олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар».

31

Кезип каапкан пөш

31^1Туттуруушкунувустуң он бирги чылында, үш айның бирээде Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Египеттиң хааны фараонга, ооң мөөң чонунга мону дамчыт+:

Өндүр бедик сени кым-биле дөмейлээйн?

3Ассирияже көр даан, ол чурт Ливан сында чараш будуктарлыг,
чокпак будук-бүрүлүг пөш дег турган+.

Ооң бажы шыргай будук-бүрү аразынга бедидир көдүрүлген.

4Суг ону суггарып, чер адааның хемнери бедидир өстүрүп турган.

Хем-суглар ооң өзүп турган черин долгандыр агып,
арга-эзимде бүгү өске ыяштарже дамырак сугларын аксып берип турган.

5Ынчангаш ол пөш арга-эзимде бүгү ыяштардан бедик апарган,
ооң будуктары сырыйландыр өскен;
ол өзүп турда, суг элбек турган болгаш, будуктары узай берген.

6Дээрниң бүгү куштары ооң будуктарынга уя тудуп алган,
бүгү черлик аңнар ооң будуктарының адаанга өзүп-төрүп турган,
янзы-бүрү улуг чоннар аңаа чаглактанып чурттап турган+.

7Ол пөш өндүр бедии-биле, будуктарының узуну-биле тулган чараш болган,
чүге дээрге ооң дазылдары терең сугларже бада берген.

8Бурганның сесерлиинде+ пөштер безин ооң-биле адааннажып шыдаваан.

Чойганнар – будуктары-биле, шивилер бүрүлери-биле
аңаа деңнежир харык чок болган:
Бурганның сесерлиинде чаңгыс-даа ыяш
бодунуң чаражы-биле аңаа деңнежип шыдаваан.
9Мен ону сырый будуктар-биле каастап,
кайгамчык чараш кылып каан мен,

Эдемде Бурганның сесерлиинде бүгү ыяштар аңаа адааргап турган».

10Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Ол пөш бедик апарып, бажын шыргай будук-бүрү аразындан көдүрүп, өндүр бедиинге идээргей бээрге+, 11Мен ону чоннар чагырыкчызының холунга хүлээдип бердим: „Чагырыкчы ону кем-буруузун ёзугаар аажылап турзун“. Мен оон ойталаан мен. 12Хары улус, чоннар аразында эң түрлүг чон ону ужургаш+, каапкаш барган-дыр. Ооң будуктары даглар болгаш шынааларже кээп дүшкен; ооң сыйылган будуктары черниң кашпалдарынче кире берген; чер-делегейниң бүгү чоннары ооң чаглаандан үне бергеш, ону каапкаш барган. 13Дээрниң бүгү куштары ооң кээп дүшкен унунга уяланып алган; бүгү черлик аңнар ооң будуктарынга таарыштыр турумчуп алган+. 14Моон соңгаар суг чанында үнген өске бүгү ыяштар ынчаар бедидир өзүп, бажын шыргай будук-бүрү аразындан көдүрбезин, суг ижип турар бүгү ыяштар ындыг бедик кылдыр өспезин. Чүге дээрге оларның шуптузун өлүмге хүлээдип бээр, оларны чевег-хөөрже кирген кижи амытаннар-биле кады алдыы оранче бадырыптар+».

15Оон Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Кажан демги пөш өлүглер оранынче бада бергенде, ол дээш качыгдаашкын чарлап, чер адааның хемнериниң оруун боогдап кагдым; ону суггарган хемнерни доктаадып, шапкын сугларны оожумнаттым. Мен ол дээш Ливан сынны дүмбей-биле шып кагдым, арга-эзимде бүгү ыяштар ол дээш ундаралга алзыпкан. 16Мен ону чевег-хөөрже кирген улусче, өлүглер оранынче бадырып тура, ооң буураашкынының шимээни-биле чоннарны сириледипкен мен. Ону дыңнааш, алдыы оранда турган Эдемниң ыяштары, Ливанның эң тергиин, эң эки, элбек суггаттыг ыяштары сеткил ханган+. 17Ол ыяштар база, демги пөш ышкаш, өлүглер оранынче бада берген, хылыш-биле өлүрткеннерге каттыжа берген. (Ынчалза-даа ооң үре-салгалы өске чоннар аразынга аңаа чаглактанып чурттаар.)[*]

18Эдемниң ыяштарының кайызының алдар-адын, өндүр бедиин сээңии-биле дөмейлээйн? Ынчалза-даа сени база Эдемниң ыяштарынга деңней көрүп, өлүглер оранынче киириптер; кыртыжап демдектетпээн хейлер аразынга+, хылыш-биле өлүрткен улус чанынга чыдар сен. Ындыг чүве фараон-биле база ооң мөөң чону-биле болур». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

32

Фараон дээш ыы-сыы

32^1Туттуруушкунувустуң он ийиги чылының он ийи айның бирээде Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Египеттиң хааны фараон дээш кажыыдал ырын ырлап+, аңаа:

„Сен бодуңну чоннар аразында арзылаң деп санап турдуң,
а херек кырында далай моозу-дур сен+.

Хемнерде былгыртынып, даваннарың-биле суг довурадып,
хем-сугларны доюлдуруп тур сен“ – деп чугаала».

3Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн:

«Хөй чоннар чыглып кээрге,
Мен сенче четкимни хөме салыптарымга+,
олар сени үндүр тыртып эккээр.
4Мен сени черге арттырып каар мен,
ажык шөлче октаптар мен.
Дээрниң бүгү куштары сеңээ хонуп,
соктаар кылып каар мен,
бүгү чер-делегейниң аң-араатанынга сени тоттур чиртир мен+.

5Сээң сегиңни дагларга тарадыр октаптар мен,
шынааларны мөчү-сөөгүң-биле долдурар мен.
6Чер кырын Мен, мырыңай дагларга чедир,
сээң аккан ханың-биле суггарар мен;
кашпалдарны мөчү-сөөгүң-биле долдурар мен.
7Сени өжүрүп каапкаш, дээрни дуглап,
ооң сылдыстарын имистелдирип кааптар мен;
хүннү булут-биле дуглап каар мен,
ай база чырытпастай бээр+.
8Дээрде чырып турар бүгү чырымалды
сээң кырыңга имистелдирип каар мен,
сээң чериңни дүмбей-биле дуглаар мен+ – деп,
Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. –

9Мен сээң буураашкының дугайында медээни сээң билбес турганың чурттарда чоннарга дыңнадып, хөй чоннарның чүректерин дүвүредир мен. 10Мен сээң хуу-салымың-биле хөй чоннарны коргуушкунга алыстырар мен, оларның хааннары, кажан Мен оларның мурнунга хылыжым чаярымга, сени бодааш, кортканындан сириңейни бээр+. Сээң буураан хүнүңде оларның кайызы-даа бодунуң амы-тыны дээш соксаал чок сүрээдээр».

11Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Вавилоннуң хаанының хылыжы сеңээ удур үнүптер+. 12Мен сээң мөөң чонуңну эң түрлүг чоннардан үнген күштүг дайынчыларның хылыжы-биле чок кылып каар мен+. Олар Египеттиң чоргааралын таптап, ооң мөөң чонун узуткап каар. 13Мен ооң улуг суг чанында оъттап турар мал-маганын узуткап каар мен. Моон соңгаар кижи буду-даа, мал даваны-даа сугну доюлдуруп, довуратпас. 14Мен Египеттиң сугларын турумналдырып, ооң хемнери үс ышкаш арай боорда агар кылдыр кылып каар мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 15Кажан Мен египет черни хоозурадып каарымга, ол чер ону долуп турган бүгү чүвезин ышкынарга база Мен ооң бүгү чурттакчыларын чылча шаап каарымга, олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+.

16Улустуң ырлажыры кажыыдал ыры бо-дур. Ону өске чоннарның кыстары Египет дугайында база ооң мөөң чонунуң дугайында ырлаар». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Египеттиң өлүглер оранынче кирери

17Туттуруушкунувустуң он ийиги чылының ол-ла айының он беште Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 18«Кижи амытан, Египеттиң мөөң чонунуң ажыын ажып ыгла; өске күштүг чоннар-биле деңге өлген улустуң турары алдыы оранче чоруптарын аңаа медегле+.

19Чараш-каазыңар-биле кымдан арта берген силер? Кыртыжадып демдектетпээн хейлер-биле+ кады сөөгүңер салыр дээш, өлүглер оранынче бада бериңер! 20Египет чон хылышка шаштырып өлүрткен улус аразынга кырлып каар. Хылыш белен-дир. Египетти база ооң мөөң чонун алгаш барыңар. 21Күштүг маадырлар алдыы оранның иштинге Египет биле ооң эвилелчилериниң дугайында: „Олар хылышка шаштырып өлүрткен кыртыжадып демдектетпээн улус-биле+ кады бээр кээп дүшкен-дир“ – деп чугаалажыр+.

22Ында Ассирия бодунуң аг-шерии-биле кады турар+; ооң хылышка шаштырып өлүрткен бүгү дайынчыларының чевеглери ону хүрээлээн. 23Ассирийлерниң чевеглери алдыы оранның эң ханызында; Ассирияның аг-шерииниң чевеглери кайда-даа чыдар+. Дириглер оранынга+ коргуушкун тарадып турган улус ам дөгере хылышка шаштырып өлүрткен-дир.

24Ында Элам күрүне+ ооң чевээн хүрээлээн мөөң чону-биле кады турар. Олар шупту хылыштан кырлып, өлүртүп каан. Дириглер оранынга коргуушкун тарадып турганнар ам алдыы оранче кыртыжадып демдектетпээн хейлер бооп дүже берген. Олар тамыже бада бергеннер-биле кады боттарының бак адын чүктеп турар. 25Эламның чыдар черин өлүрткеннер аразында белеткеп каан, ооң мөөң чону ооң чевээн хүрээлеп чыдар. Олар дөгере кыртыжадып демдектетпээн, хылышка шаштырып өлүрткен хейлер-дир. Дириглер оранынга коргуушкун тарадып турганнар ам тамыже бада бергеннер-биле кады боттарының бак адын чүктеп чоруур; оларны өлүрткеннер аразында чыттырып каан.

26Ында Мешех-Тувал күрүне+ ооң чевээн хүрээлээн мөөң чону-биле кады турар. Дириглер оранынга коргуушкун тарадып турган кыртыжадып демдектетпээн хейлер ам дөгере хылышка шаштырып өлүрткен. 27Кыртыжадып демдектетпейн өлген, алдыы оранче дайынчы чепсээ-биле кады дүже берген, хылыштарын бажының адаанда салып каан, кем-буруузу мөчү-сөөгүнде артып калган дайынчылар-биле кады Мешех-Тувалдың улузу база чытпайн турар эвес чүве бе? А бир шагда ол дайынчылар дириглер оранынга коргуушкунну тарадып турганнар.

28Сен база, Египет, узуткаттырып, кыртыжадып демдектетпээн хейлер аразынга+, хылышка шаштырып өлүрткен улус-биле кады чыдар сен.

29Ында Эдомнуң+ хааннары болгаш нояннарын, олар чеже-даа эрес-дидим болза, хылышка шаштырып өлүрткен улус аразында чыттырып каан. Олар кыртыжадып демдектетпээн хейлер-биле кады чыдар.

30Ында – соңгу чүкте чурттарның бүгү чагырыкчылары болгаш Сидоннуң бүгү чурттакчылары+. Оларның күжү улусту коргудуп-даа турган болза, олар ынаар өлүрткен улус-биле кады бак атка кирип, дүже бергеннер. Олар кыртыжадып демдектетпээн, хылышка шаштырып өлүрткен хейлер-биле кады чыдар база тамыже бада бергеннер-биле кады боттарының бак адын чүктеп чоруур.

31Фараон болгаш ооң бүгү аг-шерии ол чоннарны көрүп кааш, хылышка шаштырып өлүрткен бүгү мөөң чону дээш качыгдавайн барып, оожургаар – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 32Дириглер оранынга Менден коргар чорукту тарадып каар мен. А фараонну база ооң мөөң чонун кыртыжадып демдектетпээн хейлер аразынга, хылышка шаштырып өлүрткеннер-биле кады салып каар». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

33

Иезекиил – Израильдиң доскуулчузу

(Иез. 3:16-21)

33^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, чонуң-биле чугаалажып, оларга мону дамчыт: Мен кандыг-бир чуртче дайзынның аг-шериин ыдарымга, ол черниң чурттакчылары боттарының аразындан бир кижи шилип алгаш, ону доскуулчузу кылдыр томуйлап аар+. 3Ол кижи чуртче дайзын халдап кел чыдарын көрүп кааш, чонну сагындырары-биле мыйыс эдиски этсир ужурлуг+. 4Бир эвес эдиски үнүн дыңнап каан кандыг-бир кижи кичээнмес болза, дайзынның аг-шерии келгеш, ону чок кылып каар; ол кижи өлүмү дээш боду буруулуг болур+. 5Эдиски эткенин дыңнааш-даа, ол кичээнмээн-дир, өлүмү дээш боду буруулуг-дур. Ол кижи кичээнген болза, амы-тынныг артар ийик. 6А бир эвес доскуулчу дайзынның аг-шерии кел чыдарын көрүп кааш, чонну сагындырары-биле эдиски эдиспейн баарга, дайзын келгеш, улустуң кайы-бирээзиниң амы-тынын үзүп каан дижик. Өлүрткен кижи бодунуң бачыды дээш чок кылдыртканы ол-дур; ындыг-даа болза, ооң өлүмү дээш доскуулчудан харыы негээр мен.

7Кижи амытан, Мен сени израиль чоннуң доскуулчузу кылдыр томуйлап кагдым. Мээң аксымдан үнген сөстү дыңнап алгаш, чонну Мээң өмүнээмден баш бурунгаар сагындырар сен+. 8Мен кем-буруулуг кижиге: „Кем-буруулуг кижи, сен өлүп каар сен!“ – дээримге, сен ол кижини сагындырып, бузуттуг оруундан чайлаарын айытпас болзуңза, кем-буруулуг кижиниң бодунуң бачыды дээш өлүп каары чайлаш чок. Ындыг-даа болза, Мен ооң өлүмү дээш сенден харыы негээр мен. 9А бир эвес сен кем-буруулуг кижини бодунуң оруундан чайлаар кылдыр сагындырарыңга-даа, тоовайн барган болза, ол кижи бодунуң бачыды дээш өлүп каар, а сен амы-тыныңны камгалап аар сен+.

Бурган улусту өршээрин күзеп турар

(Иез. 18:1-32)

10Кижи амытан, израиль чонга: „Кемниг херектеривис биле бачыттарывысты чүктеп чор бис, оларның ужун эстип-хайлып чор бис+. Канчап амы-тынныг артар улус боор бис?“ – дээр-дир силер деп чугаала. 11Оларга мону дамчыт. Дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+: Мен бачыттыгларның өлүмүн эвес, а боттарының оруктарындан чайлап, амы-тынныг артарын күзеп тур мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Менче эглип келиңер, бузуттуг оруктарыңардан чайлаңар! Израиль чон, чүге өлүр ужурлуг сен?!+

12Ынчангаш, кижи амытан, чонуңга мону дамчыт: бир эвес чөптүг-шынныг кижи кемниг херек үүлгедир болза, ооң чөптүг чоруу ону камгалавас; бузуттуг-бак кижиниң кем-буруузу, ол оон ойталаан болза, ону узуткавас. Бир эвес чөптүг-шынныг кижи бачыт үүлгедир болза, бодунуң биеэги чөптүг чоруу-биле амы-тынын камгалап шыдавас. 13Бир эвес Мен чөптүг-шынныг кижиге: „Ыяап-ла амы-тынныг артар сен“ – деп чугаалап каарымга, ол бодунуң биеэги чөптүг чоруунга ынангаш, бузут үүлгедир болза, ооң бүгү чөптүг-шынныг херектериниң чаңгызын-даа сагынмас мен, ол кижи үүлгеткен бузудунуң ужун өлүп каар+. 14А бир эвес Мен бузуттуг-бак кижиге: „Сен ыяап-ла өлүп каар сен“ – дээримге, ол кижи бачыдындан ойталааш, шынныг база чөптүг чорук кылып эгелээш, 15бодунга өрелиг кижиниң арттырып каан долаазын эгидип+, оорлап алган чүвезиниң өртээн төлеп+, багай чүнү-даа кылбайн, амыдыраарының хоойлуларын күүседип чурттаар болза, ол кижи ыяап-ла амы-тынныг артып, өлбейн баар. 16Ооң үүлгеткен хамык бачыттарының чаңгызын-даа аңаа сагындырбас мен. Ол кижи шынныг база чөптүг чорук кылып турар болза, ыяап-ла амы-тынныг артып каар.

17А сээң чонуң: „Дээрги-Чаяакчының оруу шынныг эвес-тир“ – дээр-дир. Чок, оларның оруу харын шынныг эвес-тир. 18Бир эвес чөптүг-шынныг кижи бодунуң чөптүг чоруундан ойталап, кем-буруу үүлгедир болза, оозу дээш өлүп каар. 19А бир эвес бузуттуг-бак кижи бодунуң кем-буруузундан ойталап, шынныг база чөптүг чорук кылып эгелээр болза, ол дээш, амы-тынныг артар. 20А силер: „Дээрги-Чаяакчының оруу шынныг эвес-тир“ – дээр-дир силер. Израильчилер, Мен кайыңарны-даа оруктарыңар дээш шиидер мен».

Иерусалимниң узуткатканы

21Туттуруушкунувустуң он ийиги чылының он айның беште Иерусалимден тын менди үнген бир кижи меңээ келгеш: «Хоорай узуткатты!» – дээн. 22А ол кижиниң кээриниң бүдүүзүнде кежээ Дээрги-Чаяакчы мени башкарып эгелээш+, демги кижи даартазында эртен меңээ кээр бетинде, мээң үнүмнү эгидип берген. Ол мээң үнүм үндүрүптерге, ам-на чугаалап эгелээн мен+.

23Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 24«Кижи амытан, израиль черде бо бузундуларда чурттап турар улус: „Авраам чаңгыс боду турган, ынчалза-даа бо черни ээлеп алган болгай+. А бис хөй-дүр бис, бо черни биске ээлээр кылдыр берипкен болбайн канчаар“ – деп турар-дыр. 25Ынчангаш оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: силер ханныг эът чип+, дүрзү-бурганнарыңарже идегел-биле көрүп, өлүрүүшкүн кылып турар-дыр силер+ – бо черни канчап ээлээр силер? 26Силер хылыжыңарга ынаныр, чүдек-бужар чүүлдер кылыр, бирээңер өскеңерниң кадайын бужартадыр-дыр силер. Бо черни канчап ээлээр силер?

27Оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт. Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+: бузундуларда чурттап арткан улус хылыштан кырлып каар, ажык шөлде турар улусту Мен черлик аң-араатанга чемиш кылдыр бериптер мен+, шивээлерде база куйларда чаштып турар улус хамчык аарыгдан өлүп каар. 28Мен бо черни хоозураан кургаг хову кылып каар мен, ооң турамык күчү-күжү чиде бээр, Израильдиң даглары шуут ээнзиреп каар, оларны таварып кым-даа эртпестей бээр. 29Кажан Мен бо черни израильчилерниң бүгү чүдек-бужар үүлгедиглери дээш хоозурадып каарымга, Олар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+.

30Кижи амытан, а сээң дугайыңда бодуңнуң чонуңнуң улузу ханалар баарында, бажыңнар эжиктеринде туруп алган, бот-боттарынга: „Дээрги-Чаяакчыдан келген медээни барып дыңнаалы“ – дижип турар-дыр. 31Олар сеңээ чоннуң чыыжынче дег чедип кээп, сээң мурнуңга олуруп алгаш, чугаа-сөзүңнү дыңнап турар+, ынчалза-даа күүсетпес-тир. Мээң чонум – чүгле боттарының сеткилин өөртүр чүве дугайында чугаалажыр, чүгле боттарының алыксак чүректериниң күзелин хандырар чүве кылыр улус-тур. 32Сен ол улуска – ынакшыл ырын тааланчыг үн-биле ырлап, эки үдеп ойнап турар ыраажы ышкаш-тыр сен. Олар сээң сөстериңни дыңнап турар, ынчалза-даа күүсетпес-тир.

33Ынчалза-даа, кажан ол бүгү бүде бээрге (а ол бүгү ыяап-ла бүдер), оларның аразынга Бурганның медээчизи турганын билип аарлар+».

34

Израильдиң багай кадарчылары болгаш буянныг Кадарчызы

34^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, израиль чонну кадарып турар чагырыкчыларга удур өттүр билип медегле. Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин оларга дамчыдып медегле: чүгле боттарынче сагыш салып чоруур Израильдиң кадарчылары ат болур! Кадарчылар кодан малынче сагыш салыр ужурлуг эвес чүве бе?+
3Силер чаглыг эът чип, дүктен аргаан хеп кедип, семис хойларны дөгерип турар-дыр силер+, а кодан малче сагыш салбас-тыр силер+. 4Кошкактарны быжыктырбадыңар, аарыгларны эмневедиңер, балыгланганнарны шарывадыңар. Аза бергеннерни дедир эгитпедиңер, чиде бергеннерни дилеведиңер; харын оларны каржы, кээргел чок чагырып келдиңер. 5Олар кадарчы чокка тарай бердилер+, а тарай бергеш, янзы-бүрү черлик аң-араатанга чемиш апардылар. 6Мээң хойларым бүгү бедик тей, дагларда улчуп чоруур. Олар чер кырында тарай берген, оларны кым-даа айтырып, чыгбайн турар, кым-даа дилевейн турар».

7Ынчангаш, чагырыкчылар, Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнаңар: 8«Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Мээң кодан малым кадарчы чок турган болгаш, олча-тывыш болу берип, янзы-бүрү черлик аң-араатанның чемижи апарган. Кадарчыларым Мээң хойларымны дилевейн, кодан хоюм дээш эвес, а чүгле боттарынче сагыш салып турган – 9-10ол бүгү дээш, кадарчылар, Дээрги-Бурган-Чаяакчының сөзүн дыңнаңар: Мен кадарчыларга удур апардым, Бодумнуң хойларым дээш олардан харыы негээр мен. Мен оларга моон соңгаар хойларым кадартпас мен, олар моон соңгаар боттарын хойлар-биле чемгербес. Оларның аш аксы-дижинден Бодумнуң хойларымны ушта тыртып аар мен, кодан хоюм оларга чемиш болбас+».

11Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн болгай: «Хойларымны Мен Бодум дилээр мен, оларны четчелеп, карактаар мен+. 12Кадарчы кижиниң тарадыр кылаштажы берген кодан малының аразынга чорааш, сүрүүн четчелеп, карактаары дег, Мен база Бодумнуң хойларымны хайгаарап, карактаар мен. Кара булуттарлыг бүргег хүнде+ тарай бергени бүгү черлеринден оларны ам үндүр сүрүп эккээр мен. 13Оларны өске чоннар аразындан үндүрүп, чурттардан чыып эккелгеш, боттарының черинче дедир чандырар мен+. Мен оларны Израильдиң дагларынга, сугларының чанынга, бүгү чурттакчылыг черлерге кадарар мен. 14Оларны эки одар-белчиирге кадарар мен+, оларның одарлары Израильдиң бедик дагларынга турар. Олар Израильдиң дагларында чаагай оът-сигенниг одар-белчиирлерге оъттаар. 15Хойларымны Мен Бодум кадарып, дыштандырып чыттырар мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 16Читкен хойларны дилеп, аза бергеннерин дедир эккээр мен; балыгланганнарын шарып, аарааннарын быжыктырар мен+, а деңгели чаагай, күш-шыдалдыгларын узуткаар мен. Кодан малымны чөптүү-шынныы-биле кадарар мен.

17Дыңна даан, Мээң кодан малым, – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы чугаалаан, – хойлар аразында, кошкар, хуна аразында чаргыңарны үзе шиитпирлээр мен+. 18Силерге эки одарга оъттаары четпес болду бе? Чүге одар-белчиириңерде арткан оът-сигенни чаза базып турар силер? Арыг суг ижип турар хиреңерде, арткан сугну чүге довурадып каар силер? 19Таанда-ла Мээң хойларым силерниң чаза базып каан одарыңарга оъттаар, довурадып каан сууңар ижер ужурлуг бе?»

20Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы оларга мынча дээн: «Семис база арган хойлар аразында чаргыны Мен Бодум чарар мен. 21Бүгү кошкак хойларны экти-быктыңар-биле идип, мыйызыңар-биле үзүп, үндүр сывырып турар болганыңарда+, 22Мен Бодумнуң хойларымны камгалаар мен, олар моон соңгаар олча-тывыш болбас; бир хой-биле өске хойнуң аразында чаргыны үзе шиитпирлээр мен. 23Хоюмнуң бажынга чаңгыс кадарчыны+, Мээң чалчам Давидтиң салгакчызын, салып каарымга, хойларымны кадарып, оларга кадарчы апаар+. 24Мен, Дээрги-Чаяакчы, оларның Бурганы болур мен+, а Мээң чалчам Давидтиң салгакчызы оларның аразынга чагырыкчы болур. Мен, Дээрги-Чаяакчы, ону чугааладым.

25Мен кодан хоюм-биле эп-найырал керээзи чаргаш+, хойлар хову-шөлге айыыл чок чурттазын дээш, арга-арыгга айыыл чок удузун дээш, бо черден хоралыг аң-араатанны үндүр сывырыптар мен+. 26Мен хойларымга база Мээң ыдыктыг даамның чоок-кавызынга ачы-буянны хайырлаар мен. Оларже чаъсты чогуур үезинде чагдырар мен – ол дээрге ачы-буян хайырлаан чаъстарым болур+. 27Шөлде ыяштар чимизин бээр, чер дүжүдүн бээр; Мээң коданым бодунуң черинге айыыл чок чурттаар. Оларның мойнунда хомудун буза шапкаш+, кулданып алганнарның холундан оларны хостаар мен. 28Олар моон соңгаар өске чоннарның олча-тывыжы болбас, черлик аң-араатан оларны ам тудуп чивес. Олар айыыл чок чурттаар, кым-даа оларны коргудуп-дүвүретпес. 29Мен оларга дүжүткүрү-биле алдаржаан черни бээр мен, олар ам черинге аш-чуттан өлбес, өске чоннарга дорамчылатпас апаар. 30Мен, Дээрги-Чаяакчы, оларның Бурганы, олар-биле кады деп, а олар, израиль чон – Мээң чонум деп билип аарлар». Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

31«Силер – Мээң кодан хоюм силер, Мээң одар-белчииримде хойлар силер+. Кижилер силер, а Мен – силерниң Бурганыңар-дыр мен». Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

35

Эдомга удур өттүр билген медеглел

35^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, даглыг Сеирже шиглей көрүнгеш+, аңаа удур өттүр билип медегле. 3Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт:

Даглыг Сеир, Мен сеңээ удур апардым.

Сенче холум аннып, сени ээн калган, хоозураан чер кылып каар мен+.

4Сээң хоорайларыңны бузундулар кылдыр хуулдурар мен, хоозурап каар сен.

Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар сен+.

5Кезээ шагда Мээң чонум-биле өжээннежип, израильчилерниң бүрүн кеземче көрүп турар шагында+ оларны хылыштың чемижи кылдыр хүлээдип берген сен+. 6Ол дээш, Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+: Мен сени өлүрүүшкүнге хүлээдир мен, ол сени истеп-сүрер. Өлүрүүшкүннү көөр хөңнүң чок апарбаан болганыңда, ол сени истеп-сүрер+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 7Мен даглыг Сеирни ээн калган, хоозураан чер кылып каар мен; ону тавартыр кым-даа чорук кылбайн турар чер кылып каар мен. 8Мен ооң дагларының бажын мөчү-сөөктер-биле шып каар мен; хылышка шаштырып өлүрткеннер Сеирниң тейлеринге, шынааларынга болгаш бүгү сугларының чанынга кээп дүжер. 9Мен Сеирни кезээ мөңгеде хоозурадып каар мен, ооң хоорайларынга улус чурттавас. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер.

10Эдом, сен: „Израиль биле Иудеяның чоннары, оларның черлери бистии болур, бис оларны эжелеп аар бис“ – деп турган сен. Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы олар-биле болгай. 11Ынчангаш Мен дириг Бодумнуң адым-биле даңгыраглап тур мен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Сээң израильчилерге килеңнеп, адааргап, оларны көөр хөңнүң чок турганың дег, Мен база сени ынчаар аажылаар мен; сени шиидип, израильчилерге Бодумну ынчаар ажыдар мен. 12Ынчан даглыг Израильди бак сөглеп: „Олар хоозураан-дыр! Оларны биске чизин дээш берген-дир“ – деп турган бүгү дорамчылалдарыңны+ Дээрги-Чаяакчы Мээң дыңнаанымны билип аар сен. 13Сен Мээң мурнумга улуургап, соксаал чок бак сөгленип турдуң; ол чугааңны дыңнаан мен».

14Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Бүгү чер-делегей өөрүп турда, Мен сени хоозурадып, хову кылып каар мен. 15Израиль чоннуң ээлээн чери хоозураарга, өөрүп турганың дээш, Мен сээң-биле база шак ынчаар кылыр мен: хоозураар сен+. Даглыг Сеир, бүгү Эдом хоозураарга, улус Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар».

36

Израильдиң катап тургустунары

361-2«Кижи амытан, Израильдиң дагларынга өттүр билип медегле+. Олар дыңназын дээш, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: дайзын силерниң дугайыңарда хыы ханып: „Мөңге бедигээштер+ бистиң хувааглыг черивис апарды“ – дээр-дир. 3Ынчангаш өттүр билип медеглеп, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: дайзыннар силерни хоозурадып, чүк-чүгүнден үптеп туруп бээрге, силер өске чоннарның алыр үлүү апарып, хоп-чипке кирип, бак сөглеттирип тур силер».

4Ынчангаш, Израильдиң даглары, Дээрги-Бурган-Чаяакчының сөстерин дыңнаңар+. Даглар, тейлерге болгаш хемнер, шынааларга база Израильдиң чоок-кавызында турар арткан чоннарның олчалап, кочу-шоот кылып алганы кагдынган бузундулар болгаш ээнзирээн хоорайларга Ол чугаалап тур. 5Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мээң хорадаан сагыжым кыптыгып, өске чоннарга, ылаңгыя бүгү Эдомга удур+ чүве чугаалап турдум, чүге дээрге олар Мээң черимниң одар-белчиирин эжелеп алгаш, чонумну өөрүп-байырлап база бак көрүп үптеп турганнар.

6Ынчангаш израиль чер дугайында өттүр билип медеглеп, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин даглар, тейлерге болгаш хемнер, шынааларга дамчыт: хорадаан сагыжымга алыскаш, килеңим кыптыгып, мону чугаалап тур мен, чүге дээрге силер чоннарның дорамчылалын шыдажып турар-дыр силер. 7Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы: „Силерни хүрээлээн чоннар база дорамчылалга таваржыр“ – деп даңгыраглаан. 8А силер, Израильдиң даглары, ыяжыңар будуктары чечектелип, Мээң израиль чонумга чимизиңер бээр силер, чүге дээрге олар удавас чанып кээр. 9Көрүңер, Мен силерже сагыш салып, ээ көрнүр мен; силерни аңдарып, үрезин тарып каар. 10Силерниң чурттакчы чонуңарны, бүгү израиль чонну, көвүдедир мен+; хоорайларга улус чурттай бээр, бузундулар катап туттунар. 11Мен силерде турар улусту база мал-маганны көвүдедир мен, олар өзүүчел апарып, өзүп-көвүдей бээр+. Эрткен үеде ышкаш, Мен силерге улустан чурттадып каар мен, силерниң чериңерге биеэги үелерден-даа хөй ачы-буянны хайырлаар мен+. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер. 12Силерже Бодумнуң израиль чонумну эккээр мен. Олар силерни ээлээр, силер оларның өнчү чери апаар силер база моон соңгаар оларның ажы-төлүнүң амы-тынынга четпес силер+».

13Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Израиль чер, сээң дугайыңда: „Бодунуң улузунуң бажын чип турар+, чонунуң ажы-төлүнүң амы-тынынга чедип турар чер“ – дижип турар болганда, 14сен моон соңгаар улус чивес сен, бодуңнуң чонуңнуң ажы-төлүнүң амы-тынынга четпес сен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 15Мен сени моон соңгаар өске чоннарның кочулалын дыңнавас кылып каар мен; моон соңгаар өске аймактар мурнунга бак атка кирбес сен, бодуңнуң чонуңнуң ажы-төлүнүң амы-тынынга четпес сен». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Бурган Израильди Бодунуң ат-алдарын бодааш, чаартыр

16Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 17«Кижи амытан, израиль чон бодунуң черинге чурттап тургаш, ону бодунуң ажыл-херээ база үүлгедиглери-биле бужартадып алган+. Чоннуң оруу Мээң мурнумга ай демдээ көрүп турар херээжен кижиниң арыг эвези дег болган. 18Улус бо черге кылган өлүрүүшкүнү-биле, боттарының дүрзү-бурганнары-биле ону бужартадыптарга+, Мээң килеңим оларже кыптыккан. 19Мен израильчилерни өске чоннар аразынга тоо быдарадып каан мен; олар аңгы-аңгы чурттарже тарадыр сывыртадыпкан+; Мен оларны ажыл-херээн ёзугаар база үүлгедиглерин ёзугаар шиидип турдум. 20Ындыг-даа болза, олар кайы-даа черге баргаш, Мээң ыдыктыг адымны баксырадып турдулар, чүге дээрге өске чоннар оларның дугайында: „Бо чон Дээрги-Чаяакчының чону-даа болза, Ооң черин каапкаш баар ужурга таварышкан-дыр“ – деп турган. 21Израиль чоннуң чеде бергени чоннар аразынга баксырадып кааны Бодумнуң ыдыктыг адымны бодааш+, сагыш човай берген мен.

22Ынчангаш израиль чонга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: израиль чон, Мен силерни бодааш эвес, а силерниң чеде бергениңер чоннар аразынга баксырадып кааныңар Бодумнуң ыдыктыг адымны бодааш, ынчалдыр хөделир мен. 23Мен ам чоннар аразынга баксырап калган өндүр улуг адымның, оларга баргаш, баксырадып кааныңар адымның ыдыктыын көргүзер мен. Ынчан ол чоннар Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Мен оларга Бодумнуң ыдыктыымны силерни дамчыштыр көргүзер мен+.

24Мен силерни чоннар аразындан үндүрүп, бүгү чурттардан чыып алгаш, бодуңарның чериңерже эккээр мен+. 25Силерни арыглаашкын суу-биле бызай чажарымга, арыгланы бээр силер+; бүгү бужар чорууңардан, бүгү дүрзү-бурганнарыңардан арыглап каар мен+. 26Силерге чаа сеткил-чүректи хайырлап, чаа сүлде-биле бүргээр мен; силерниң дашталган чүрээңерни ап каапкаш, чымчак чүректи хайырлаар мен+. 27Мээң айтыышкыннарым ёзугаар чурттазыннар дээш, Мээң хоойлуларымны сагып, күүсетсиннер дээш, Мен силерни Бодумнуң Сүлдем-биле бүргээр мен+. 28Силерниң ада-өгбеңерге бергеним черге чурттап, Мээң чонум болур силер, а Мен силерниң Бурганыңар болур мен+, 29силерни бүгү чүдек-бужар чүүлдериңерден адырар мен+. Дүжүттү силерге берип, көвүдедир өстүрер мен, аш-чутту силерже ытпас мен+. 30Моон соңгаар аш-чут ужун өске чоннарга дорамчылатпас болзун дээш, ыяштарыңар чимизин база шөлдериңер дүжүдүн көвүдедип бээр мен+. 31Ынчан бузуттуг оруктарыңар биле үүлгеткен багай херектериңерни сактып келгеш, кем-бурууңар болгаш чүдек-бужар чорууңар дээш, боттарыңардан ческинер силер+. 32Силерге билдингир болзун: Мээң ынчалдыр хөделип турарым – силерни бодаанымдан эвес – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Израиль чон, эрткен оруктарыңар дээш ыядып, арныңар кыссын».

33Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Силерни бүгү кем-бурууңардан арыглаар хүнүмде Мен силерниң хоорайларыңарга улус чурттадып каар мен, бузундулар катап туттунар. 34Хоозураан черни улус болбаазырадып эгелээр, ол ам болап эрткен кижи бүрүзүнге ээн кылдыр көзүлбес. 35Олар ынчан: „Ээнзиреп турган бо чер Эдем сесерлии дег апарды+. Буступ дүшкен, кижи чок калган, хоозураан хоорайлар ам быжыгып, чурттакчыларлыг апарды“ – дээр.

36Ынчан силерни долгандыр чурттап арткан өске чоннар Дээрги-Чаяакчы Мээң үрелип бузулган чүвени катап тутканымны, ээн калган черни тарып каанымны билип аар. Дээрги-Чаяакчы Мээң ону чугаалааш, боттандырганымны билип аар».

37Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен израиль чоннуң мөргүлүнге база катап харыылап, ооң улузун кодан мал дег көвүдедир мен+. 38Улус-чон Иерусалимде байырлалдар үезинде Бурганның өргээзинче эккелген хойлар дег хөй боор+; үрелип бузулган хоорайларны ынча хөй улус дола бээр. Олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+».

37

Дирлип келген сөөктер

37^1Дээрги-Чаяакчының холу мени катап база башкарып эгелээн+. Ол мени Бодунуң Сүлдезин дамчыштыр хоорайдан үндүргеш, оргулааш ортузунга тургузуп каан+ – ол оргулаашты сөөктер долган болду. 2Дээрги-Чаяакчы мени оларны долгандыр эдерти бээрге, оргулаашта чыдар дыка хөй сөөктү көрүп кагдым. Олар аажок кургап калган болду. 3Ол менден: «Кижи амытан, бо сөөктер дирлип кээп шыдаар бе?» – деп айтырды+.

Мен: «Дээрги-Бурган-Чаяакчы, ону чүгле Сен билир сен» – деп харыыладым.

4Ол ынчан меңээ мынча дээн: «Бо сөөктерге өттүр билип медегле. Оларга: „Кургаг сөөктер, Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнаңар!“ – деп чугаала. 5Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин оларга дамчыт: Мен силерже амы-тынны чорудуп бээримге+, дирлип кээр силер. 6Силерни сиирлер-биле бүргей ап, эът-бодуңарны өстүрүп, кеш-биле шып каар мен. Силерже амы-тынны киир үрүптеримге, дирлип кээр силер. Ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер».

7Меңээ дужааганын ёзугаар өттүр билип медеглеп эгеледим. Медеглеп турумда, күштүг шимээн дыңналган соонда, сөөктер каттыжып, бирээзи чанындаазынга тутчуп эгелээн. 8Көөрүмге, сөөктерде сиирлер болгаш эът тыптып кээп, оларны кеш шыва апты, а амы-тын оларда чок болду.

9Ынчан Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Амы-тынга өттүр билип медегле, кижи амытан. Өттүр билип медеглеп, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт: о, амы-тын, чер болгандан чедип кел, бо өлүрткен улусче тындынывыт, олар дирлип келзин!» – дээн.

10Мен Ооң дужааганын ёзугаар өттүр билип медеглээримге, өлүг улусче амы-тын кире берген. Олар дирилгеш, бут кырынга туруп кээрге+, эмге-тикчок аг-шериг турар болду.

11Ынчан Дээрги-Чаяакчы меңээ мынча дээн: «Кижи амытан, бо сөөктер – бүгү израиль чонну көргүзүп турар. Дыңна даан, бо чон: „Сөөктеривис кургап калган, идегеливис читкен; бис шуут чок апарган-дыр бис“ – деп тур. 12Ынчангаш өттүр билип медеглеп, оларга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: Мээң чонум, силерниң чевээңерни ажыдып, силерни үндүрүп аар мен+, оон израиль черже эккээр мен. 13Чевээңерни ажыткаш, силерни үндүрүп аарымга, Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар силер, Мээң чонум. 14Мен Бодумнуң Сүлдем-биле силерни бүргээр мен+, ынчан дирлип кээр силер; Мен силерни боттарыңарның чериңерге чурттадып каар мен. Силер ынчан Дээрги-Чаяакчы Мээң чугаалаан чүвемни боттандырганымны билип аар силер». Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Иудея биле Израильдиң катап каттыжары

15Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 16«Кижи амытан, мергеден ап алгаш, аңаа: „Иудеяга болгаш ооң-биле эвилелдиг израильчилерге хамааржыр“ деп бижип каг. Оон өске мергеден ап алгаш, аңаа: „Эфремниң мергези – Иосифтиң салгалынга болгаш ооң-биле эвилелдиг бүгү израиль чонга хамааржыр“ деп бижип каг. 17Сээң холуңга олар бүдүн кезек апарзын дээш, оларны бот-бодунга чыпшыр тудувут. 18Кажан сээң чонуңнуң улузу сенден: „Бо чүү деп чүве боор, тайылбырлап көрем?“ – деп айтырарга+, 19Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин оларга дамчыт: Мен Иосифтиң база ооң-биле эвилелдиг израиль аймактарга хамааржыр, Эфремниң тудуп турары мергени ап алгаш, Иудеяның мергезинге чыпшыр туткаш, олардан чаңгыс мерге кылыр деп тур мен; олар Мээң холумга бүдүн кезек апаар+.

20Бижик бижип каан мергелериңни чоннуң мурнунга тудуп алгаш, 21Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин оларга дамчыт: Мен израильчилерни аразында турары чоннардан үндүре бергеш, чер болгандан чыггаш, боттарының черинче чедире бээр деп тур мен+. 22Бо черге, даглыг Израильге, Мен оларны чаңгыс чон кылып каар мен. Олар шупту чаңгыс хаанныг боор, ам ийи аңгы чон болбас, моон соңгаар ийи аңгы күрүне кылдыр чарылбас. 23Олар моон соңгаар дүрзү-бурганнар, чүдек-бужар чүүлдер болгаш өске-даа кемниг херектери-биле боттарын бужартатпас. Мен оларны үүлгедип турганы бүгү өскерликчи чоруундан[*] адырып, арыглаар мен+. Олар Мээң чонум болур, а Мен оларның Бурганы болур мен+.

24Мээң чалчам Давидтиң салгакчызы оларның хааны апаар+, олар шупту чаңгыс кадарчылыг болур+. Олар Мээң айтыышкыннарым ёзугаар чурттап, Мээң хоойлуларымны сагып, күүседир. 25Олар Мээң чалчам Иаковка бергеним, боттарының ада-өгбезиниң чурттап турганы черге чурттаар. Боттары, ажы-төлү болгаш ажы-төлүнүң ажы-төлү аңаа кезээ мөңгеде чурттаар+. Мээң чалчам Давидтиң салгакчызы мөңге шагда оларның чагырыкчызы болур. 26Мен олар-биле эп-найырал керээзи чарып аар мен+, ол болза мөңге чагыг-керээ болур. Оларны боттарының черинге турумчудуп, өстүрүп-көвүдедир мен. Бодумнуң ыдыктыг оран-савамны оларның аразынга кезээ мөңгеде тургузар мен, 27Мээң чурттаар өргээм оларның аразынга турар+. Мен оларның Бурганы болур мен, а олар Мээң чонум болур+. 28Мээң ыдыктыг өргээмни израильчилерниң аразынга кезээ мөңгеде тургузуп аарымга, бүгү чоннар Мени Израильди ыдыктап турар Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+».

38

Гогтуң Израильче халдаары

38^1Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыдып чугаалаан: 2«Кижи амытан, Магог деп черде Гогче – Мешех биле Тувал+ деп черлерниң дээди чагырыкчызынче[*] шиглей көргеш, аңаа удур өттүр билип медегле. 3Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт: о, Гог, Мешех биле Тувалдың дээди чагырыкчызы*, Мен сеңээ удур апардым! 4Мен чаактарың өттүр тыртпа суп+, сени ээй тырткаш, бүгү аг-шерииң: аъттарың, бүрүн чепсегленген аъттыг шеригжилериң, дозуг-камгалалдарлыг, хылыштарлыг дүк-түмен шерииң-биле кады чериңден үндүре бээр мен. 5Сээң аг-шерииңге Персия, Эфиопия болгаш Ливияның+ дөгерези дозуг-камгалалдыг, куяк бөрттерлиг шерии каттыжар; 6Гомер чоннуң шерии, соңгу чүктүң кыдыг-кызыгаарындан тогарма аймактың+ бүгү шерии олар-биле кады болур. Сээң-биле кады хөй чоннар чоруур.

7Гог, белеткенип, дөгернип ал – сен база сээң чаныңга чыглып келген бүгү аг-шериг; оларны башкарар сен. 8Хөй хүннер эрте бээрге, бодуңга айтыышкын алыр сен. Келир үеде дайын-чаадан адырылган, чонун хөй чоннардан даглыг Израильче чыып эккелген, үр үеде ээн чыткан чуртче халдаар сен. Ол черниң чурттакчыларын өске чоннар аразындан чыып, дедир чандырыпкан, олар ам айыыл чок чурттап турар+. 9А сен бодуңнуң аг-шерииң-биле, хөй чоннар-биле кады көдүрлүп, хат-шуурган ышкаш халдап кээр сен; черни дуглаптар булут ышкаш боор сен+».

10Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Ол үеде сээң угааныңга багай бодалдар кирер, кара сагыштыг чүве бодап аар сен. 11„Быжыглаттынмаан хоорай-суурларлыг черже чоруй барайн. Сагыш амыр, айыылзынмайн чурттап турар чонче халдаайн: олар ханалар чок чурттап турар-дыр, оларда дээктер, эжиктер чок-тур+. 12Үптеттинип, олчаланыр мен; ээн турган, ам улус чурттай берген черже, өске чоннар аразындан чыып эккелген, чер-мал ажыл-агыйлыг болгаш делегейниң дал ортузунда чурттап турар чонче холум көдүрер мен“ – дээр сен. 13Шева биле дедан аймактар+, Фарсис чурттуг садыгжылар болгаш оларның бүгү суурлары[*] сенден: „Үптээр дээш үнүптүң бе? Мөөң чонуң чыып алгаш, олчаланыр, алдын-мөңгүн ап аар, мал-маган, эт-хөреңги хунаап аар, байлак олча-тывыш эккээр дээш үнүптүң бе?“ – деп айтырар.

14Ынчангаш, кижи амытан, өттүр билип медеглеп, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин Гогка дамчыт: Мээң израиль чонум айыыл чок чурттап эгелээр хүнде сен ол дугайында албан билип аар сен. 15Соңгу чүктүң кыдыг-кызыгаарында бодуңнуң чуртуңдан сен база сээң-биле кады хөй чоннар үнүптер силер – шупту аът мунган улус, эмге-тикчок бөлүглежиишкин, кончуг улуг аг-шериг. 16Гог, сен Мээң израиль чонумче, черни дуглаар дээн булут дег, көдүрлүр сен. Келир үеде Мен сени Бодумнуң черимче эккээр мен. Ынчан бүгү чоннар Мени билип аар, чүге дээрге олар көрүп турда, Мен сени дамчыштыр Бодумнуң ыдыктыымны көргүзер мен+».

Гогтуң болгаш ооң аг-шерииниң бастырары

17Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен шагдан бээр Бодумнуң чалчаларым, Израильде Бурганның медээчилерин дамчыштыр сээң дугайыңда чугаалап турган эвес мен бе?+ Олар эрте шагда Мээң сени Израильге удур эккээримни өттүр билип медеглеп турган. 18Ол хүн болур чүве бо-дур: кажан Гог израиль черже халдап кээрге, хорадаанымдан Мээң килеңим кыптыгар – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 19Хорадаан сеткилимге хаара туттургаш, ажынган сагыжымның одунга хөме алыскаш, даңгыраглап тур мен: ол хүн израиль черге коргунчуг чер шимчээшкини болур+. 20Далайның балыктары, дээрниң куштары, хову-шөлдерниң аң-меңи, черде соястаан бүгү дириг амытаннар болгаш чер кырында бүгү кижи төрелгетен Мээң мурнумга сирилээр; даглар буступ дүжер, хаялар барып ужар+, ханалар шупту черже кээп дүжер. 21Мээң бүгү дагларымга Гогка удур дайылдажыр кылдыр хылышты кыйгырар мен+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Ооң бүгү дайынчылары хылыжын бот-боттарынга удур хынындан уштур. 22Мен Гогту шиидип, хамчык аарыг болгаш өлүм-чидим-биле кезедир мен+. Олче, ооң аг-шериинче, ооң-биле кады турар хөй чоннарже суггур чаъс чагдырар мен, улуг долу, оттуг күгүр дүжүрер мен+. 23Мен шак ынчаар Бодумнуң өндүр бедиимни, ыдыктыымны көргүзер мен+, хөй чоннарга ажыттынар мен. Олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар+».

39

39^1«Кижи амытан, Гогка удур өттүр билип медеглеп, Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин аңаа дамчыт: Гог – Мешех биле Тувалдың+ дээди чагырыкчызы[*], Мен сеңээ удур апардым. 2Мен сени ээй тырткаш, соңгу чүктүң кыдыг-кызыгаарындан үндүре бергеш+, даглыг Израильге удур эккээр мен. 3Сээң солагай холуңда чаны ушта шапкаш, оң холуңда согуннар черже кээп дүжер кылдыр кылып каар мен+. 4Сен Израильдиң дагларынга бодуңнуң бүгү аг-шерииң болгаш эдерип чоруур чоннарың-биле кады кээп дүжер сен. Мен сени янзы-бүрү араатан куштарга база ховунуң аңнарынга чемиш кылдыр бериптер мен+. 5Сен ажык шөлге кээп дүжер сен, чүге дээрге Мен ону чугааладым – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 6Мен Магог деп чериңче, далай эриинде айыыл чок чурттап турар улузуңче от ыдар мен+. Олар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аарлар.

7Мен Бодумнуң ыдыктыг адымны израиль чонумнуң аразынга ажыдар мен. Бодумнуң ыдыктыг адымны моон соңгаар бактатпас мен+; бүгү чоннар ынчан Мени Дээрги-Чаяакчы, Израильдиң ыдыктыг Бурганы деп билип аар. 8Ол хүн чоокшулап келген, ол ыяап-ла дүжер – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – Ол дээрге Мээң чугаалап турганым хүн ол-дур.

9Ол үеде Израильдиң хоорайларының чурттакчылары октапкан ок-чепсекти оттулар чүүл кылдыр чыып үнүп кээр+. Олар от кыпсып, бичии болгаш улуг дозуг-камгалалдар, ча-согуннар, моңнар болгаш чыдаларны өрттедип эгелээр. Ол бүгү оларга чеди чыл дургузунда оттулар чүүл боор. 10Оларга оттулар ыяшты хову-шөлден чыгган азы арга-арыгдан кескен херээ чок: ок-чепсек-ле оларга оттуларынга четчир. Олар боттарын үптеп турганнарны үптээр, боттарын олча кылып турганнарны олча кылып аар+». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

11«Ол хүн Мен Израильге, далайның мурнунда Аварим шынаазынга, Гогту хөөржүдер чер аңгылап бээр мен. Ол чер чорук кылган улустуң оруун моондактаар, чүге дээрге Гогту болгаш ооң мөөң бөлүглежилгезин аңаа хөөржүдүп каар. Улус ону Гамон-Гог шынаазы[*] деп адаар. 12Израиль чон чер-чуртун арыглаар дээш, оларны чеди ай дургузунда хөөржүдүп кээр. 13Чурттуң бүгү чону оларны хөөржүдер болгаш Мээң Бодумну алдаржыдар хүнүмде ооң-биле алдар-ат чедип аар». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

14«Чеди ай эртерге, черни үргүлчү кезип, ооң кырында артып калган мөчү-сөөктерни дилээр улусту томуйлап каар. Олар хөөржүдүүшкүн кылып, чер-чуртту арыглаар ужурлуг. 15Ол улус черни кезип чоруптарга, кайы-бирээзи кижи сөөгү көрүп каан болза, ооң чанынга демдек арттырып каар. Ооң соонда хөөржүдүкчүлер келгеш, ол мөчү-сөөктү Гамон-Гог шынаазынга хөөржүдүп каар. 16Ында турар хоорайны Гамона[*] деп адаар. Олар черни шак ынчаар арыглап каар.

17Кижи амытан, янзы-бүрү куштар биле черлик аң-араатанга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: чыылгаш, Мээң силерге белеткеп каарым өргүл доюнче, Израильдиң дагларында өндүр улуг дойже чер болгандан кады барыңар; эът чип, хан ижер силер+. 18Күчүлүг дайынчыларның эъдин чиир силер, черниң чагырыкчыларының ханын ижер силер. Олар дээрге кошкарлар, хойлар, хуналар болгаш бугажыктар – васан черде бүгү семис малдар дег улус-тур+. 19Мээң силерге белеткээним дойга үс-чагны тоттур чип, ханны эзиртир ижип аар силер. 20Мээң доюмче чедип келиңер, ынчан аъттарны, аъттыг шеригжилерни, күчүлүг дайынчыларны болгаш янзы-бүрү шериглерни тоттур чиир силер – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. –

21Мен бүгү чоннар аразынга Бодумнуң өндүр бедиимни көргүзер мен. Бүгү чоннар Мээң үндүрген шииткелимни, оларны тудуп турар холумну көрүп каар. 22Ол хүннүң соонда, израиль чон Мени Дээрги-Чаяакчы, боттарының Бурганы деп билип аар+. 23А өске чоннар израиль чон бодунуң кем-буруузу дээш, Меңээ шынчы эвес болганы дээш бодунуң черинден өскээр көжүрткенин билип аар+. Ынчангаш Мен чонумнуң хайы-биле оон өскээр көрнүп, дайзыннар холунга хүлээдип берген мен – олар шупту хылышка шаштырып өлүрткен. 24Мен оларны арыг эвези дээш база кемниг херектери дээш ынчаар аажылап, олардан өскээр көрнү берген мен».

25Ынчангаш Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Мен ам Иаковтуң салгалынга эки чолду эгидип[*], бүгү израильчилерге өршээл көргүзер мен+, Бодумнуң ыдыктыг адымны камгалаар мен+. 26Кажан боттарының черинге айыыл чок чурттап эгелеп, оларны кым-даа коргудуп-дүвүретпес апарганда+, олар боттарының бак атка киргенин база Меңээ өскерликчи чорук кылганын уттуптуп шыдаар[*]. 27Оларны өске чоннар аразындан дедир чандырып, дайзыннарының чурттарындан чыып эккелгеш, оларны дамчыштыр хөй чоннарның мурнунга Мен Бодумнуң ыдыктыымны көргүзер мен+. 28Мен оларны өске чоннарже туттуруушкунче чорудупкан-даа болзумза, ол черлерге оларның чаңгызын-даа арттырбайн база катап боттарының черинге чыып эккээримге, олар Мени Дээрги-Чаяакчы, боттарының Бурганы деп билип аар. 29Мен Бодумнуң Сүлдем-биле израиль чонну бүргээш+, олардан ам кажан-даа өскээр көрүнмес мен». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

40

Бурганның чаа өргээзи

(3 Хаан. 6:1-38; 2 Чыл. 3:1-17)

40^1Туттуруушкунга таварышканывыстың чээрби бешки чылының эгезинде, бир айның онда, найысылалывысты үреп бусканындан бээр+ он дөрт чыл эрткенде – ол хүн Дээрги-Чаяакчының холу мени катап база башкарып эгелээш+, Иерусалимче аппарган. 2Бурган Бодунуң чоруткан көстүүшкүннеринге+ мени израиль черже аппаргаш, дыка бедик даг кырынга тургузуп каан+. Дагның мурнуу чүкче көрүнген талазында хоорай-даа ышкаш тудуглар көстүп турган. 3Бурган мени ынаар эккелди. Көөрүмге, хүлер дег кылаңнааш+ кижи тур. Ол кижи хемчээшкин кылыр лён хендир+ биле хемчээр мерге тудуп алган+, хаалга чанында турду. 4Ол кижи меңээ: «Кижи амытан, карааң-биле көрүп, кулааң-биле дыңна. Сеңээ көргүзер бүгү чүвемче кичээнгейден сал+, чүге дээрге сени бээр ол дээш эккелген болгай. Көрген бүгү чүвеңни израиль чонга чугаалап бээр сен» – дээн.

Даштыкы хананың чөөн талазында хаалга

5Бурганның өргээзин долгандыр туткан хана көрүп кагдым+. Демги кижиниң холунда хемчээр даянгыыштың узуну алды кыры дурту болду. (Мында анаа кыры дуртунга дөрт илиг немеп каан хемчээлди – узун кыры дуртун ажыглап турар.)[*] Ол кижи хананы хемчээрге, чоону бир хемчээр даянгыыш дурту, а бедии база бир даянгыыш дурту болган.

6Оон демги кижи чөөн чүкче көрүнген хаалгаже баргаш+, тепкииштерлиг чадалап ынаар үнгеш, ооң бир талазында эргинни хемчээрге, дооразы бир даянгыыш дурту, а өске талазында эргинниң дооразын хемчээрге, база бир даянгыыш дурту болган. 7Хаалганың өдүүнүң иштинде таңныылдар өрээлдерин хемчээрге, кайызының-даа узуну бир даянгыыш дурту, дооразы база бир даянгыыш дурту; а өрээлдер аразы беш кыры дурту болган. 8Хаалганың серилиг чери өргээже көрүнген турган. Ону хемчээрге, дооразы бир даянгыыш дурту болган. 9Хаалганың серилиг черин хемчээрге, ниити дооразы сес кыры дурту. (Ооң чаактарының чоону ийи кыры дурту болган). Ол серилиг чер Бурганның өргээзинче көрүнген турган.

10Чөөн чүкче көрүнген хаалганың өдүүнүң бир талазында үш, өске талазында база үш таңныылдар өрээли турган; олар шуптузу чаңгыс хемчээлдиг болгаш оларның бир-даа, өске-даа талазында чаактары база дөмей хемчээлдиг болган. 11Хаалганың кирер черин хемчээрге, дооразы он кыры дурту, а узуну он үш кыры дурту болган. 12Таңныылдар өрээлдериниң кайызының-даа мурнунда бедии бир кыры дурту моондак ханажыгаш турган. А өрээлдерниң боттарын кайы-даа талазындан хемчээрге, алды кыры дурту хемчээлдиг болган. 13Бир талада өрээлдиң дээвииринден өске талада өрээлдиң дээвииринге чедир хаалганың дооразын хемчээрге, чээрби беш кыры дурту болган. Бир өрээлдиң эжии өске өрээлдиң эжииниң дужунга турган. 14Хаалганың чаактарын хемчээрге, алдан кыры дурту болган. Шөлдүң бүгү талаларында хаалганың чаактары ындыг турган. 15Хаалгаже кирер черниң мурнуу талазындан эгелээш, серилиг черниң ындыы кыдыынга чедир хемчээл бежен кыры дурту болган. 16Таңныылдар өрээлдериниң даштыкы ханазында, оларның аразында ханаларда болгаш серилиг черниң бодунуң бүгү талаларында хана-каракталчак соңгалар турган+. Хаалганың чаактарында пальма ыяш дүрзүлери оюп, каастап каан болган+.

Өргээниң даштыкы шөлү

17Хемчээкчи кижи мени өргээниң даштыкы шөлүнче эккелди. Шөлдү долгандыр даш бедиктээш база ооң кырында турар үжен өрээл бар болду+. 18Бедиктээш бүгү хаалгаларга чыпшыр турар, ооң дооразы хаалга бүрүзүнүң узуну-биле деңнежир болду. Ол дээрге адаккы бедиктээш-тир. 19Даштыкы хаалга биле иштики хаалга аразын хемчээрге, чүс кыры дурту болган. Чөөн-даа, соңгу-даа талада хаалгалар аразы ындыг хемчээлдиг турган.

Соңгу, мурнуу чүкче көрүнген хаалгалар

20Ол кижи даштыкы шөлдүң соңгу чүкче көрүнген хаалгазының узунун болгаш дооразын хемчээди. 21Хаалганың өдүүнүң бир талазында үш, өске талазында – база үш таңныылдар өрээли турган, оларның чаактары болгаш серилиг чери баштайгы хаалганыы дег хемчээлдиг болган: узуну бежен кыры дурту, а дооразы чээрби беш кыры дурту. 22Ол хаалганың соңгалары, серилиг чери болгаш пальмалар дүрзүлери чөөн талада баштайгы хаалганыы дег болган. Ынаар чеди тепкииштиг чада үнген, а ооң серилиг чери иштики талазында турган. 23Соңгу талада хаалганың дужунда, чөөн талада хаалганың дужунда дег, иштики шөлче кирер хаалга турган. Даштыкы хаалга биле иштики хаалга аразын хемчээрге, чүс кыры дурту болган.

24Оон хемчээкчи кижи мени мурнуу талаже аппаарга, ынаар углай көрүнген хаалганы көрүп кагдым. Хаалганың чаактары биле серилиг черни хемчээрге, өске хаалгаларныы ышкаш хемчээлдиг болду. 25Хаалга-даа, серилиг чер-даа, өске хаалгаларда дег, долгандыр турар соңгаларлыг болду. Хаалганың узуну – бежен кыры дурту, а дооразы – чээрби беш кыры дурту. 26Ынаар үнер чада чеди тепкииштиг, а ооң серилиг чери иштики талазында турган. Хаалганың чаактарының кайы-даа талазын пальма дүрзүлери каастаан. 27Иштики шөлдүң мурнуу чүкче көрүнген талазында база хаалга бар чорду. Даштыкы хаалга биле иштики хаалга аразын хемчээрге, чүс кыры дурту болган.

Иштики хаалгалар

28Хемчээкчи кижи мени мурнуу талада хаалга дамчыштыр иштики шөлче киире берди+. Ону хемчээрге, өске хаалгалар ышкаш хемчээлдиг болган. 29Ооң таңныылдар турар өрээлдери, чаактары болгаш серилиг чери өске хаалгаларныы дег хемчээлдерлиг чорду. Хаалгада болгаш серилиг черде долгандыр соңгалар бар болду. Хаалганың узуну – бежен кыры дурту, а дооразы – чээрби беш кыры дурту. 30Иштики шөлдү долгандыр хаалгаларның серилиг черлериниң узуну – чээрби беш кыры дурту, а дооразы – беш кыры дурту. 31Ол хаалганың серилиг чери даштыкы шөлче көрнүп турган. Хаалганың чаактарын пальмалар дүрзүлери каастаан, хаалгаже үнер чада сес тепкииштиг болган.

32Демги кижи мени чөөн талада хаалга дамчыштыр иштики шөлче аппаргаш, ол хаалганы хемчээрге, өске хаалгалар ышкаш хемчээлдиг болган. 33Ооң таңныылдар турар өрээлдери, чаактары болгаш серилиг чери өске хаалгаларныы дег хемчээлдиг чорду. Хаалгада болгаш серилиг черде долгандыр соңгалар бар. Хаалганың узуну – бежен кыры дурту, а дооразы – чээрби беш кыры дурту. 34Ооң серилиг чери даштыкы шөлче көрнүп турду. Чаактарны кайы-даа талазындан пальмалар дүрзүлери каастаан, хаалгаже үнер чада сес тепкииштиг болган.

35Оон ол кижи мени соңгу чүкче көрүнген иштики хаалгаже аппаргаш, ону хемчээрге, өске хаалгалар ышкаш хемчээлдиг болду. 36Ооң таңныылдар турар өрээлдери, чаактары, серилиг чери болгаш долгандыр турар соңгалары база ындыг болду. Хаалганың узуну – бежен кыры дурту, а дооразы – чээрби беш кыры дурту. 37Ооң серилиг чери[*] даштыкы шөлче көрнүп турган. Чаактарны кайы-даа талазындан пальмалар дүрзүлери каастаан, хаалгаже үнер чада сес тепкииштиг болган.

Өргүл белеткээр өрээлдер

38Иштики хаалганың серилиг черинде кирер эжиктиг, бүрүн өрттедир өргүлдер чуур өрээл бар болду+. 39Хаалганың серилиг чериниң ийи талазында ийи-ийи ширээ бар, аңаа бүрүн өрттедир өргүл, бачыт дээш өргүл болгаш кем-буруу дээш өргүл малдары дөгерер турган чүве-дир+. 40Соңгу чүкче көрүнген хаалгаже кирер чер чанында, ооң даштыкы ийи кыдыында, бир талазында ийи ширээ, серилиг чер чанында өске талазында база ийи ширээ турар чорду. 41Ынчалдыр хаалганың бир талазында дөрт, өске талазында база дөрт – өргүл малы дөгерер шупту сес ширээ бар болду. 42Чонуп каапкан даштардан кылган, узуну бүдүн чартык, дооразы бүдүн чартык, а бедии бир кыры дурту, бүрүн өрттедир өргүл малдары белеткээр дөрт ширээ база бар чорду. Ынаар бүрүн өрттедир болгаш өске-даа өргүл малдары дөгерер чепсек салып турган. 43Өргээни долгандыр турар ханаларда бир карыш дурттуг, ийи баштыг илбектер кадап каан болду, а ширээлерге өргүл эъди салып турган.

Бурганның бараалгакчыларының өрээлдери

44Иштики хаалга артында, иштики шөлде ыраажылар өрээлдери турган+: бирээзи соңгу хаалга чанында, чөөн[*] чүкче көрнүп турар, а өскези мурнуу хаалга чанында, соңгу чүкче көрнүп турар. 45Хемчээкчи кижи меңээ: «Мурнуу чүкче көрүнген өрээл Бурганның өргээзинде бараан болуп турар Ооң бараалгакчыларынга хамааржыр. 46А соңгу чүкче көрүнген өрээл өргүл салыр бедигээш чанында бараан болуп турар бараалгакчыларга хамааржыр. Ол бараалгакчылар дээрге Садоктуң+ салгалы-дыр; Левийниң салгалындан чүгле оларга Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп, Олче чоокшулаарын чөпшээрээн» – дээн. 47Ол кижи дөрбелчин шөлдү хемчээрге, узуну чүс кыры дурту, а дооразы база чүс кыры дурту болган+. Бурганның өргээзиниң мурнунда өргүл салыр бедигээш турган.

Бурганның өргээзиниң кол тудуу

48Хемчээкчи кижи мени Бурганның өргээзиниң серилиг черинче эккелди. Ооң эжииниң чаактарын хемчээрге, кайызының-даа дооразы беш кыры дурту болган. Хаалганың дооразы кайы-даа талазындан үш кыры дурту болган. 49Серилиг черниң узуну чээрби кыры дурту+, а дооразы он бир кыры дурту[*]; ынаар үнер чада он тепкииштиг[*]; ооң эжииниң чаактарының кайы-даа талазында адагаштар бар болду.

41

41^1Оон хемчээкчи кижи мени Бурганның өргээзиниң ыдыктыг өрээлинче эккелди. Ынаар кирер эжиктиң чаактарын хемчээрге, кайызының-даа дооразы алды кыры дурту болган. (Ужуражылга майгынының хемчээли ындыг турган.) 2Эжиктиң дооразы – он кыры дурту, а кайы-даа талазында кыдыкы ханаларның дооразы – беш кыры дурту. Ыдыктыг өрээлди хемчээрге, узуну дөртен кыры дурту, а дооразы чээрби кыры дурту болган+. 3Оон демги кижи эң ыдыктыг өрээлче киргеш, эжиктиң чаактарын хемчээрге, кайызының-даа дооразы ийи кыры дурту болган. Эжиктиң узуну – алды кыры дурту, а дооразы – чеди кыры дурту. 4Эң ыдыктыг өрээлди хемчээрге, узуну чээрби кыры дурту, дооразы база чээрби кыры дурту болган+. Өргээже кирер черге чедир ооң дооразы шак ындыг турган. Оон ол кижи меңээ: «Бо дээрге аажок ыдыктыг чер-дир» – диди.

5Бурганның өргээзиниң ханазының чоонун хемчээрге, алды кыры дурту болган. Өргээни долгандыр даштыкы тудуг турду+, өргээниң кайы-даа талазында ооң дооразы дөрт кыры дурту болган. 6Даштыкы тудугда өрээлдер үш аңгы деңнелде туттунган, бир өрээл-ле өскезиниң кырында турар, бир деңнелде-ле үжен өрээл бар+. Өргээниң ханазын долгандыр өрээлдерниң чөленгииштери бар, ынчангаш кайы-даа өрээл өргээниң ханазынга чөленмейн турган+. 7Бурганның өргээзин долгандыр турар даштыкы тудугда өрээлдер дараазында деңнелге келгеш-ле, алгып турду. Даштыкы тудугну өрү үнүп турар каъттарлыг кылдыр туткан болгаш, өрээлдер, өрүлээн тудум, алгып турду. Адаккы каъттан, ортузундаазын дамчыштыр, үстүкү каътче чада көдүрлүп үнген болду.

8Өргээже көөрүмге, ону долгандыр бедиктээш турар болду. Ол бедиктээш даштыкы тудугда өрээлдерниң таваа болур, ооң бедии – алды кыры дурту. 9Тудугда өрээлдерниң даштыкы ханазының чоону – беш кыры дурту. Өргээниң бо тудуунда өрээлдер биле 10Бурганның бараалгакчызының өрээлдериниң аразында ажык девискээр турган. Ол ажык девискээр бүгү өргээни долгандыр турду, ооң дооразы чээрби кыры дурту болду. 11Даштыкы тудугда өрээлдерниң эжиктери ажык девискээрже углай, соңгу болгаш мурнуу талаже ажыттынып турду. Ажык девискээрниң долгандыр дооразы – беш кыры дурту.

12Өргээден барыын талада аңгы шөлде өске тудуг турду. Ол тудугнуң дооразы – чеден кыры дурту, ооң ханазының долгандыр чоону – беш кыры дурту, а узуну – тозан кыры дурту. 13Бурганның өргээзин хемчээрге, узуну чүс кыры дурту; ол аңгы шөлдүң, ында турар тудугнуң болгаш тудугнуң ханаларының ниити узуну база чүс кыры дурту болган+. 14Өргээниң чөөн талазында ажык шөлдүң дооразы – база чүс кыры дурту. 15Бурганның өргээзиниң артында аңгы шөлде турар тудугнуң узунун ооң ийи талазында өдүглери-биле кады хемчээрге, чүс кыры дурту болду.

Ыдыктыг өрээл, эң ыдыктыг өрээл болгаш ажык шөлче көрүнген серилиг чер, 16а оон ыңай ол үш черни долгандыр турар эргиннер, хана-каракталчак соңгалар+ болгаш өдүглерни шуптузун ыяш-биле шап каан болду. Шала биле хананы соңгаларга чедир, ол ышкаш соңгаларны ыяш-биле шап каан болду. 17Бурганның өргээзиниң ханаларын иштинден база даштындан, эжиктиң кырындан эгелээш, эң ыдыктыг өрээлге чедир долгандыр ыяш-биле шап, оюп хээлээн каасталгалар-биле шып каан: 18ол дээрге херувимнер болгаш пальмалар дүрзүлери болду+. Бир пальма-ла ийи херувим аразында турду, а херувим бүрүзү-ле ийи арынныг болду. 19Херувимниң кижинии дег арны пальмаже бир таладан көрүнген, арзылаңныы дег арны – өске таладан көрүнген чорду+. Бүгү өргээни долгандыр ынчалдыр кылып каан – 20ооң ханаларында херувимнер биле пальмаларны шаладан эгелээш, эжик кырынга чедир оюп-сиилбип каан болду.

21-22Ыдыктыг өрээлдиң эжик кастыктары дөрбелчин болду. Эң ыдыктыг өрээлдиң мурнунда бир-ле чүве көзүлдү. Ооң хевири ыяштан кылган өргүл бедигээжи ышкаш болду, а бедии үш кыры дурту, узуну ийи кыры дурту. Ооң азыглары, таваа болгаш ханаларын ыяштан кылган болду. Хемчээкчи кижи меңээ: «Дээрги-Чаяакчының мурнунда турар ширээ бо-дур» – диди+. 23Ыдыктыг өрээл-даа, эң ыдыктыг өрээл-даа ийи каът эжиктиг болду. 24Эжик бүрүзү ийи хаалгалыг – эжик бүрүзүнде шүнчүктерде аскан ийи хаалга бар чорду+. 25Ыдыктыг өрээлдиң эжиктеринде, ханаларда дег, херувимнер биле пальмалар дүрзүлери оюп-сиилбип каан болду, а серилиг черниң даштында ыяш бедиктээш[*] турду+. 26Серилиг черниң кыдыкы ханаларында хана-каракталчак соңгалар турган+, ханаларның кайызында-даа пальмалар оюп сиилбээн болду. Ындыг пальмалар өргээниң даштыкы тудуунда болгаш бедиктээштерде* база турду.

42

Бурганның бараалгакчыларының кол өрээлдери

42^1Ооң соонда хемчээкчи кижи мени даштыкы шөлдүң соңгу талазынче аппаргаш, иштики шөлде турар тудугнуң дужунда – ооң соңгу талазында турар өрээлдерже эккелди+. 2Эжии соңгу талаже көрүнген бажыңның узуну – чүс кыры дурту, а дооразы – бежен кыры дурту. 3Ол бажыңда үш аңгы деңнелде дужааштыр турар өрээлдер шөйүлген болду. Ооң бир талазында иштики шөлде дооразы чээрби кыры дурту ажык девискээр, а өске талазында даштыкы шөлде даш бедиктээш бар чорду. 4Өрээлдерниң мурнунда дооразы – он кыры дурту, узуну – чүс кыры дурту[*] ишкээр эртер өдүг турду. Оларның эжиктери соңгу чүкче көрүнген болду. 5Үстүкү өрээлдер тарлай берген, чүге дээрге оларның өдүглери бажыңның адаккы болгаш ортаакы каъттарда өрээлдеринден хөй чер ээлеп турар. 6Бажың үш каът, ынчалза-даа ол даштыкы шөл ышкаш адагаштарлыг эвес болду, ынчангаш чер кырындан эгелээш, өрээлдер тарлап турар. Үстүкү каътта өрээлдерни ортаакы каътта өрээлдерден, а ортаакы каътта өрээлдерни – адаккы каътта өрээлдерден тар кылдыр кылып каан. 7А даштыкы хана ол өрээлдерге база даштыкы шөлге чергелешкек бооп, өрээлдерниң мурнун дургаар бежен кыры дурту шөйүлген. 8Даштыкы шөлче көрүнген ол өрээлдерниң ниити узуну бежен кыры дурту, а ыдыктыг черже көрүнген өрээлдерниң ниити узуну чүс кыры дурту болган. 9Адаккы өрээлдерже оларның чөөн талазында турар даштыкы шөл дамчыштыр эрте берип болур кылып каан.

10Өргээни долгандыр турар хананың чөөн[*] чүкче көрүнген талазында – иштики шөлдүң, ында тудугнуң мурнуу талазында база шак ындыг өрээлдер бар болду. 11Оларның мурнунда база өдүг бар. Олар соңгу талада өрээлдер ышкаш болган: узуну, дооразы, үнер черлери болгаш хемчээлдери база ол өрээлдернии дег. Соңгу талада өрээлдерниң эжиктеринге 12мурнуу талада өрээлдерниң эжиктери дөмей болду. Ол өрээлдерже эртер өдүгже кирер чер хананы дургаар турган, ынаар чөөн таладан кирер болду.

13Хемчээкчи кижи меңээ: «Иштики шөлдүң соңгу база мурнуу талазында турар бо өрээлдер дээрге ыдыктыг өрээлдер-дир. Дээрги-Чаяакчыже чоокшулап турар Ооң бараалгакчылары ол өрээлдерге аажок ыдыктыг өргүлдерни чиир; олар ынаар аажок ыдыктыг өргүлдер – далган-тараа өргүлдерин, бачыт дээш база кем-буруу дээш өргүлдерни эккеп салыр+, чүге дээрге ол чер ыдыктыг-дыр. 14Бурганның бараалгакчылары ыдыктыг черже кирип келген болза, бараан болурда кедер хептерин уштуп, арттырып кагбаан шаанда, даштыкы шөлче үнмес болзун, чүге дээрге ол хептер ыдыктыг-дыр+. Олар чон мурнунче үнер бетинде, өске хептер кедип аар ужурлуг» – дээн.

Бурганның өргээзиниң девискээриниң ниити хемчээли

15Хемчээкчи кижи Бурганның өргээзиниң иштики девискээрин хемчээп дооскаш, мени чөөн талада хаалга дамчыштыр дашкаар үндүре бергеш, өргээни долгандыр хемчээп эгеледи. 16Чөөн таланы даянгыыш-биле хемчээрге, узуну 500 даянгыыш[*] дурту болган. 17Соңгу таланы ол-ла даянгыыжы-биле хемчээрге, база 500 даянгыыш дурту болган. 18Мурнуу таланы хемчээрге, база 500 даянгыыш дурту болган. 19Оон барыын талаже эггеш, ону даянгыыжы-биле хемчээрге, база 500 даянгыыш дурту болган. 20Демги кижи өргээни шак ынчаар бүгү дөрт таладан хемчээп кагды. Өргээни долгандыр хана турган, ооң узуну – 500 даянгыыш дурту, а дооразы – база 500 даянгыыш дурту. Ол хана ыдыктыг черни ыдыктыг эвес черден аңгылап турган+.

43

Бурганның өндүр чырыының өргээзинче эглип келгени

43^1Хемчээкчи кижи мени чөөн талада хаалгага эккелди+. 2Көөрүмге, Израильдиң Бурганының өндүр чырыы чөөн чүктен кел чытты+. Ооң үнү шапкын агым сугнуң коолааны дег болду+, Ооң өндүр чырыы чер кырын херелдендир чырыдыпты+. 3Шак ол көстүүшкүн, мээң ооң мурнунда, кажан Ол[*] хоорайны чок кылып каар дээш кээп турда, көргеним дег база Кевар хем чанынга+ көргеним дег көстүүшкүн болган. Мен хаваамны черге дегзи доңгая кээп дүштүм+. 4Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы чөөн чүкче көрүнген хаалга таварып, Бурганның өргээзинче кире берди.

5Бурганның Сүлдези мени көдүргеш+, өргээзиниң иштики шөлүнче аппарды+. Көөрүмге, Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы өргээни бүргей апты. 6Демги кижи мээң чанымга турган. Бурганның өргээзиниң иштинден меңээ чүве чугаалаан үннү дыңнап кагдым. 7Ол үн мынча дээн: «Кижи амытан, бо дээрге Мээң дүжүлгем турар чер-дир, Мээң бут салыр черим-дир+. Мен маңаа израильчилер-биле кады кезээ мөңгеде чурттаар мен. Израиль чон Мээң ыдыктыг адымны моон соңгаар бужартатпас+ – олар боттары-даа, оларның хааннары-даа самыыраашкыны-биле база хааннары өлүп каарга, оларның мөчү-сөөгү-биле[*] Мээң адымны бужартатпас. 8Олар боттарының ордузунуң эргинин Мээң эргиним чанынга, боттарының эжииниң кастыктарын Мээң эжиимниң кастыктарының чанынга, аравыста чүгле хана турар кылдыр тургузуп алган, Мээң ыдыктыг адымны чүдек-бужар херектери-биле бужартадып каан. Ынчангаш Мен килеңим кыптыгып, оларны чок кылып каан мен. 9Ам олар Менден боттарының самыыраашкынын база хааннарының мөчү-сөөгүн чайлатсыннар. Ынчан Мен оларның аразынга кезээ мөңгеде чурттаар мен.

10Кижи амытан, Бурганның өргээзиниң дугайында израиль чонга тодарадып чугаалап бер, олар боттарының кем-буруулуг херектеринден ыядып човазыннар база өргээни хемчээзиннер+. 11Бир эвес олар бүгү үүлгедиглеринден ыядып човаар болза, өргээниң хевирин болгаш турар чурумун, үнер-кирер черлерин, ооң бүгү тургузуун болгаш бүгү дүрүм, хоойлуларын оларга тайылбырлап көргүс. Ол бүгүнү оларның мурнунга бижип каг – олар өргээниң тургузуун билип алгаш, дүрүмнерин күүсетсиннер.

12Бурганның өргээзиниң дугайында хоойлу бо-дур: өргээ турар даг бажын долгандыр бүгү девискээр аажок ыдыктыг болур. Бурганның өргээзиниң дугайында хоойлу ол-дур».

Өргүл салыр бедигээш

13«Өргүл салыр бедигээштиң кыры дурту-биле үндүрген хемчээли бо-дур+. (Мында анаа кыры дуртунга дөрт илиг немеп каан хемчээлди – узун кыры дуртун ажыглап турар.)[*] Бедигээштиң таваан долгандыр коошпа турар. Коошпаның узуну-даа, дооразы-даа бедигээштиң тавааның узуну, дооразындан бир кыры дурту улуг; а коошпаның ханызы бир сөөм. Бедигээштиң бедии бо-дур: 14чер кырындан адаккы каъттың кырынга чедир бедии – ийи кыры дурту; адаккы каът ортаакы каъттан бүгү талаларда бир кыры дурту калбак. Адаккы каъттың кырындан ортаакы каъттың кырынга чедир бедии – дөрт кыры дурту; ортаакы каът үстүкү каъттан бүгү талаларда бир кыры дурту калбак. 15Үстүкү каът дээрге бедигээштиң одаа-дыр. Ооң бедии дөрт кыры дурту; оортан дөрт мыйыс өрү көдүрүлген+. 16Бедигээштиң одаа дөрбелчин: узуну-даа, дооразы-даа он ийи кыры дурту. 17Ортаакы каът база дөрбелчин: узуну-даа, дооразы-даа он дөрт кыры дурту. Ону долганган коошпаның бедии чартык кыры дурту; коошпа бедигээштиң таваандан бүгү талаларда бир кыры дурту калбак. Бедигээшче көдүрлүр тепкииштер чөөн талада турар+».

18Бурган меңээ мынча дээн: «Кижи амытан, Дээрги-Бурган-Чаяакчыны дыңна: кажан өргүл салыр бедигээшти тудуп каарга, аңаа бүрүн өрттедир өргүлдер салырының база ынаар хан төгериниң дүрүмнери бо-дур+. 19Садоктан укталган+, Менче чоокшулап болур эргелиг левит-бараалгакчыларымга бачыт дээш өргүл кылдыр бугажыктан беривит+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 20Ооң ханын узуп алгаш, бедигээштиң дөрт мыйызын, ортаакы каъдының дөрт азыын болгаш долгандыр турар черни чаап каг+ – ооң-биле бедигээшти бачыттан арыглап каар сен. 21Бачыт дээш өргүлдүң бугажыын алгаш, ыдыктыг черниң даштынга, Бурганның өргээзиниң девискээринде доктаадып каан черге өрттедиптер сен+.

22Даартазында хүндүс бачыт дээш өргүл кылдыр четпес-дудуу эвес дүктүгүр хунадан эккеп салыр сен; өргүл бедигээжин, бугажыктың ханы-биле арыглааны дег, арыглап каапсын. 23Ону арыглап алгаш, кодан малдан четпес-дудуу эвес малды – бугажык биле кошкарны эккел. 24Оларны Дээрги-Чаяакчының мурнунга тургузуп каг. Бурганның бараалгакчылары оларже дустан чашкаш+, Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүл кылдыр салзын.

25Чеди хүн дургузунда+ бачыт дээш өргүл кылдыр дүктүгүр хунадан эккеп салыр сен; кодан малдан четпес-дудуу эвес малды – бир бугажык биле бир кошкарны хүннүң-не эккеп салзын. 26Өргүл бедигээжин Бурганның бараалгакчылары чеди хүн дургузунда арыглап, ыдыктазын, ооң соонда ону ажыглап болур апаар. 27Чеди хүн эрте бээрге, сески хүнден эгелеп база оон-даа ыңай Бурганның бараалгакчылары өргүл бедигээжинге силерниң бүрүн өрттедир болгаш эп-найырал өргүлдериңерни салып эгелээр+. Ынчан силер Мээң сеткилимге тааржыр апаар силер». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

44

Ыдыктыг черже киирери

44^1Оон мээң үдекчим мени ыдыктыг черниң чөөн талада даштыкы хаалгазынче дедир эккелди. Хаалга хааглыг болду. 2Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Бо хаалга хааглыг артар, ону ажытпас, олап кым-даа кирбес. Ону таварып, Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчы кирген болгаш, ол хаалга хааглыг артар. 3Чүгле чоннуң чагырыкчызы Дээрги-Чаяакчының мурнунга чемненири-биле хаалга иштинге оруп аар. Чагырыкчы хаалганың серилиг черин дамчыштыр киргеш, база олап үне бээр» – дээн.

4Ооң соонда демги кижи мени соңгу талада хаалга дамчыштыр Бурганның өргээзиниң мурнунче үндүре берди. Көөрүмге, Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы Ооң өргээзин бүргепкен болду. Мен ынчан хаваам черге дегзи доңгая кээп дүштүм+. 5Дээрги-Чаяакчы меңээ мынча дээн: «Кижи амытан, карааң-биле көрүп, кулааң-биле дыңнап турар бүгү чүвеңче кичээнгейден сал+. Мен сеңээ Дээрги-Чаяакчының өргээзиниң бүгү дүрүм, хоойлуларының дугайында чугаалап тур мен. Өргээже кирер черже болгаш ыдыктыг черден үнер черлерниң шуптузунче эң шыңгыы кичээнгейден сал.

6Үймээнчи израиль чонга Дээрги-Бурган-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: израильчилер, бүгү-ле чүдек-бужар чүүлдер кылыры ам черле болзун!+
7Сеткил-чүрээ-даа Меңээ бердинмээн, мага-боду-даа кыртыжап демдектетпээн даштыкы улусту ыдыктыг черже киириптериңерге, олар Мээң өргээмни бужартадып каан-дыр+. Силер Мээң аъш-чемимни+ – үс-чаг биле ханны Меңээ эккеп бергеш, Мээң-биле чарганыңар керээни боттарыңарның бүгү чүдек-бужар чүүлдериңер-биле үрээн-дир силер. 8Мээң ыдыктыг чүүлдеримни кадарар хүлээлгеңерни күүсетпейн, Мээң ыдыктыг черимге ону күүседир кылдыр боттарыңар орнуңарга даштыкы улусту томуйлап каан-дыр силер».

9Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Сеткил-чүрээ-даа Меңээ бердинмээн, мага-боду-даа кыртыжап демдектетпээн даштыкы кижи бүрүзү, израиль чоннуң аразында чурттап чоруур-даа болза, Мээң ыдыктыг черимче кирбес ужурлуг. 10А Израиль Менден аза бээрге, Мени каапкаш барган, дүрзү-бурганнарынга мөгейип эгелээн левиттер боттарының кем-буруузун чүктээр. 11Олар Мээң ыдыктыг черимге бараан болуп, өргээмниң хаалгаларын таңныылдап, ында бараан болуушкуннарга киржип болур. Олар чонга бүрүн өрттедир болгаш өске-даа өргүлдер малдары дөгерип, улуска бараан болурлар. 12Ынчалза-даа левиттер чон-биле кады дүрзү-бурганнарга мөгееринге киржип, израильчилерни бачытче дуурайлап киирген боорга, олар боттарының кем-буруузун чүктээр деп даңгыраглаан мен – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 13Олар ам Менче, Бурганның бараалгакчылары бооп, чоокшулап шыдавас. Олар Мээң бүгү ыдыктыг чүүлдеримче, аажок ыдыктыг өргүлдеримче чагдап шыдавас. Олар үүлгеткен чүдек-бужар чүүлдери дээш, боттарының бак адын чүктээр. 14Мен оларга чүгле Бурганның өргээзинче сагыш салырын, аңаа хүн бүрүнүң ажылын кылырын дагзып тур мен».

Бурганның бараалгакчыларынга дүрүмнер

15«Садоктан укталган+ левит-бараалгакчылар, кажан израильчилер Менден аза бээрге, ыдыктыг черимге бараан болуушкунну шынчы күүседип келген. Олар бараан болуру-биле Менче чоокшулап болурлар; үс-чаг биле хан өргүп, Мээң мурнумга турарлар – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 16Чүгле олар Мээң ыдыктыг өргээмче кирип, Меңээ бараан болуру-биле база ажыл-албанын кылыры-биле Мээң ширээмче+ чоокшулаарлар.

17Ыдыктыг черниң иштики шөлүнче кирер хаалгага чедип келгеш, Мээң бараалгакчыларым лён хептен кедип алзыннар. Иштики хаалганың база Бурганның өргээзиниң иштинге бараан болуп тура, олар дүктен кылган хеп кетпезин. 18Олар бажынга лёндан кылган тускай бөрттер кетсин, а иштики чүвүрлери база лёндан болзун+. Дериттирер хеп кетпезин. 19Олар өргээмниң даштыкы шөлүнче, ында турар чонче үнерде, бараан болуп кедер хевин уштуп, ыдыктыг өрээлдерге арттырып кагзын, боттарының ыдыктыын хевин дамчыштыр чонче таратпас дээш, өске хептен кедип алзын+.

20Бажын чүлүвес, бажының дүгүн узадыр өстүрбес ужурлуг; бажының дүгүн таартып турзун+. 21Бурганның бараалгакчылары иштики шөлче баар деп тургаш, арага ишпес ужурлуг+. 22Олар дулгуяк-даа, ашаандан чарылган-даа херээжен кижини кадай кылдыр албазын. Чүгле израиль чондан үнген арыг кыстарны база өске бараалгакчының дулгуяан кадай кылдыр ап болур+. 23Олар Мээң чонумга ыдыктыг чүүлдү ыдыктыг эвезинден, арыг чүүлдү арыг эвезинден канчаар ылгаарын көргүссүн+.

24Бараалгакчылар чаргы-чаалылыг херектерге шииткекчи болуп, улусту Мээң дүрүмнерим ёзугаар шиитсин+. Олар Меңээ тураскааткан бүгү байырлалдар дугайында хоойлу, доктаалдарымны күүсетсин; Меңээ тураскааткан амыр-дыш хүннерин ыдыктыг деп көрзүн.

25Бурганның бараалгакчыларының кайызы-даа, арыг эвес апарбас дээш, өлүг кижиже чоокшулавас ужурлуг. Чүгле ачазы азы авазы, оглу азы уруу, акы-дуңмазы азы кижиге барып көрбээн угба-дуңмазы чок апарган болза, оларның мөчү-сөөгүнче чоокшулап, арыг эвес апарып болур+. 26А бужартаан соонда, арыгланып алгаш, ол бараалгакчы ам-даа чеди хонук дургузунда манаар ужурлуг+. 27Оон ол бараалгакчы ыдыктыг черге бараан болуру-биле иштики шөлче кире бээр хүнүнде бачыт дээш өргүлдү эккеп салзын+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. –

28Бурганның бараалгакчыларынга хамаарыштыр алырга, оларның өнчүзү – Мен-дир мен. Израильге оларга хувааглыг чер бербеңер: оларның ээлээр үлүү – Мен-дир мен+. 29Олар далган-тараа өргүлүнден, бачыт дээш өргүлден болгаш кем-буруу дээш өргүлден чемненир. Израильде Дээрги-Чаяакчыга кезээ мөңгеде тураскааткан бүгү чүве оларга хамааржыр+. 30Бүгү дүжүдүңерниң башкылыы база бүгү өргүлдериңерниң эң экизи Бурганның бараалгакчыларыныы болур+. Оларга дээрбелээн баштайгы далган-тарааны бериңер+, ынчан силерниң бажыңыңарга ачы-буян доктаар+. 31Бурганның бараалгакчылары бодунуң өлүмү-биле өлген азы араатан аңга үзерлеткен кушту-даа, дириг амытанны-даа чивес ужурлуг+».

45

Ыдыктыг тускай девискээр

45^1«Чер-чуртту хуваап тура+, Дээрги-Чаяакчыга ыдыктыг тускай девискээрден аңгылап бериңер. Ооң узуну 25 000 кыры дурту, дооразы 10 000[*] кыры дурту. Бүгү ол чер ыдыктыг болур. 2-3Ыдыктыг девискээрге узуну 25 000 кыры дурту, дооразы 10 000 кыры дурту черден хемчээп каг+. Аңаа Бурганның өргээзи – эң ыдыктыг чер турар. Бурганның өргээзи ыдыктыг девискээрге узуну болгаш дооразы 500 кыры дурту дөрбелчин чер ээлээр, а өргээни долгандыр дооразы 50 кыры дурту ажык чер турар. 4Шак ол ыдыктыг кезек чер Бурганның бараалгакчыларынга, Дээрги-Чаяакчыже чоокшулап, Ооң өргээзинде бараан болуушкун кылып турар улуска хамааржыр+. Ол девискээрге Бурганның өргээзинден аңгыда, бараалгакчыларның бажыңнары база турар. 5Узуну 25 000 кыры дурту, дооразы 10 000 кыры дурту өске кезек чер Бурганның өргээзинде ажылдап турар левиттерге хамааржыр+ – оларның ээлеп чурттаар чери ол болур, оларның чурттаар хоорайлары аңаа турар[*].

6Ыдыктыг девискээрниң чанынга узуну 25 000 кыры дурту, дооразы 5000 кыры дурту кезек черни ээлээр кылдыр хоорайга аңгылап бээр силер. Ол хоорай бүгү израиль чонга хамааржыр+.

7Ыдыктыг девискээр база хоорайга хамааржыр чер-биле ийи талазындан кызыгаарлашкак кезек черни чоннуң чагырыкчызы ээлеп аар+. Ол кезек чер барыын талазындан барыын чүкче, чөөн талазындан чөөн чүкче шөйлүр; ооң узуну Израильдиң бир аймааның хувааглыг чериниң узуну-биле деңнежир. 8Ол дээрге Израильде чагырыкчының ээлээн чери-дир. Чагырыкчылар ам Мээң чонумну кызагдавазын, черни израиль чоннуң аймактарынга арттырып берип турзун».

9Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Израильдиң чагырыкчылары, ам болзун!+ Каржы чорук биле кызагдалды болдурбаңар, шынныг шииткел биле чөптүг чоруктан кылыңар, Мээң чонумну хувааглыг черинден үндүр сывырарын соксадыңар+ – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. –

10Шын деңзилерден база кургаг төктүүчел, суук чүүлдерни шын хемчээр савалардан ажыглаңар+. 11Эфа биле бат – кургаг төктүүчел, суук чүүлдер хемчеглери – бир дөмей хемчээлдиг бооп, кайызы-даа бир хомерниң оннуң биринге деңнешсин. Хомер силерге саваның ишкириниң доктаадып каан хемчээ болзун. 12Бир шекел чээрби герага дең болзун+, а алдан шекел бир минага дең болзун[*].

Өргүлдер биле байырлалдар

13Силерниң Меңээ бээр ужурлуг өргүл-белээңер бо-дур. Бир хомер ишти кызыл-тастың-на алданның бир кезиин; бир хомер ишти арбайның-на алданның бир кезиин бериңер. 14Бир кор ишти олива үзүнүң-не чүстүң бир кезиин бериңер (бир кор бир хомерге деңнежир). 15Израильдиң суггаттыг одар-белчииринден ийи чүс өшкү-хойнуң-на бирээзин база. Ол бүгүнү далган-тараа өргүлдери, бүрүн өрттедир өргүлдер болгаш эп-найырал өргүлдери кылдыр, улусту арыглаары-биле эккеп салыр ужурлуг силер – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы медеглээн. – 16Черниң бүгү чурттакчылары ол өргүлдерни Израильдиң чагырыкчызынга бээр ужурлуг.

17А чагырыкчының хүлээлгези болза байырлал болгаш ай чаазының хүннеринде база амыр-дыш хүннеринде+ – израиль чоннуң доктааттынган бүгү байырлалдарының үезинде бүрүн өрттедир өргүлдер, далган-тараа өргүлдери салыры база арага өргүлү чажары болур. Чагырыкчы кижи бачыт дээш өргүлдү, далган-тараа өргүлүн, бүрүн өрттедир өргүлдү болгаш эп-найырал өргүлүн израиль чонну арыглаар кылдыр эккеп салзын».

18Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Бир айның бирээде кодан малдан четпес-дудуу эвес бугажыктан өргүп, ыдыктыг черни арыглап каг+. 19Бурганның бараалгакчызы бачыт дээш өргүл малының ханындан ап алгаш, Бурганның өргээзиниң эжик кастыктарын, өргүл салыр бедигээштиң ортаакы каъдының дөрт азыын болгаш иштики шөлдүң хаалгаларының кастыктарын чаап кагзын+. 20Айның чедиги хонуунда база ынчалдыр кылыңар. Ооң-биле Бурганның өргээзин улустуң частырыг кылып азы чүве билбези-биле бачыт үүлгеткенинден арыглап каар силер.

21Бир айның он дөртте Хосталыышкын байырлалын демдеглеңер, ынчан чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн быжырган далганнар чиир силер+. 22Ол хүн чагырыкчы боду дээш база чурттуң бүгү чону дээш, бугажыкты бачыт дээш өргүл кылдыр эккеп салзын. 23Байырлалдың чеди хонуунуң дургузунда чагырыкчы хүннүң-не Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүл кылдыр четпес-дудуу эвес чеди бугажык биле чеди кошкарны база бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунаны эккеп салзын+. 24Далган-тараа өргүлү кылдыр+ бир бугажык болгаш кошкар-биле кады бир эфа ишти далган-тарааны эккеп салзын; бир эфа ишти-ле далган-тараа-биле кады бир гин ишти олива үзүн эккеп салзын.

25Чеди айның он беште эгелээр байырлал үезинде+ чагырыкчы чеди хонук дургузунда база ындыг өргүлдерни эккеп салзын: ол хире бачыт дээш өргүлдү, ол хире бүрүн өрттедир өргүлдү, ол хире далган-тараа өргүлүн болгаш ол хире олива үзүн эккеп салзын».

46

46^1Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Чөөн чүкче көрүнген иштики хаалганы алды ажыл хүнүнде хаап каан турар ужурлуг, а амыр-дыш хүнүнде база ай чаазының хүнүнде ону ажыдып каан турзун. 2Чоннуң чагырыкчызы ол хаалганың серилиг черинче даштыыртан киргеш+, хаалганың кастыының чанынга доктаап турупсун. Бурганның бараалгакчылары ооң бүрүн өрттедир өргүлүн болгаш эп-найырал өргүлүн салыр ужурлуг, оон чагырыкчы хаалганың эргининге Дээрги-Чаяакчыга мөгейгеш, үне бээр, а хаалга кежээге чедир ажык артар. 3А чурттуң чону амыр-дыш хүннеринде болгаш ай чаазының хүннеринде хаалгаже кирер чер мурнунга Дээрги-Чаяакчыга мөгеер. 4Амыр-дыш хүнүнде чагырыкчының Дээрги-Чаяакчыга салыр бүрүн өрттедир өргүлү четпес-дудуу эвес алды хураган болгаш четпес-дудуу эвес кошкар болур ужурлуг+. 5Кошкар-биле кады бир эфа ишти далган-тараа өргүлүн; хураганнар-биле кады ооң холу чеже далган-тарааны бээр-дир, ынчаны салзын, а бир эфа ишти далган-тараа-биле кады бир гин ишти олива үзүн салзын. 6Ай чаазында чагырыкчы кижи бир бугажык, алды хураган болгаш бир кошкарны – шупту четпес-дудуу эвес малды эккеп салзын+. 7Бугажык болгаш кошкар-биле кады бир-бир эфа ишти далган-тараа өргүлүн; хураганнар-биле кады ооң холу чежени бээр-дир, ынчаны салзын, а бир эфа ишти далган-тараа өргүлү-биле кады бир гин ишти олива үзүн салзын.

8Өргээже кээп тура, чагырыкчы хаалганың серилиг черинче киргеш, база олап үнер ужурлуг. 9Кажан чурттуң чону доктаадып каан байырлалдарда Дээрги-Чаяакчыга мөгейип кээп турда+, өргээже соңгу талада хаалга дамчыштыр мөгейип кирген улус мурнуу талада хаалга дамчыштыр үнзүн, а мурнуу талада хаалга дамчыштыр кирген улус соңгу талада хаалга дамчыштыр үнзүн. Кым-даа кирген хаалгазын дамчыштыр дедир чанмазын, бүгү улус дужаашкак хаалга дамчыштыр өргээден үнзүн. 10Чагырыкчы чон аразынга туруп, улус кирерге, кады кирзин, олар үнерге, база кады үнзүн.

11Байырлалдар болгаш чыыштар хүннеринде чагырыкчы бир бугажык болгаш бир кошкар-биле кады бир-бир эфа ишти далган-тараа өргүлүн; хураганнар-биле кады чеже өргүлдү ооң холу бээр-дир, ынчаны салыр ужурлуг, а бир эфа ишти-ле далган-тараа-биле кады бир гин ишти олива үзүн салзын. 12Бир эвес чагырыкчы Дээрги-Чаяакчыга эки туразы-биле өргүлдү – бүрүн өрттедир өргүл азы эп-найырал өргүлү кылыр деп турар болза+, аңаа чөөн чүкче көрүнген хаалганы ажыдып берзин. Ол бодунуң бүрүн өрттедир өргүлүн азы эп-найырал өргүлүн амыр-дыш хүнүнде дег эккеп салзын. Чагырыкчы үне бээрге, хаалганы хаап кагзын.

13Хүннүң-не бир харлыг четпес-дудуу эвес хураганны Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүл кылдыр эккеп салыр ужурлуг. Ону эртенниң-не эккеп салыр ужурлуг+. 14Ооң-биле кады эртенниң-не бир эфа иштиниң алдының бири хире далган-тараа өргүлүн база далган-биле холуур дээш бир гин иштиниң үштүң бири хире олива үзүн эккээр ужурлуг. Дээрги-Чаяакчыга далган-тараа өргүлүнүң дугайында кезээ мөңгеде доктаадып каан дүрүм ол-дур. 15Хураганны доктаамал бүрүн өрттедир өргүл кылдыр далган-тараа өргүлү болгаш олива үзү-биле кады эртенниң-не эккеп салыр ужурлуг».

Чагырыкчының ээлээр чери

16Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Бир эвес чагырыкчы бодунуң хувааглыг чериниң кезээн оолдарының кайы-бирээзинге белекке берип турар болза, ол чер оглунуң өнчүзүнче шилчип, салгал дамчыыр хувааглыг чер апаар. 17А бир эвес чагырыкчы бодунуң хувааглыг чериниң кезээн чалчаларының кайы-бирээзинге белекке берип турар болза, чалча кижи ол черни чүгле Хосталга чылынга+ чедир ээлээр. Ооң соонда ол чер чагырыкчыже эглип кээр, ооң хувааглыг чери чүгле оолдарының өнчүзү болур. 18Чагырыкчы чонну оларның хувааглыг черинден үндүр кызып, бодунга ап ап шыдавас+. Мээң чонумдан кым-даа бодунуң ээлээн черин хавыртпазын дээш, чагырыкчы чүгле бодунуң хувааглыг черин оолдарынга салгал дамчыыр өнчү кылдыр берип шыдаар».

Өргүл малының эъдин белеткээр черлер

19Оон үдекчим мени хаалганың кыдыында эртер өдүг дамчыштыр Бурганның бараалгакчыларынга хамааржыр соңгу чүкче көрүнген ыдыктыг өрээлдерже эккелди. Көөрүмге, өрээлдерниң барыын талакы кыдыында тускай чер бар болду. 20Ол кижи: «Маңаа Бурганның бараалгакчылары кем-буруу дээш база бачыт дээш өргүлдерниң эъдин дүлүп, далган-тараа өргүлү быжырар. Өргүлдерни даштыкы шөлче үндүрбес, оларның ыдыктыын чонга дамчытпас дээш ынчаар кылыр» – дээн.

21Ооң соонда үдекчим мени даштыкы шөлче эккелгеш, ооң дөрт азыын тавартыр эрттирди. Көөрүмге, азыг бүрүзүнде-ле бир шөлчүгеш бар болду. 22Даштыкы шөлдүң дөрт азыында узуну дөртен кыры дурту, а дооразы үжен кыры дурту бичии[*] шөлчүгештер бар болду. Олар азыг бүрүзүнде дөмей хемчээлдиг чорду. 23Оларның кайызын-даа долгандыр херимчигеш туткаш, адаанда одаглар улай тудуп каан. 24Үдекчим меңээ: «Бо дээрге чоннуң эккелген өргүл малдарының эъдин Бурганның өргээзинде ажылдап турар улустуң дүлүп, паштаныр черлери-дир» – дээн.

47

Бурганның өргээзинден үндүр аккан хем

47^1Ооң соонда үдекчим мени Бурганның өргээзинче кирер черже дедир эккелди. Өргээниң эргининиң адаандан агып үнүп чыдар суг көрүп кагдым (өргээ чөөн чүкче көрүнген турган). Суг өргээниң мурнуу талакы кыдыының адаандан үнүп, өргүл салыр бедигээштиң мурнуу талазы-биле чөөн чүкче агып чытты+. 2Үдекчим мени соңгу талада хаалга дамчыштыр үндүргеш, өргээниң дашты-биле чөөн талада даштыкы хаалгаже аппарды. Көөрүмге, суг хаалганың оң талазындан үндүр агып чытты.

3Оон үдекчим холунга хемчээр хендир туткаш+, чөөн чүкче шиглей 1000 кыры дурту черни хемчээп кылаштады. Кажан ол мени хемниң ындыы чарыынче кежирип каарга, суг кажыымга чедип турду. 4База 1000 кыры дуртун хемчээп кылаштааш, мени дедир кежирип каарга, суг дискээм караанга чедип турду. Оон база 1000 кыры дуртун хемчээп кылаштааш, мени ындыы чарыкче кежирип каарга, суг бел кежиимге чедип турду. 5Ооң соонда база 1000 кыры дуртун хемчээп кылаштады, а ында суг улгадып, мен ону кежип шыдавас апардым, чүге дээрге суг тереңнеп, эштип кежер ужурлуг турган; ол хемни сүзүп кежер арга чок болган. 6Үдекчим менден: «Кижи амытан, көрдүң бе?» – деп айтырды.

Оон үдекчим мени дедир хем эриинче аппарды. 7Мен ынаар чеде бергеш, хемниң ол-бо чарыында хөй ыяшты көрүп кагдым. 8Демги кижи меңээ мынча дээн: «Бо суг чөөн чүкте черлерже аккаш, Иордан шынаазынче баткаш, Дус далайже кирер. Ол суг далайже киир аккаш, далайның суун экиртиптер+. 9Бо хемниң агып чыдар черинге-ле янзы-бүрү үүрмек дириг амытаннар имиңейнип чурттаар. Ол далайга балык дыка хөй боор, чүге дээрге хемниң агым суу далайның суун экиртиптер. Сугнуң аккан черинге-ле амыдырал хайныр. 10Эрик кыдыынга балыкчылар көстүп кээр, олар Эн-Гедиден+ Эн-Эглаимге чедир+ четкилерин кургадып, чада салыр+. Хевири янзы-бүрү балыктар, Улуг далайда ышкаш, дыка хөй болур. 11А Дус далайны долгандыр тулаа, шалбааларның суу экирбээн хевээр артар, оларны дустаар дээш ажыглаар. 12Хемниң ол-бо чарыынга чүүл-бүрү хевирлиг чимистиг ыяштар үнер+. Оларның бүрүзү оңмас, а чимизи үстүп төнмес. Ай санында-ла чаа чимис быжар+, чүге дээрге суг оларже ыдыктыг черден агып кээр. Ол ыяштарның чимизин чип болур, а бүрүзүн эмненири-биле ажыглаар».

Израильдиң чаа кызыгаарлары

(Сан. 34:1-15)

13Дээрги-Бурган-Чаяакчы мынча дээн: «Израильдиң он ийи аймаанга черни өнчү кылдыр хуваап бээриңер кызыгаарлар бо-дур. Иосифтиң салгалдары ийи кезек чер алыр. 14Черни аймактар аразынга дең кылдыр үлээр силер. Мен ол черни ада-өгбеңерге бээр бооп даңгыраглаан мен+, ынчангаш ол силерниң өнчүңер болур.

1. 15Черниң соңгу кызыгаары бо-дур: Улуг далайдан эгелээш, Хетлонну тавартыр Лево-Хаматты эрткеш, Цедадче, 16Беротче, Сивраимче (ол хоорай Дамаск биле Хаматтың девискээрлериниң аразында турар) база Авранның кызыгаарында Гацар-Тихонче шөйлүр. 17Ынчалдыр кызыгаар далайдан Дамаск биле Хаматтың соңгу кызыгаарында турар Гацар-Энанче шөйлүр. Соңгу кызыгаар ол-дур.

2. 18Чөөн чүкке кызыгаар Авран болгаш Дамаск аразы-биле, Иордан хемниң кыдыын дургаар галаад чер болгаш израиль черниң аразы-биле Дус далайже, шуут Тамарга чедир шөйлүр. Чөөн кызыгаар ол-дур.

3. 19Мурнуу чүкке кызыгаар Тамардан Кадестиң чанында Мерива суунга четкеш, оон Египет-биле кызыгаарда аккан хемниң уну-биле Улуг далайга чедир шөйлүр+. Мурнуу кызыгаар ол-дур.

4. 20Барыын чүкке Лево-Хаматтың дужунда черге чедир кызыгаар – Улуг далай болур. Барыын кызыгаар ол-дур.

21Черни араңарда Израильдиң аймактарын ёзугаар хуваап алыр силер. 22Силер ону боттарыңарга база араңарга чурттай бергеш, ажы-төлдүг апарган даштыкы улуска өнчү кылдыр хуваап алыр силер. Ол даштыкы улус силерниң араңарга Израильдиң үндезин чурттакчылары дег кылдыр санатсын: Израильдиң аймактарының аразынга оларга база хувааглыг черден өнчү кылдыр берзин+. 23Даштыкы кижиге черни өнчү кылдыр бээрде, ооң чурттап турары израиль аймактың черинден бериңер». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

48

Черни үлээни

48^1«Аймактарның даңзызы бо-дур.

1. Соңгу чүкте Данның хувааглыг чери турар+; ооң соңгу кызыгаары Хетлонну тавартыр Лево-Хаматты эрткеш, Гацар-Энанче шөйлүр. (Гацар-Энан Дамаскының кызыгаарында, а Хамат ооң соңгу талазында турар.) Данның чериниң чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаары ол болур.

2. 2Асирниң хувааглыг чери Данның ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

3. 3Неффалимниң хувааглыг чери Асирниң ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

4. 4Манассияның хувааглыг чери Неффалимниң ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

5. 5Эфремниң хувааглыг чери Манассияның ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

6. 6Рувимниң хувааглыг чери Эфремниң ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

7. 7Иуданың хувааглыг чери Рувимниң ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

8Иуданың хувааглыг чериниң чанынга ооң-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлашкан тускай девискээр турар+. Ооң дооразы 25 000 кыры дурту, а узуну бир аймактың хувааглыг чери-биле дең. Ол девискээрниң ортузунга ыдыктыг өргээ турар. 9Ыдыктыг девискээрниң узуну 25 000 кыры дурту, а дооразы 10 000[*] кыры дурту. Ол девискээрни Дээрги-Чаяакчыга аңгылап каар силер+. 10Ол ыдыктыг девискээр Бурганның бараалгакчыларынга хамааржыр. Соңгу талазында ооң узуну 25 000 кыры дурту, барыын талазында дооразы 10 000 кыры дурту, чөөн талазында дооразы 10 000 кыры дурту, мурнуу талазында узуну 25 000 кыры дурту. Ооң ортузунга Дээрги-Чаяакчының ыдыктыг өргээзи турар. 11Ол черни Садоктуң салгалынга+, Мээң ыдыктап кааным бараалгакчыларымга, бээр ужурлуг. Олар Меңээ шынчы бараан болуп келген, кажан израиль чон Менден аза бээрге, өске левиттер ышкаш+, Менден ойталаваан улус-тур. 12Тускай девискээрниң бо кезээ, аажок ыдыктыг чер, оларга хамааржыр. Ол чер левиттерниң турар девискээри-биле кызыгаарлажыр.

13Левиттер Бурганның бараалгакчыларынга хамааржыр черниң чанынга узуну 25 000 кыры дурту, а дооразы 10 000 кыры дурту хувааглыг чер алыр+. Олар ол черни бүрүн хемчээл-биле алыр. 14Левиттер ону садып-даа, орнап ап-даа шыдавас. Ол болза чуртта эң эки хувааглыг чер болур. Дээрги-Чаяакчының ыдыктыг чери болгаш, өске улус холунче шилчивес ужурлуг.

15Тускай девискээрниң дооразы 5000 кыры дурту, узуну 25 000 кыры дурту арткан чери ыдыктыг эвес болур+. Ону хоорай, бажың-балгат тударынга болгаш одар-белчиир кылырынга ажыглаар. Хоорай ол кезек черниң ортузунга турар. 16Хоорайның хемчээли бо-дур: соңгу талазы 4500, мурнуу талазы 4500, чөөн талазы 4500 болгаш барыын талазы 4500 кыры дурту+. 17Хоорайның одар-белчиири соңгу чүкте 250, чөөн чүкте 250, мурнуу чүкте 250 болгаш барыын чүкте 250 кыры дурту хемчээлдиг болур. 18Ыдыктыг девискээр-биле узун дургаар кызыгаарлашкак арткан кезек черниң узуну хоорайның чөөн талазында 10 000, барыын талазында 10 000 кыры дурту. Ол кезек черден алган дүжүт-биле хоорайның ажылчы чонун чемгерер. 19Хоорайда чурттап, ол кезек черни болбаазырадып турар ажылчыннар Израильдиң бүгү аймактарын төлээлеп болур.

20Аңгылап каан бүгү тускай девискээр дөрбелчин болур: узуну болгаш дооразы 25 000 кыры дурту. Ону ыдыктыг хувааглыг чер кылдыр, хоорайның ээлээн черин киириштир, аңгылаар ужурлуг.

21Ыдыктыг девискээрниң база хоорайның ээлээн чериниң ийи талазындан арткан чер чагырыкчыга хамааржыр+. Ооң чери тускай девискээрниң ээлеп турары 25 000 кыры дурту черден чөөн талаже чурттуң чөөн кызыгаарынга чедир, барыын талаже чурттуң барыын кызыгаарынга чедир шөйлүр. Аймактарның хувааглыг черлеринге чергелешкек ол ийи кезек чер чагырыкчыга хамааржыр. А ыдыктыг девискээр биле Бурганның өргээзи чагырыкчының черлериниң ортузунда турар. 22Левиттерниң болгаш хоорайның ээлээн черлери чагырыкчының ээлээн черлериниң ортузунда турар. Чагырыкчының ээлээн черлери Иуда биле Вениаминниң хувааглыг черлериниң аразында турар.

23Өске аймактарга хамааржыр черлер бо-дур.

1. Вениаминниң хувааглыг чери чөөн чүктен барыын чүкче чагырыкчының ээлээн черлери-биле кызыгаарлажыр+.

2. 24Симеоннуң хувааглыг чери Вениаминниң ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

3. 25Иссахарның хувааглыг чери Симеоннуң ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

4. 26Завулоннуң хувааглыг чери Иссахарның ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

5. 27Гадтың хувааглыг чери Завулоннуң ээлээн чери-биле чөөн чүктен барыын чүкче кызыгаарлажыр+.

6. 28Гадтың хувааглыг чериниң мурнуу кызыгаары Негевте: Тамардан Кадестиң чанында Мерива суунга четкеш, оортан Египет-биле кызыгаарда аккан хемниң уну-биле Улуг далайга чедир шөйлүр+.

29Израильдиң аймактарынга эдилээр кылдыр хуваап бээриңер чер ындыг-дыр». Дээрги-Бурган-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

Хоорайның хаалгалары

30-31«Хоорайдан үнер черлер бо-дур. Оларны Израильдиң аймактарының аттары-биле адаар+. Узуну 4500 кыры дурту соңгу талада үш хаалга бар: Рувим, Иуда болгаш Левийниң.

32Узуну 4500 кыры дурту чөөн талада үш хаалга бар: Иосиф, Вениамин болгаш Данның.

33Узуну 4500 кыры дурту мурнуу талада үш хаалга бар: Симеон, Иссахар болгаш Завулоннуң.

34Узуну 4500 кыры дурту барыын талада үш хаалга бар: Гад, Асир болгаш Неффалимниң.

35Хоорай ханазының ниити узуну 18 000 кыры дурту. Ол хүнден эгелээш, хоорайның ады „Дээрги-Чаяакчы ында“ болур+».

* 1:1 Чүнүң үженги чылы дээрзи эки билдинмес. Болгу дег бир утказы: «Чуртталгамның үженги чылының».

* 4:10 Чээрби шекел – бир килограммның дөрттүң биринден бичии-ле эвээш деңзи.

* 4:11 Бир гинниң алдының бири – чартык литрден бичии-ле хөй хемчээл.

* 6:14 Өске бурунгу сөзүглелде «Дивлатка чедир» эвес, а «Ривлага чедир» деп бижээн.

* 7:13 Азы: «Бодунуң бузуду-биле».

* 8:14 Таммуз бурган – үнүштүң үнүүчелиниң болгаш чаъс-чаашкынның вавилон бурганы. Вавилончуларның бүзүреп турганын ёзугаар, ол бурган кааңнаашкынның эгезинде өлүп калгаш, чаъс чаар үениң эгезинде дирлип кээр турган.

* 8:17 Бо домактың утказы эки билдинмес. Болгу дег өске утказы: «Олар будуктарны думчуунуң мурнунда тудуп алган турар-дыр». Дүрзү-бурганга мөгеерлерниң кандыг-бир ёзулалының дугайында чугаалап турар чадавас.

* 9:3 Херувим – мында бирги болгаш сески эгеде дириг амытаннарны ынча деп турар.

* 10:13 Бо сөстүң болгу дег өске утказы: «Казыргы».

* 11:3 Бо домактың утказы эки билдинмес. Олар, паштың эътти оттан камгалап турары дег, Иерусалимниң ханалары чонну дайзынның аг-шериинден камгалаар деп, чонну сорук киирип турар чадавас (Иез. 24:3-4 көр).

* 12:13 Вавилоннуң хааны иудей хаан Седекияны Вавилонче шөлүптер бетинде, согурартып каан (4 Хаан. 25:7; Иер. 52:11 көр).

* 13:5 Иезекиилдиң бо шүлүкте ажыглап турар овур-хевири дайын үезинде хоорайның камгалакчыларын көргүзүп турар. Кажан дайзын хананы оя шааптарга, камгалакчы шериглер ойбак черже барып, дайзынны дозуп, хоорайже киирбес турган.

* 13:18 Өске бурунгу сөзүглелде «Мээң холдарымның бүгү чүстеринге» деп бижээн.

* 14:9 Азы: «Мен ооң будулуп турарын көргүзер мен».

* 16:36 Азы: «Эмин эрткен туралаашкының көргүзүп».

* 16:46 Уруглар – кол хоорайга хамааржыр чоок-кавы хоорай, суурлар.

* 16:52 Азы: «Сен угба-дуңмаңны буруудадып турган сен».

* 16:56 Азы: «Улуургап турган үеңде чугаа-сөзүңге Содом дуңмаң дугайында сактыр хире эвес турган сен».

* 16:57 Өске бурунгу сөзүглелде «Эдом чонга» деп бижээн.

* 17:4 Азы: «Садыг-наймаа черинче».

* 19:2-10 Аваң – иудей күрүнени ойзу адап көргүскени ол.

* 19:7 Өске бурунгу сөзүглелде «Дулгуяк кадайларын бужартадып» деп бижээн.

* 19:10 Өске бурунгу сөзүглелде «шөлде» эвес, а «ханыңда» деп бижээн.

* 20:29 Бама – бедик чер дээн уткалыг сөс. Дүрзү-бурганнарга мөгейиишкин кылыр черни көргүзүп турар.

* 21:10 Бо шүлүктүң утказы эки билдинмес. Еврей дылдан дорт очулдурарга: «Мээң оглумнуң даянгыыжының кандыг-даа ыяшты херекке албайн турары дээш өөрүүр бис бе?» – дээн.

* 21:27 Азы: «Бо чурт ам, бүрүн эргелиг кижи келбээн шаанда, катап тургустунмас; Мен ол кижиге ону бээр мен».

* 21:30 Азы: «Хылыжыңны хынынче дедир суп ал».

* 22:16 Өске бурунгу сөзүглелде «Мен сен дээш өске чоннар мурнунга бак атка кирер мен, ынчалза-даа Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип аар сен» деп бижээн.

* 22:25 Өске бурунгу сөзүглелде «Ооң чагырыкчылары» деп бижээн.

* 22:30 Иезекиилдиң бо шүлүкте ажыглап турар овур-хевири дайын үезинде хоорайның камгалакчыларын көргүзүп турар. Кажан дайзын хананы оя шааптарга, камгалакчы шериглер ойбак черже барып, дайзынны дозуп, хоорайже киирбес турган.

* 23:24 Бо сөстүң утказы эки билдинмес. Өске бурунгу сөзүглелде «Соңгу чүктен» деп бижээн.

* 24:5 Азы: «Сөөктерден салып».

* 24:10 Азы: «Бүгү чүве митпейтир хайынзын».

* 26:20 Бо домактың утказы эки билдинмес. Өске бурунгу сөзүглелде «Дириглер оранынга туруп келбес сен» деп бижээн.

* 27:6 Китт чон – израильчилер ол үеде Чер ортузу далайның ортулуктары биле чартык ортулуктарының чурттакчыларын ынчаар адап турган (Э. д. 10:4; Сан. 24:24 көр).

* 27:11 Азы: «Саадактарын».

* 28:13 Бо шүлүктүң утказы эки билдинмес. Болгу дег өске утказы мындыг: «Сеңээ хөгжүмчүлер болгаш херээженнер бараан болуп турган».

* 28:14 Азы: «Сени шилиттинген камгалакчы херувим дег кылдыр тургузуп каан».

* 29:14 Патрос чер – мурнуу Египет.

* 31:17 Бо шүлүктүң утказы эки билдинмес. «Ооң үре-салгалы» деп сөстерниң болгу дег өске утказы: «Ооң эвилелчилери».

* 37:23 Өске бурунгу сөзүглелде «Бүгү чурттап турар черлеринден» деп бижээн.

* 38:2, 3 Азы: «Гог – Рош, Мешех болгаш Тувал деп черлерниң чагырыкчызы».

* 38:13 Азы: «Бүгү аныяк арзылаңнары».

* 39:1 Азы: «Гог – Рош, Мешех болгаш Тувал деп черлерниң чагырыкчызы».

* 39:11 Азы: «Гогтуң мөөң бөлүглежилгезиниң шынаазы».

* 39:16 Гамона – «Бөлүглежилге» дээн.

* 39:25 Бо сөстерниң болгу дег өске утказы: «Туттуруушкундан дедир чандырып».

* 39:26 Азы: «Чүктээр ужурлуг апаарлар».

* 40:5 Анаа кыры дурту чээрби дөрт илигге деңнежир, а узун кыры дурту чээрби сес илигге азы бежен ийи хире сантиметрге деңнежир (Иез. 43:13 көр).

* 40:37 Өске бурунгу сөзүглелде «серилиг чери» эвес, а «чаактары» деп бижээн.

* 40:44 Өске бурунгу сөзүглелде «чөөн» эвес, а «мурнуу» деп бижээн.

* 40:49 Өске бурунгу сөзүглелде «он бир» эвес, «он ийи» деп бижээн.

* 40:49 Өске бурунгу сөзүглелде «он» деп сөс таварышпайн турар.

* 41:25, 26 Азы: «Сери».

* 42:4 Өске бурунгу сөзүглелде «бир кыры дурту» деп бижээн.

* 42:10 Өске бурунгу сөзүглелде «мурнуу» деп бижээн.

* 42:16 Өске бурунгу сөзүглелде 500 даянгыыш дурту эвес (40:5 көр), а 500 кыры дурту деп бодап турар.

* 43:3 Өске бурунгу сөзүглелде «мен» деп бижээн.

* 43:7 Азы: «Мөгейиишкин кылыр бедик черлер-биле».

* 43:13 Анаа кыры дурту чээрби дөрт илигге деңнежир, а узун кыры дурту чээрби сес илигге азы бежен ийи хире сантиметрге деңнежир (Иез. 40:5 көр).

* 45:1 Өске бурунгу сөзүглелде «20 000» деп бижээн. Бо үзүндүде узунун кыры дурту-биле эвес, а хемчээр мерге дурту-биле айыткан бооп чадавас (40:5; 42:16; 48:9-13 көр).

* 45:5 Өске бурунгу сөзүглелде «Оларның чурттаар хоорайлары» эвес, а «Чээрби өрээл» деп бижээн.

* 45:12 Ооң мурнунда бир мина бежен шекелге дең турган.

* 46:22 Өске бурунгу сөзүглелде «бичии» эвес, а «херимнеп каан» деп бижээн.

* 48:9 Өске бурунгу сөзүглелде «10 000» эвес, а «20 000» деп бижээн.

+ 1:1 Иез. 3:15; 10:15; 43:3
+ 1:1 Аж.-ч. 7:56; 10:11; Ажыд. 19:11
+ 1:1 Иез. 8:3; 40:2
+ 1:2 4 Хаан. 24:15

+ 1:3 3 Хаан. 18:46; Иез. 3:14; 3:22; 8:1; 33:22; 37:1; 40:1; Ажыд. 1:10

+ 1:4 3 Хаан. 19:11; Иер. 23:19; 30:23
+ 1:5 Иез. 8:2
+ 1:5 Ажыд. 4:6-8
+ 1:7 Иез. 1:7; 40:3; Дан. 10:6
+ 1:10 Ажыд. 4:7
+ 1:11 Иса. 6:2
+ 1:13 Ыд. ыр. 103:4
+ 1:16 Дан. 10:6
+ 1:18 Ажыд. 4:8
+ 1:22 Э. д. 1:7-8; Иез. 10:1; Ажыд. 4:6
+ 1:24 Иез. 43:2; Ажыд. 1:15
+ 1:26 Хост. 24:10; Иез. 10:1
+ 1:26 Дан. 7:13
+ 1:27-28 Иез. 8:2
+ 1:27-28 Э. д. 9:13; Ажыд. 4:3; 10:1
+ 2:1 Дан. 8:17
+ 2:2 Иез. 3:24
+ 2:3 Иез. 20:21
+ 2:5 Иез. 3:11
+ 2:5 Иез. 33:33; Зах. 2:9; 4:9; 6:15
+ 2:6 Иер. 1:8; Иез. 3:11
+ 2:6 Мих. 7:4
+ 2:9 Иез. 8:3; Дан. 10:10
+ 2:9 Зах. 5:1; Ажыд. 10:2
+ 2:10 Ажыд. 5:1
+ 3:1 Иер. 15:16; Ажыд. 10:9-10
+ 3:8 Иер. 1:18
+ 3:9 Зах. 7:12
+ 3:9 Иса. 50:7; Иер. 1:18
+ 3:11 Иез. 2:5, 7

+ 3:12 4 Хаан. 2:16; Иез. 8:3; 11:1; 11:24; 43:5; Аж.-ч. 8:39

+ 3:13 Иез. 1:11, 15, 24
+ 3:14 3 Хаан. 18:46; Иез. 1:3
+ 3:15 Иез. 1:1; 10:15; 43:3
+ 3:15 Иов 2:13; Ыы. 2:10

+ 3:17 Иса. 21:6; Иер. 6:17; Ос. 9:8; Авв. 2:1

+ 3:17 2 Чыл. 19:10
+ 3:19 Иез. 33:9
+ 3:20 Иер. 6:21; Иез. 18:24
+ 3:22 3 Хаан. 18:46; Иез. 1:3
+ 3:22 Иез. 8:4; 37:1
+ 3:23 Иез. 2:1-2
+ 3:25 Иез. 4:8
+ 3:26 Иов 29:10; Ыд. ыр. 136:6
+ 3:27 Иез. 24:27
+ 4:2 4 Хаан. 25:1; Иез. 17:17
+ 4:6 Сан. 14:34
+ 4:8 4 Хаан. 25:1-3; Иер. 39:1-2; 52:4-6
+ 4:8 Иез. 3:25
+ 4:13 Дан. 1:8; Ос. 9:3
+ 4:14 Лев. 11:2; Ы. х. к. 14:3; Аж.-ч. 10:14
+ 4:14 Хост. 22:31; Лев. 11:39; 22:8
+ 4:16 Лев. 26:26; Иса. 3:1; Иез. 5:16; 14:13
+ 4:16 Иез. 12:19
+ 5:2 Иез. 4:8
+ 5:2 Иез. 5:12
+ 5:3 Иер. 40:6; 52:16
+ 5:6 Иез. 16:47-48
+ 5:8 Иез. 13:8
+ 5:9 Дан. 9:12

+ 5:10 Лев. 26:29; Ы. х. к. 28:57; Ыы. 4:10; Иер. 19:9

+ 5:10 Лев. 26:33; Ы. х. к. 4:27; 28:64; Неем. 1:8; Иер. 9:16; Иез. 12:14-15; Зах. 2:6; 7:14

+ 5:11 Лев. 15:31; 2 Чыл. 36:14; Иер. 7:30; Иез. 8:5-6

+ 5:11 Иса. 49:18; Соф. 2:9
+ 5:11 Иез. 7:4; 8:18; 9:10
+ 5:12 Иез. 5:2
+ 5:13 Иез. 16:42
+ 5:15 Ы. х. к. 28:37
+ 5:16 Ы. х. к. 32:23
+ 5:16 Лев. 26:26; Иез. 4:16
+ 5:17 Ы. х. к. 32:24
+ 5:17 Иез. 14:21; Ажыд. 6:8
+ 6:2 Иез. 21:2-3; 36:1
+ 6:4 2 Чыл. 14:5
+ 6:5 Лев. 26:30
+ 6:5 4 Хаан. 23:16
+ 6:8 Иез. 12:16; 14:22
+ 6:9 Хост. 34:15
+ 6:9 Иез. 16:61; 20:43; 36:31
+ 6:11 Иез. 5:12
+ 6:13 Иер. 2:20; Ос. 4:13
+ 7:2 Ыы. 4:18; Ам. 8:2
+ 7:4 Иез. 5:11; 7:9; 8:18; 9:10
+ 7:7 Соф. 1:14-15
+ 7:9 Иез. 5:11
+ 7:13 Лев. 25:13-14
+ 7:15 Ы. х. к. 32:25; Ыы. 1:21
+ 7:15 Иез. 5:12; 6:11; Иер. 14:18
+ 7:16 Иса. 38:14; Наум 2:7
+ 7:17 Иса. 13:7; Иез. 21:7
+ 7:18 Иса. 15:2-3
+ 7:19 У. ч. 11:4; Соф. 1:18
+ 7:23 Ыд. ыр. 54:10; Иер. 6:7
+ 7:24 Авв. 1:7
+ 7:26 Иер. 4:20
+ 8:1 Иез. 14:1; 20:1
+ 8:1 3 Хаан. 18:46; Иез. 1:3
+ 8:2 Иез. 1:5, 27-28
+ 8:3 Иез. 2:9
+ 8:3 3 Хаан. 18:12; Иез. 3:12
+ 8:3 Иез. 1:1; 11:1; 40:2
+ 8:3 3 Хаан. 18:12; Иез. 3:12; Аж.-ч. 8:39
+ 8:4 Иез. 37:1
+ 8:8 Иез. 12:5
+ 8:10 Хост. 20:4-5; Ы. х. к. 4:16-18
+ 8:12 Ыд. ыр. 9:32; Иса. 29:15; Иез. 9:9
+ 8:16 Иез. 40:28
+ 8:16 3 Хаан. 6:3; Иоил 2:17
+ 8:16 Иер. 8:2
+ 8:18 Иез. 5:11; 7:4; 9:10

+ 8:18 1 Хаан. 8:18; Иов 27:8-9; Иса. 1:15; Мих. 3:4

+ 9:2 4 Хаан. 15:35; 2 Чыл. 23:20
+ 9:2 Дан. 10:5; Ажыд. 1:13
+ 9:4 Ыд. ыр. 118:136
+ 9:4 Ажыд. 7:3-4
+ 9:5 Иез. 5:11
+ 9:6 Ы. х. к. 28:49-50; 2 Чыл. 36:17
+ 9:6 Хост. 12:13
+ 9:8 Иез. 11:13
+ 9:9 Иез. 7:23
+ 9:9 Ыд. ыр. 9:32; Иса. 29:15; Иез. 8:12
+ 9:10 Иез. 5:11; 7:4; 8:18; Ос. 13:14
+ 9:10 Иез. 11:21
+ 10:2 Иез. 9:2
+ 10:3 3 Хаан. 8:10
+ 10:12 Ажыд. 4:6
+ 10:15 Иез. 1:1; 3:15; 43:3
+ 10:19 Иез. 11:22
+ 11:1 3 Хаан. 18:12; Иез. 3:12
+ 11:1 Иез. 10:19
+ 11:1 Иез. 8:16
+ 11:6 Иез. 7:23; 24:7
+ 11:8 Иер. 42:16
+ 11:13 Иез. 9:8
+ 11:16 Иса. 8:14; Ажыд. 21:22

+ 11:17 Ы. х. к. 30:3; Иса. 11:12; Иер. 32:37; Соф. 3:20

+ 11:19 Иер. 32:39
+ 11:19 Иез. 18:31; 36:26
+ 11:20 Лев. 26:12; Иез. 14:11; Зах. 13:9
+ 11:21 Иез. 9:10
+ 11:22 Иез. 10:19
+ 11:23 Зах. 14:4
+ 11:24 3 Хаан. 18:12; Иез. 3:12

+ 12:2 Иса. 42:18-20; Иер. 5:21; Мф. 13:13; Мк. 8:18

+ 12:3 Иер. 36:3
+ 12:5 Иез. 8:8
+ 12:9 Иез. 21:7; 24:19; 37:18
+ 12:10 2 Чыл. 36:11-13; Иез. 21:25
+ 12:13 Иез. 17:20; 19:8; 32:3; Ос. 7:12
+ 12:14 Лев. 26:33; Иез. 5:10
+ 12:15 Иез. 6:7
+ 12:16 Иез. 6:8; 14:22
+ 12:19 Иез. 4:16
+ 12:22 Иса. 5:19; 2 Пет. 3:4
+ 12:22 Иез. 16:44; 18:2
+ 12:24 Иез. 13:23; Мих. 3:6
+ 12:25 Иса. 55:11
+ 12:27 Дан. 10:14
+ 13:2 Иер. 23:16,
+ 13:5 Иез. 22:30
+ 13:6 Иер. 5:31; 14:14; 23:21
+ 13:6 Иез. 22:28
+ 13:8 Иер. 23:30; Иез. 5:8
+ 13:9 Иез. 20:38
+ 13:9 Иез. 6:7
+ 13:10 Иер. 6:14; 8:11; Мих. 3:5
+ 13:11 Иса. 28:2, 17; Иез. 38:22
+ 13:14 Иез. 6:7
+ 13:19 У. ч. 28:21
+ 13:22 Иер. 23:14
+ 13:22 Иез. 18:21
+ 13:23 Иез. 12:24; Мих. 3:6
+ 14:1 Иез. 8:1; 20:1
+ 14:3 4 Хаан. 3:13; Иез. 20:3, 31
+ 14:6 Иез. 18:30
+ 14:8 Ы. х. к. 28:37; Иез. 5:15
+ 14:8 Иез. 6:7
+ 14:9 3 Хаан. 22:22-23; Иер. 20:7
+ 14:11 Лев. 26:12; Иез. 11:20; Зах. 13:9
+ 14:13 Лев. 26:25-26; Иса. 3:1; Иез. 4:16
+ 14:13 Иез. 5:16-17
+ 14:14 Э. д. 6:9; Иов 1:1; Дан. 1:6; 6:4
+ 14:16 Иез. 5:11
+ 14:17 Иез. 29:8
+ 14:21 Иер. 14:12; Иез. 5:17; Ажыд. 6:8
+ 14:22 Иез. 6:8; 12:16
+ 15:2 Иез. 17:6
+ 15:6 Иер. 4:12; 51:1; Иез. 19:10; Ос. 4:19
+ 16:2 Иез. 20:4; 22:2
+ 16:3 Э. д. 15:16; Ы. х. к. 7:1; Башт. 1:26
+ 16:6 Ы. х. к. 32:10
+ 16:8 Руф 3:9
+ 16:8 Хост. 19:5
+ 16:12 Э. д. 24:22
+ 16:13 Ы. х. к. 32:13-14
+ 16:15 Лев. 17:7; Иса. 1:21; Иез. 23:3
+ 16:15 Иер. 2:20; Ос. 1:2
+ 16:17 Иез. 7:20; 23:40-41
+ 16:19 Ос. 2:8
+ 16:21 Иез. 20:26; 23:37
+ 16:25 Иер. 3:2
+ 16:26 Иез. 20:7; 23:19

+ 16:28 4 Хаан. 16:7-18; Иер. 2:18; Иез. 23:12

+ 16:29 Иез. 23:14-17
+ 16:32 Ос. 3:1
+ 16:33 Ос. 8:9
+ 16:37 Иез. 23:22
+ 16:37 Ыы. 1:8; Иез. 23:29; Ос. 2:10

+ 16:38 Лев. 20:10; Ы. х. к. 22:22; Иез. 23:45

+ 16:39 Иез. 23:26
+ 16:39 Ос. 2:3
+ 16:40 Иез. 23:47
+ 16:41 4 Хаан. 25:9; Иер. 39:8; 52:13
+ 16:41 Иез. 23:27
+ 16:42 Иез. 5:13
+ 16:44 Иез. 12:22; 18:2
+ 16:45 Иез. 16:3
+ 16:46 Э. д. 18:20; Иса. 1:10; Иер. 23:14
+ 16:47 Иез. 5:6-7
+ 16:48 Иез. 5:11
+ 16:49 Э. д. 13:10
+ 16:50 Э. д. 13:13; 18:20
+ 16:51 Иер. 3:11
+ 16:53 Иез. 29:14; 39:25
+ 16:60 Лев. 26:42
+ 16:60 Иса. 55:3; Иер. 32:40
+ 16:61 Иез. 6:9; 20:43; 36:31
+ 16:62 Иез. 6:7
+ 17:3 Ы. х. к. 28:49; Иер. 48:40; 49:22
+ 17:5 Ы. х. к. 8:7
+ 17:6 Иез. 15:2-3
+ 17:10 Иез. 19:12
+ 17:12 4 Хаан. 24:12-15; Иер. 24:1-2
+ 17:13 4 Хаан. 24:17; Иер. 37:1
+ 17:15 4 Хаан. 24:20; 2 Чыл. 36:13
+ 17:16 Иез. 5:11
+ 17:17 4 Хаан. 25:1; Иез. 4:2
+ 17:17 Иер. 37:5
+ 17:20 Иез. 12:13; 17:20; 32:3; Ос. 7:12
+ 17:21 Иез. 5:10
+ 17:23 Иез. 20:40

+ 17:23 Иез. 31:6; Дан. 4:9; Мф. 13:32; Мк. 4:32

+ 17:24 Иез. 20:47
+ 18:2 Иер. 31:29; Ыы. 5:7
+ 18:2 Иез. 12:22; 16:44
+ 18:3 Иез. 5:11
+ 18:4 Хост. 32:33; Ы. х. к. 24:16
+ 18:6 Иез. 22:9
+ 18:6 Хост. 20:14
+ 18:6 Лев. 18:19
+ 18:7 Хост. 22:26
+ 18:8 Хост. 22:25; Ыд. ыр. 14:5

+ 18:9 Лев. 18:5; Иез. 20:11; Рим. 10:5; Гал. 3:12

+ 18:13 Лев. 20:9, 11; Иез. 33:4

+ 18:19 Хост. 20:5

+ 18:20 Ы. х. к. 24:16; 4 Хаан. 14:6; Рим. 2:9

+ 18:20 Иса. 3:10-11
+ 18:23 2 Пет. 3:9; 1 Тим. 2:4,
+ 18:24 Иез. 3:20
+ 18:30 Иез. 14:6
+ 18:31 Иез. 11:19; 36:26
+ 19:2 Э. д. 49:9
+ 19:4 Ыы. 4:20
+ 19:5 4 Хаан. 23:34,
+ 19:8 Иез. 12:13; 17:20; 32:3; Ос. 7:12
+ 19:10 Иез. 15:2, 6
+ 19:12 Иер. 4:12; 51:1; Иез. 17:10; Ос. 4:19
+ 20:1 Иез. 8:1; 14:1
+ 20:3 4 Хаан. 3:13; Иез. 14:3; 20:31
+ 20:3 Иез. 5:11
+ 20:4 Иез. 22:2; 23:36
+ 20:4 Иез. 16:2; 22:2
+ 20:5 Хост. 6:7
+ 20:6 Хост. 3:8
+ 20:7 Лев. 18:3; Иез. 16:26; 23:19
+ 20:9 Ыд. ыр. 105:8; Иса. 48:11
+ 20:10 Хост. 13:18,
+ 20:11 Лев. 18:5; Иез. 18:9
+ 20:12 Иез. 37:28; 38:23
+ 20:12 Хост. 20:8-11
+ 20:13 Лев. 19:30; 26:2; Иез. 22:8; 23:38
+ 20:13 Хост. 32:10-14; Сан. 14:12-20
+ 20:15 Сан. 14:28-30; Ыд. ыр. 94:11
+ 20:16 Ыд. ыр. 77:37
+ 20:18 2 Чыл. 30:7
+ 20:18 Иис. 24:14
+ 20:19 Ы. х. к. 5:32-33
+ 20:20 Хост. 20:8
+ 20:21 Иез. 2:3
+ 20:23 Ы. х. к. 28:64
+ 20:25 Ыд. ыр. 80:13
+ 20:26 Иез. 16:20-21
+ 20:26 Иез. 6:7
+ 20:28 Иез. 6:13
+ 20:31 Иез. 16:20-21
+ 20:31 4 Хаан. 3:13; Иез. 14:3; 20:3
+ 20:31 Иез. 5:11
+ 20:32 Ы. х. к. 4:28; 4 Хаан. 19:18
+ 20:33 Иер. 21:5
+ 20:34 Иер. 31:8
+ 20:35 Ос. 2:14
+ 20:36 Сан. 14:20-23, 28-30
+ 20:38 Иез. 13:9
+ 20:39 Иез. 39:7; 43:7
+ 20:40 Иса. 56:7; Иез. 17:23
+ 20:41 Иез. 11:17
+ 20:41 Иез. 28:25; 36:23; 39:27
+ 20:42 Хост. 6:8
+ 20:43 Иез. 6:9; 16:61; 36:31
+ 20:44 Ыд. ыр. 102:10
+ 20:47 Иер. 21:14
+ 20:47 Иез. 17:24; Лк. 23:31
+ 20:47 Иез. 21:4
+ 20:48 Иса. 34:9-10; Иер. 17:27
+ 20:49 Иез. 17:2; 24:3
+ 21:2 Иез. 6:2
+ 21:3 Ы. х. к. 32:41; Иер. 47:6
+ 21:3 Иов 9:22; Эккл. 9:2
+ 21:4 Иез. 20:47
+ 21:7 Иез. 12:9
+ 21:7 Иез. 7:17
+ 21:9 Ы. х. к. 32:41

+ 21:20 Ы. х. к. 3:11; 2 Хаан. 12:26; Иез. 25:4-5

+ 21:22 4 Хаан. 25:1; Иер. 39:1; 52:4; Иез. 4:2

+ 21:25-26 2 Чыл. 36:13; Иез. 12:10
+ 21:25-26 Иез. 35:5
+ 21:25-26 Лк. 1:52
+ 21:28 Иер. 49:1-6; Ам. 1:13-15; Соф. 2:8
+ 21:29 Иез. 13:6
+ 21:30 Э. д. 19:30-37
+ 21:32 Иез. 25:10
+ 22:2 Иез. 20:4; 23:36
+ 22:2 Иез. 16:2; 20:4
+ 22:4 Иез. 5:14
+ 22:7 Хост. 20:12
+ 22:7 Хост. 22:21; Ы. х. к. 24:17; Иса. 10:2
+ 22:8 Иез. 20:13; 23:38
+ 22:9 Лев. 19:16
+ 22:9 Иез. 18:6

+ 22:10 Э. д. 35:22; 49:4; Ы. х. к. 22:30; 27:20

+ 22:11 Хост. 20:14, 17; Иер. 5:8
+ 22:11 Лев. 18:7-16
+ 22:12 Ы. х. к. 27:25
+ 22:12 Хост. 22:25; Лев. 25:36
+ 22:15 Иез. 5:10
+ 22:18 Иса. 1:25; Зах. 13:9; Мал. 3:3
+ 22:24 3 Хаан. 8:35
+ 22:25 Иер. 11:9
+ 22:25 Иез. 19:3
+ 22:26 Иер. 23:11; Соф. 3:4
+ 22:26 Лев. 10:10; 11:47; Мал. 2:8
+ 22:26 Иер. 17:27
+ 22:27 Соф. 3:3
+ 22:28 Иез. 13:6, 10
+ 22:30 Ыд. ыр. 105:23; Иез. 13:5
+ 22:31 Иез. 9:10
+ 23:3 Лев. 17:7; Иса. 1:21; Иез. 16:15
+ 23:5 Ос. 2:5
+ 23:9 4 Хаан. 17:5-6
+ 23:11 4 Хаан. 17:19; Иер. 3:8,
+ 23:12 Иер. 2:18; Иез. 16:28
+ 23:14 Наум 2:3
+ 23:14 Иез. 16:29
+ 23:17 Иса. 57:8
+ 23:19 Иез. 16:26; 20:7
+ 23:22 Иез. 16:37
+ 23:23 Иер. 50:21
+ 23:24 4 Хаан. 25:6
+ 23:26 Иез. 16:39
+ 23:27 Иез. 16:41
+ 23:30 Хост. 34:15
+ 23:31 Иса. 51:17
+ 23:34 Ыд. ыр. 74:9
+ 23:35 3 Хаан. 14:9
+ 23:36 Иез. 20:4; 22:2
+ 23:37 Иез. 16:38
+ 23:37 Иез. 16:20-21; 20:26

+ 23:38 Лев. 15:31; 2 Чыл. 36:14; Иез. 5:11; Иер. 7:30

+ 23:38 Иез. 20:13; 22:8
+ 23:39 Иез. 23:11
+ 23:40 Иер. 4:30; Иез. 16:17-18; Ос. 2:13
+ 23:45 Иез. 16:38
+ 23:47 Иез. 16:40
+ 23:47 2 Чыл. 36:17-19
+ 23:48 Иез. 16:41
+ 23:49 Иез. 6:7
+ 24:2 4 Хаан. 25:1; Иер. 39:1; 52:4
+ 24:3 Иез. 11:3, 7
+ 24:6 Иез. 22:2; Наум 3:1
+ 24:7 Лев. 17:13; Ы. х. к. 12:16,
+ 24:9 Наум 3:1
+ 24:9 Иса. 30:33
+ 24:12 Иер. 2:22
+ 24:14 Иез. 5:11
+ 24:16 Иер. 16:5
+ 24:17 Лев. 10:6; 21:10; Ы. х. к. 26:14
+ 24:19 Иез. 12:9; 21:7
+ 24:21 2 Чыл. 36:17; Иез. 23:47
+ 24:23 Иез. 4:17; 33:10
+ 24:24 Иез. 6:7
+ 24:26 Иез. 33:21-22
+ 24:27 Иез. 3:26-27

+ 25:2 Иер. 49:1-6; Иез. 21:28; Ам. 1:13-15; Соф. 2:8

+ 25:3 Соф. 2:8
+ 25:5 2 Хаан. 11:1; 12:26; Иез. 21:20
+ 25:7 Иез. 6:14

+ 25:9 Иса. 15:1; 25:10; Иер. 48:1; Ам. 2:1-3; Соф. 2:8

+ 25:9 Иис. 13:17-19
+ 25:10-11 Иез. 21:32
+ 25:12 2 Чыл. 28:17

+ 25:13 Иса. 34:5; Иер. 49:7-22; Иез. 32:29; 35:1-15; Ам. 1:11-12; Авд. 1:1-16; Мал. 1:3-4

+ 25:13 Э. д. 36:34; Иов 2:11

+ 25:13 Иса. 21:13

+ 25:16 1 Хаан. 30:14; 2 Хаан. 8:18; Иса. 14:29; Иоил 3:4; Ам. 1:6; Соф. 2:4

+ 26:2 Иса. 23:1; Иер. 47:4; Иоил 3:4; Ам. 1:9; Зах. 9:4

+ 26:5 Иез. 47:10
+ 26:6 Иез. 6:7
+ 26:7 4 Хаан. 24:1; Иер. 25:1; Дан. 1:1
+ 26:7 Эзра 7:12; Дан. 2:37; Ажыд. 17:14
+ 26:8 Иез. 4:2
+ 26:9 Иез. 21:22

+ 26:13 Иса. 24:8; Иер. 7:34; 16:9; Ажыд. 18:22

+ 26:14 Иез. 47:10
+ 26:15 Иер. 51:52
+ 26:16 Иона 3:6
+ 26:16 Иез. 27:35; 32:10
+ 26:17 Иез. 27:2
+ 26:20 Иез. 31:14; 32:23
+ 26:20 Ыд. ыр. 26:13
+ 26:21 Иез. 27:36; 28:19
+ 27:2 Иез. 26:17; 28:12
+ 27:5 Ы. х. к. 3:9; 1 Чыл. 5:23
+ 27:6 Иса. 2:13; Зах. 11:2
+ 27:8 Э. д. 10:18
+ 27:9 Иис. 13:5; 3 Хаан. 15:18; Ыд. ыр. 82:8
+ 27:10 Иез. 30:5; 38:5
+ 27:12 3 Хаан. 10:22; Иез. 38:13
+ 27:13 Э. д. 10:2; Иез. 32:26; 38:2; 39:1
+ 27:14 Э. д. 10:3; Иез. 38:6
+ 27:15 Э. д. 10:7; Иса. 21:13
+ 27:17 Башт. 11:33
+ 27:18 Иса. 7:8
+ 27:19 Хост. 30:24

+ 27:21 Ыд. ыр. 119:5; Сол. ыр. 1:4; Иса. 60:7

+ 27:22 3 Хаан. 10:1; 2 Чыл. 9:1
+ 27:23 Э. д. 11:31; Ам. 1:5
+ 27:25 Ыд. ыр. 47:8; Иса. 2:16
+ 27:26 Ыд. ыр. 47:8
+ 27:29 Ажыд. 18:17
+ 27:30 Иов 2:8; Ыы. 2:10; Ажыд. 18:19
+ 27:32 Ажыд. 18:18
+ 27:33 Ажыд. 18:3
+ 27:35 Иез. 26:16; 32:10
+ 27:36 Иер. 18:16
+ 27:36 Иез. 26:21; 28:19
+ 28:2 Иез. 26:2; 27:2
+ 28:2 Иса. 14:14; 2 Фес. 2:4
+ 28:3 Иез. 14:14; Дан. 1:17
+ 28:4 Зах. 9:3
+ 28:7 Иез. 31:12; Авв. 1:7
+ 28:10 Иез. 31:18; 32:19
+ 28:12 Иез. 26:17; 27:2-3
+ 28:13 Э. д. 2:8-9; Иса. 51:3; Иез. 31:8-9
+ 28:13 Хост. 28:17-20
+ 28:14 Э. д. 3:24
+ 28:19 Иез. 26:21; 27:36
+ 28:21 Иса. 23:2; Иоил 3:4
+ 28:23 Иез. 5:17
+ 28:24 Сан. 33:55; Иис. 23:13
+ 28:24 Иез. 6:7
+ 28:25 Иез. 11:17
+ 28:25 Иез. 20:41
+ 28:26 Иер. 23:6; 32:37
+ 28:26 Иса. 65:21; Ам. 9:14; Мих. 4:4

+ 29:2 Иса. 19:1; Иер. 46:2; Иез. 30:4; 31:2; 32:2; Иоил 3:19

+ 29:3 Ыд. ыр. 73:13-14; Иса. 27:1; 51:9; Иез. 32:2

+ 29:4 Иез. 38:4; Ам. 4:2; Авв. 1:15
+ 29:4 4 Хаан. 19:28; Иса. 37:29
+ 29:5 Ы. х. к. 28:26; 1 Хаан. 17:44
+ 29:6 Иез. 6:7
+ 29:6 4 Хаан. 18:21; Иса. 36:7
+ 29:8 Иез. 14:17
+ 29:10 Иез. 30:6
+ 29:12 Иез. 30:7
+ 29:12 Иез. 30:23, 26
+ 29:13 Иер. 46:26
+ 29:14 Иез. 16:53
+ 29:16 Иез. 6:7
+ 29:19 Иер. 46:13, 26; Иез. 30:10

+ 30:3 Иса. 13:6; Иоил 1:15; Авд. 1:15; Соф. 1:7

+ 30:4 Иез. 29:8
+ 30:5 Иез. 27:10; 38:5
+ 30:6 Иез. 29:10
+ 30:7 Иез. 29:12
+ 30:8 Иез. 6:7
+ 30:10 Иер. 46:26; Иез. 29:19
+ 30:12 Иса. 19:6
+ 30:13 Иер. 43:12; 46:25
+ 30:13 Иса. 19:13
+ 30:14 Иез. 29:14
+ 30:14 Сан. 13:23
+ 30:14 Иер. 46:25; Ам. 6:2
+ 30:17 Э. д. 41:45; 46:20; Иса. 19:18
+ 30:18 Иер. 2:16
+ 30:19 Иез. 6:7
+ 30:21 Иер. 46:11
+ 30:23 Иез. 29:12
+ 31:2 Иез. 29:2; 30:4; 32:2
+ 31:3 Башт. 9:15; Дан. 4:7-9

+ 31:6 Иез. 17:23; Дан. 4:9; Мф. 13:32; Мк. 4:32

+ 31:8 Э. д. 2:8; Иса. 51:3; Иез. 28:13
+ 31:10 Дан. 4:27; 5:20
+ 31:12 Иез. 28:7; Авв. 1:7
+ 31:13 Иез. 32:4
+ 31:14 Иез. 26:20; 32:18
+ 31:16 Иса. 14:8-9
+ 31:18 Иез. 28:10; 32:19
+ 32:2 Иез. 29:2; 30:4; 31:2
+ 32:2 Иез. 29:3
+ 32:3 Иез. 12:13; 17:20; 19:8; Ос. 7:12
+ 32:4 Иез. 31:13
+ 32:7 Иса. 13:10; Иоил 2:31; Ажыд. 6:12
+ 32:8 Хост. 10:22; Иса. 5:3
+ 32:10 Иез. 26:16
+ 32:11 Иер. 46:26
+ 32:12 Иез. 28:7
+ 32:15 Иез. 6:7
+ 32:18 Иез. 26:20; 31:14
+ 32:19 Иез. 28:10; 31:18
+ 32:21 Иез. 28:10; 31:18
+ 32:21 Иса. 14:9-10
+ 32:22 Иез. 31:15
+ 32:23 Наум 1:14
+ 32:23 Ыд. ыр. 26:13; Иез. 26:20

+ 32:24 Э. д. 14:1; Иса. 21:2; Иер. 49:34; Дан. 8:2

+ 32:26 Э. д. 10:2; Иез. 27:13; 38:2; 39:1
+ 32:28 Иез. 28:10
+ 32:29 Иез. 25:12-14
+ 32:30 Иса. 23:2

+ 33:2 Иса. 21:6; Иер. 6:17; Ос. 9:8; Авв. 2:1

+ 33:3 Ос. 5:8; Иоил 2:1; Ам. 3:6
+ 33:4 Лев. 20:9, 11; Иез. 18:13
+ 33:7 2 Чыл. 19:10
+ 33:9 1 Тим. 4:16
+ 33:10 Иез. 4:17; 24:23
+ 33:11 Иез. 16:48
+ 33:11 2 Пет. 3:9; 1 Тим. 2:4,
+ 33:13 Иез. 3:20
+ 33:15 Хост. 22:26
+ 33:15 Лев. 6:2-5
+ 33:22 3 Хаан. 18:46; Иез. 1:3
+ 33:22 Иез. 24:26-27
+ 33:24 Иса. 51:2
+ 33:25 Э. д. 9:4; Лев. 3:17
+ 33:25 Иез. 22:3
+ 33:27 Иез. 5:11
+ 33:27 Ы. х. к. 28:26
+ 33:29 Иез. 6:7
+ 33:31 Иез. 8:1; 14:1; 20:1
+ 33:33 Иез. 2:5; Зах. 2:9; 4:9; 6:15
+ 34:2 Иер. 23:1-4; 50:6; Зах. 11:16-17
+ 34:3 Ыд. ыр. 13:4; Мих. 3:3
+ 34:3 Зах. 11:5

+ 34:5 Сан. 27:17; 3 Хаан. 22:17; Мф. 9:36; Мк. 6:34

+ 34:8 Иез. 5:11
+ 34:9-10 Иез. 13:8, 21
+ 34:11 Иса. 40:11; Мих. 5:4; Ин. 10:11
+ 34:12 Иез. 30:3
+ 34:13 Ы. х. к. 30:3; Иез. 11:17
+ 34:14 Ыд. ыр. 22:2
+ 34:16 Мих. 4:6-7
+ 34:17 Зах. 10:3; Мф. 25:32-33
+ 34:21 Ы. х. к. 33:17; Дан. 8:4
+ 34:23 Иез. 37:24; Ин. 10:16
+ 34:23 Иер. 23:5; 30:9; Ос. 3:5; Мих. 5:4
+ 34:24 Лев. 26:12
+ 34:25 Иса. 54:10; Иез. 37:26; Ос. 2:18
+ 34:25 Лев. 26:6

+ 34:26 Лев. 26:4; Иер. 14:22; Зах. 10:1; Мал. 3:10

+ 34:27 Иер. 2:20; 27:8; 30:8

+ 34:31 Ыд. ыр. 73:1; 99:3; Зах. 9:16; Ин. 10:14

+ 35:2 Э. д. 32:3

+ 35:3 Иса. 34:5; Иер. 49:7-22; Иез. 25:12-14; Авд. 1:1-16; Мал. 1:3-4

+ 35:4 Иез. 6:7
+ 35:5 Иез. 21:25
+ 35:5 Ам. 1:11
+ 35:6 Иез. 5:11
+ 35:6 Э. д. 9:6
+ 35:11 Иез. 5:11
+ 35:12 Ыд. ыр. 136:7
+ 35:15 Иер. 50:29; Авд. 1:15; Авв. 2:8
+ 36:1-2 Иез. 6:2-3
+ 36:1-2 Ы. х. к. 32:13; Иса. 58:14
+ 36:4 Мих. 6:2
+ 36:5 Иез. 35:15
+ 36:10 Иер. 30:19

+ 36:11 Э. д. 1:28; Иса. 49:19; Иер. 31:27; Зах. 2:4; 10:8

+ 36:11 Иов 42:12
+ 36:12 Иез. 5:17
+ 36:13 Сан. 13:33
+ 36:17 Лев. 18:25; Иер. 2:7
+ 36:18 Иез. 5:11; 22:3
+ 36:19 Лев. 26:33; Иез. 5:10
+ 36:21 Ыд. ыр. 105:8; Иса. 48:11; Иез. 20:9
+ 36:23 Иез. 20:41
+ 36:24 Ы. х. к. 30:3; Иез. 11:17
+ 36:25 Иса. 4:4; Иоил 3:21
+ 36:25 Лев. 16:30; Иер. 33:8; Зах. 13:1
+ 36:26 Иез. 11:19; 18:31
+ 36:27 Иез. 37:14
+ 36:28 Лев. 26:12; Иез. 11:20
+ 36:29 Иез. 37:23
+ 36:29 Иез. 34:29
+ 36:30 Лев. 26:4
+ 36:31 Иез. 6:9; 16:61; 20:43

+ 36:35 Э. д. 2:8; Иса. 51:3; Иез. 28:13; 31:8-9

+ 36:37 Иез. 34:31
+ 36:38 2 Чыл. 35:7
+ 36:38 Иез. 6:7
+ 37:1 3 Хаан. 18:46; Иез. 1:3
+ 37:1 Иез. 3:22; 8:4
+ 37:3 1 Кор. 15:35
+ 37:5 Э. д. 2:7
+ 37:10 Ажыд. 11:11
+ 37:12 Иса. 26:19; Дан. 12:2; Ин. 5:21
+ 37:14 Иез. 36:27
+ 37:18 Иез. 12:9; 21:7; 24:19
+ 37:19 Иса. 11:13; Иер. 3:18; 50:4; Ос. 1:11
+ 37:21 Ы. х. к. 30:3; Иез. 11:17
+ 37:23 Иез. 14:11; 36:25
+ 37:23 Лев. 26:12; Иез. 11:20
+ 37:24 Иер. 30:10
+ 37:24 Иер. 23:5; Иез. 34:23-24; Ин. 10:16
+ 37:25 Иоил 3:20
+ 37:26 Иез. 34:25; Ос. 2:18
+ 37:27 Зах. 2:10-11; Ажыд. 21:3
+ 37:27 Лев. 26:11-12; Иез. 11:20
+ 37:28 Иез. 6:7; 20:12
+ 38:2 Э. д. 10:2; Иез. 27:13; 32:26; 39:1

+ 38:4 4 Хаан. 19:28; Иез. 29:4; Ам. 4:2; Авв. 1:15

+ 38:5 Иез. 27:10
+ 38:6 Э. д. 10:3; Иез. 27:14
+ 38:8 Иез. 34:28
+ 38:9 Иер. 4:13
+ 38:11 Башт. 18:9-10; Иер. 49:31
+ 38:13 3 Хаан. 10:1; Иез. 27:15, 22
+ 38:16 Иез. 20:41
+ 38:17 Иер. 6:22-23
+ 38:19 Ам. 1:1; Агг. 2:6; Ажыд. 16:18
+ 38:20 Иер. 4:24; Наум 1:5
+ 38:21 Иер. 25:27,
+ 38:22 Иез. 5:17; 14:16

+ 38:22 Э. д. 19:24; Иов 18:15; Ыд. ыр. 10:6; Иез. 13:11, 13

+ 38:23 Иез. 20:12
+ 38:23 Иез. 6:7
+ 39:1 Э. д. 10:2; Иез. 27:13; 32:26; 38:2
+ 39:2 Иез. 38:6, 15
+ 39:3 Ыд. ыр. 75:3
+ 39:4 Ы. х. к. 28:26
+ 39:6 Иез. 28:18; 30:8; Ажыд. 20:9
+ 39:7 Иез. 20:39; 43:7
+ 39:9 Иса. 2:4; 9:5; Ос. 2:18; Мих. 4:3
+ 39:10 Зах. 2:9
+ 39:17 Иса. 34:6; Соф. 1:7; Ажыд. 19:17-18
+ 39:18 Ам. 4:1
+ 39:22 Иоил 2:27
+ 39:23 Ы. х. к. 29:24-28
+ 39:25 Иер. 30:3
+ 39:25 Иез. 20:9

+ 39:26 Лев. 26:6; Иер. 30:10; 46:27; Мих. 4:4

+ 39:27 Иез. 20:41
+ 39:29 Иса. 32:15; 44:3; Иоил 2:28
+ 40:1 Иез. 33:21
+ 40:1 3 Хаан. 18:46; Иез. 1:3
+ 40:2 Иез. 1:1; 8:3
+ 40:2 Ажыд. 21:10
+ 40:3 Иез. 1:7
+ 40:3 Иез. 47:3
+ 40:3 Зах. 2:1; Ажыд. 11:1; 21:15
+ 40:4 Иез. 44:5
+ 40:5 Иез. 42:20
+ 40:6 Иез. 43:1
+ 40:16 3 Хаан. 6:4; Иез. 41:16, 26
+ 40:16 Иез. 41:18
+ 40:17 Иез. 41:6; 42:1
+ 40:28 Иез. 8:16
+ 40:38 2 Чыл. 4:6
+ 40:39 Лев. 1:3; 4:2-3; 5:1-6
+ 40:44 1 Чыл. 6:31-32
+ 40:46 3 Хаан. 2:35; Иез. 43:19
+ 40:47 Иез. 41:13-15
+ 40:49 3 Хаан. 6:3
+ 41:2 3 Хаан. 6:17
+ 41:4 3 Хаан. 6:20; 2 Чыл. 3:8
+ 41:5 3 Хаан. 6:5,
+ 41:6 Иез. 40:17
+ 41:6 3 Хаан. 6:6
+ 41:13 Иез. 40:47
+ 41:16 3 Хаан. 6:4; Иез. 40:16
+ 41:18 3 Хаан. 6:29; 7:36; Иез. 40:16
+ 41:19 Иез. 1:10; 10:14
+ 41:21-22 Хост. 25:23-30
+ 41:24 3 Хаан. 6:34
+ 41:25 3 Хаан. 7:6
+ 41:26 3 Хаан. 6:4
+ 42:1 Иез. 40:17
+ 42:13 Сан. 18:9
+ 42:14 Лев. 6:11; Иез. 44:19
+ 42:20 Иез. 40:5
+ 43:1 Иез. 40:6
+ 43:2 Иез. 10:18; 11:22-23
+ 43:2 Иез. 1:24; Ажыд. 1:15
+ 43:2 Ажыд. 18:1
+ 43:3 Иез. 1:1; 3:15; 10:15
+ 43:3 Иез. 2:1
+ 43:5 Иез. 3:12
+ 43:5 Иез. 8:16
+ 43:7 1 Чыл. 28:2; Иса. 60:13; 66:1
+ 43:7 Иез. 20:39; 39:7
+ 43:10 Иез. 40:4
+ 43:13 Хост. 27:1-8
+ 43:15 Хост. 27:2; 3 Хаан. 1:50; 2:28
+ 43:17 Хост. 20:26
+ 43:18 Лев. 1:5
+ 43:19 3 Хаан. 2:35; Иез. 40:46
+ 43:19 Иез. 45:18
+ 43:20 Хост. 29:12; Лев. 8:15; Иез. 45:19
+ 43:21 Хост. 29:14
+ 43:24 Лев. 2:13
+ 43:25 Хост. 29:35; Лев. 8:33
+ 43:27 Лев. 1:3; 3:1
+ 44:4 Иез. 1:28
+ 44:5 Иез. 40:4
+ 44:6 Иез. 45:9
+ 44:7 Аж.-ч. 21:28
+ 44:7 Лев. 3:11
+ 44:15 3 Хаан. 2:35; Иез. 40:46
+ 44:16 Иез. 41:21
+ 44:18 Хост. 28:39-43; Лев. 16:4
+ 44:19 Лев. 6:11; 16:23; Иез. 42:14
+ 44:20 Лев. 21:5; Сан. 6:5
+ 44:21 Лев. 10:9
+ 44:22 Лев. 21:7,
+ 44:23 Лев. 10:10; 11:47
+ 44:24 Ы. х. к. 17:9; 19:17
+ 44:25 Лев. 21:1-3
+ 44:26 Сан. 19:11-12
+ 44:27 Лев. 4:3
+ 44:28 Сан. 18:20; Ы. х. к. 10:9
+ 44:29 Лев. 27:21; Сан. 18:14
+ 44:30 Хост. 23:19; 34:26; Ы. х. к. 26:2
+ 44:30 Сан. 15:20
+ 44:30 Мал. 3:10

+ 44:31 Хост. 22:31; Лев. 11:39; 22:8; Иез. 4:14

+ 45:1 Иез. 47:21
+ 45:2-3 Иез. 48:9-10
+ 45:4 Иез. 48:11-12
+ 45:5 Иез. 48:13
+ 45:6 Иез. 48:15
+ 45:7 Иез. 48:21
+ 45:9 Иез. 44:6
+ 45:9 Сан. 36:7; 3 Хаан. 21:1-16

+ 45:10 Лев. 19:36; Ы. х. к. 25:13; У. ч. 11:1

+ 45:12 Хост. 30:13
+ 45:17 Сан. 28:9-15
+ 45:18 Лев. 16:16

+ 45:19 Хост. 12:7; 29:12; Лев. 8:15; Иез. 43:20

+ 45:21 Лев. 23:5-6
+ 45:23 Лев. 23:8; Сан. 28:15
+ 45:24 Лев. 2:1
+ 45:25 Лев. 23:34
+ 46:2 Иез. 44:3
+ 46:4 Сан. 28:9-10; Иез. 45:17
+ 46:6 Сан. 28:11-15
+ 46:9 Хост. 23:14-17; Ы. х. к. 16:16
+ 46:12 Лев. 7:16; 22:23
+ 46:13 Хост. 29:38; Сан. 28:3
+ 46:17 Лев. 25:10
+ 46:18 Сан. 36:7; 3 Хаан. 21:1-16
+ 47:1 Иоил 3:18; Зах. 14:8; Ажыд. 22:1
+ 47:3 Иез. 40:3
+ 47:8 Ы. х. к. 3:17; Иис. 3:16
+ 47:10 Иис. 15:62
+ 47:10 Иса. 15:8
+ 47:10 Иез. 26:5
+ 47:12 Э. д. 2:9
+ 47:12 Ажыд. 22:2
+ 47:14 Э. д. 12:7
+ 47:19 Иез. 48:28
+ 47:22 Иса. 14:1
+ 48:1 Сан. 2:25-31; Иис. 19:40
+ 48:2 Иис. 19:24
+ 48:3 Иис. 19:32
+ 48:4 Иис. 16:1,
+ 48:5 Иис. 17:7
+ 48:6 Иис. 13:15
+ 48:7 Иис. 15:1
+ 48:8 Иез. 45:1-6
+ 48:9 Иез. 45:2-3
+ 48:11 3 Хаан. 2:35; Иез. 40:46
+ 48:11 Иез. 44:10
+ 48:13 Иез. 45:4
+ 48:15 Иез. 45:6
+ 48:16 Ажыд. 21:16
+ 48:21 Иез. 45:7
+ 48:23 Иис. 18:11
+ 48:24 Иис. 19:1
+ 48:25 Иис. 19:17
+ 48:26 Иис. 19:10
+ 48:27 Иис. 13:24
+ 48:28 Иез. 47:19
+ 48:30-31 Ажыд. 21:13
+ 48:35 Иса. 60:14; Иоил 3:21

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

Иезекиил

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
- 48

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ